Вернер Пейнер: Немец суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс суретшісі (1897–1984)

Вернер Пайнер (20 шілде 1897 – 19 тамыз 1984) – неміс суретшісі. Ол бастапқыда реализммен, кейін Жаңа объективтілікпен әсерленді, бірақ Үшінші рейхтің ең талантты ресми суретшілерінің бірі ретінде белгілі болды.

Өмір және мансап

Пайнер Дюссельдорфта саудагер Джозеф Пайнердің (1867-1945) және оның әйелі Софияның (1871-1951) ұлы болып дүниеге келді. Пайнер Дюссельдорфта өсті, онда оның әкесі ағаш сату фирмасының басқарушы директоры болған. Ол мектепте "Оберприма" класына дейін оқыды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол өз еркімен улан полкіне қатысты. Лейтенант шындығына көтеріліп, Батыс майданында қызмет етті. Соғыстан кейін Пайнер 1919 жылдан бастап Дюссельдорф өнер академиясында оқыды, алғашқыда әкесінің досы Вильгельм Дёрингерден жеке сабақтар алғаннан кейін. 1920 жылдары ол Катарина "Нетте" Файмонвиллмен Эйфельдегі Бурготель цу Кроненбургте қонақтап, сурет салды. Осы кезеңде ол Фриц Бурманн мен Рихард Гесснермен бірігіп, "Үш адамның одағын" құрды. 1923 жылы Пайнер Мари Тереза "Рези" Лауффсқа үйленді және туыстарымен бірге тұру үшін Боннға көшті. Отбасында балалар болған жоқ; 1950 жылы олар туысының жетім қалған қызын асырап алды. 1925 жылдың ортасында Пайнер Дюссельдорфта студия ашты. Осы уақытта, достарының, архитектор Эмиль Фаренкамп пен кәсіпкер Вальтер Круспигтің (1930 жылдан бастап Rhenania Ossag компаниясының бас директоры) көмегімен, Пайнер шіркеулердің, сақтандыру компанияларының және өнеркәсіптік ғимараттардың дизайнына қатысты көркемдік тапсырыстарды қабылдады. 1931 жылы Пайнер Кроненбургке көшіп, тарихи қала орталығындағы бірнеше үйді студияға айналдыра бастады. Бүгінде олардың бірі қонақ үй ретінде пайдаланылады. Пайнер Кроненбургтегі канализация жүйесін салуға үлкен үлес қосты (бірақ Кроненбургхюттедегі елді мекенде емес), себебі көшеден ағып жатқан канализация оны мазалады. Оның жобалаған көше шамдары бүгінде Кроненбургте сақталған. Пайнердің стилі Веймар Республикасы кезінде Жаңа обьективтілікке жақын болды, бірақ ол Үшінші рейхті қабылдады және оның ресми суретшілерінің біріне айналды. 1933 жылы ол Дюссельдорф өнер академиясында монументальды кескіндеме профессоры болып тағайындалды. Ол жақында жұмыстан шығарылған Генрих Кампендонкты алмастырды. Пайнер өзінің тағайындалуына тек өнер академиясының уақытша директорымен таныстығына ғана емес, сонымен қатар "Неміс жері" атты суретіне де қарызды болды, ол жаңадан пайда болған нацистік идеологияны қолдады. Сурет Мехерних қаласы Шлейден ауданының әкімшісі Йозеф Шраммға сыйға тартылды. Шлейдендегі НСДАП аудандық жетекшісі Франц Бинц оны жеке Адольф Гитлерге тапсырды. Пайнердің студенті Рольф Деттманның айтуынша, Пайнердің Круспигпен достығы да тағайындалуға ықпал еткен болуы мүмкін. Пайнер 1933/1934 жылдары Дюссельдорф академиясының директоры Питер Грунтпен шиеленіскен қарым-қатынаста болды. Герман Герингтің келісімімен Пайнер 1935 жылдың ақпанынан бастап Шығыс Африкаға оқу сапарына барды, оны Круспиг ұйымдастырып, қаржыландырды. Круспигтің делдалдығы арқылы Пайнер Герингке тікелей қол жеткізе алды. 1936 жылдың 24 қаңтарында Герингпен болған әңгімеде Пайнер өзінің академиясын құруға қол жеткізді. 1936 жылдың 23 наурызында өнер, ғылым және халықтық білім министрі "Дюссельдорф мемлекеттік өнер академиясының Кроненбург Ландакадемиясы" құру туралы жарлық шығарды. 1938 жылы Пайнердің басшылығымен Герман Герингтің сурет салу шеберханасы ретінде тәуелсіз болды. Пайнердің Кроненбургтегі студенттерінің арасында Рольф Деттман, Хайнц Хиндорф, Ханс Лобек, Вилли Ситте және Вилли Вейвер болды. Басқа нәрселермен қатар, Пайнер Жаңа Рейх канцеляриясы үшін монументальді гобелендер жасады. Оның жалаңаш суреті тіпті Герингтің төсегінің үстіне Каринхаллде ілінген. Пайнер 1937 жылдың 13 шілдесінде НСДАП-қа қабылдануға өтініш берді және 1 мамырға дейін ретроспективті түрде қабылданды (мүшелік нөмірі 4,913,473). Сол жылы ол Пруссия өнер академиясының мүшесі болды. Дегенмен, оның бір суреті "деградацияланған өнер" деп танылып, тәркіленді. 1940 жылы ол Пруссия Мемлекеттік кеңесіне тағайындалды. 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде Адольф Гитлер оны он екі ең маңызды бейнелеушілердің құдайға сыйланған арнайы тізіміне енгізді. 1944 жылы Пайнер әйелімен бірге Обербергиш жеріндегі Гимборнға көшіп барды. Соғыстан кейін ол тұтқындалып, барлық мүлкі тәркіленді. 1948 жылы ол Лейхлингендегі (Рейнланд) Haus Vorst қасабасын сатып алды, оны жылдар бойы қалпына келтірді. 1984 жылы Лейхлингенде қайтыс болғанға дейін ол сол жерде өмір сүріп, жұмыс істеді. Конрад Хоммель және Адольф Виссель сияқты Үшінші рейх кезінде бағаланған басқа неміс суретшілері сияқты, оның Германиядағы және Батыс әлеміндегі беделі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін дақталды. Соғыстан кейінгі кезеңде Пайнер негізінен пейзаж суретшісі болды. Ол сонымен қатар, басқа туындыларымен қатар, Герлинг тобы және Эфиопия императоры Хайле Селасси үшін гобелендер жасады.

Peiner was born in Düsseldorf, the son of the merchant Joseph Peiner (1867 1945) and his wife Sophia, née Maintz (1871 1951). Peiner grew up in Düsseldorf, where his father had risen to become the managing director of a wood wholesaler. He attended school up to the Oberprima. When the First World War broke out, he volunteered for the army with a Uhlan regiment. He was promoted to lieutenant and served on the western front. After the war, Peiner studied at the Düsseldorf Art Academy, since 1919, after initially taking private lessons from Wilhelm Döringer, a friend of his father. In the 1920s he guested and painted with Katharina "Nette" Faymonville in the Burghotel zu Kronenburg in the Eifel. During this time he joined forces with Fritz Burmann and Richard Gessner to form the "Dreimann Bund". In 1923 Peiner married Marie Therese "Resi" Lauffs and moved to Bonn to live with his in laws. The couple had no children; in 1950 they adopted the orphaned daughter of a cousin. In mid 1925 Peiner set up a studio in Düsseldorf. During this time, through the mediation of his friends, the architect Emil Fahrenkamp and the entrepreneur Walter Kruspig (since 1930 general director of Rhenania Ossag), Peiner accepted artistic commissions for the design of church, insurance and industrial buildings. In 1931, Peiner settled in Kronenburg and began converting several houses in the historic town center into a studio. Today, one of them is used as a hotel. Peiner played a key role in the construction of the sewage system in Kronenburg (but not in the valley settlement of Kronenburgerhütte), as the sewage running across the street bothered him. Street lamps designed by him can still be found in Kronenburg today. Peiner style was closer to the New Objectivity during the Weimar Republic, but he would accept the Third Reich, and would become one of his official artists. In 1933 he was appointed professor of monumental painting at the Düsseldorf Art Academy. He succeeded Heinrich Campendonk, who had been dismissed shortly before. Peiner owed his appointment not only to his acquaintance with the provisional director of the art academy, de, but probably also to his painting Deutsche Erde, or German Land, with which he supported the emerging Nazi ideology of blood and soil. The painting was donated by the town of Mechernich to Schleiden district administrator Josef Schramm. Schleiden NSDAP district leader Franz Binz handed it personally to Adolf Hitler. According to Rolf Dettmann, a student of Peiner's, Peiner's friendship with Kruspig could also have played a role in the appointment. Peiner had a tense relationship with Peter Grund, the director of the Düsseldorf Academy since 1933/1934. With the consent of Hermann Göring, Peiner undertook a study trip to East Africa from February 1935, which Kruspig had organized and financed. Through Kruspig's mediation, Peiner had personal access to Göring. In a talk with Göring on January 24, 1936, Peiner succeeded in getting his wish to found his own academy. On March 23, 1936, the minister for art, science and popular education issued a decree establishing the “Landakademie Kronenburg der Staatliche Kunstakademie Düsseldorf”. As the Hermann Göring Master School for Painting, it became independent under the direction of Peiner, in 1938. Peiner's students in Kronenburg included Rolf Dettmann, Heinz Hindorf, Hans Lohbeck, Willi Sitte and Willi Wewer. Among other things, Peiner designed monumental tapestries for the New Reich Chancellery. A nude of his even hung over Göring's bed at Carinhall. Peiner applied for admission to the NSDAP on July 13, 1937, and was admitted retrospectively to May 1 (membership number 4,913,473). In the same year he became a member of the Prussian Academy of Arts. Nevertheless, one of his paintings was confiscated as "degenerate art". In 1940 he was appointed to the Prussian State Council. In 1944, in the final phase of the Second World War, Adolf Hitler included him in the special list of the God gifted list of the twelve most important visual artists. In 1944, Peiner moved with his wife to Gimborn in Oberbergisches Land. After the war he was interned and all his property was confiscated. In 1948 he acquired the dilapidated Haus Vorst castle in Leichlingen/Rhineland, which he restored over the years. He lived and worked there until his death in Leichlingen, in 1984. Like other German painters favored during the Third Reich, such as Conrad Hommel and Adolf Wissel, his reputation in Germany and in the Western world, was tainted after World War II. In the post war period, Peiner was mainly a landscape painter. He also, among other works, created tapestries for the Gerling Group and for the Ethiopian Emperor Haile Selassie.

Көркем шығарма

Пайнер көбінесе Питер Брейгель сияқты ескі шеберлерден шабыттанды. 1928 жылы ол әлі де импрессионизмнен әсерленген ландшафттарды жасады. Оның өнерге деген реалистік көзқарасы жеке клиенттерімен табысты қарым-қатынас орнатуына көмектесті. 1920 жылдары, ол Жаңа объективтілік стилінде сурет салған кезде Рейнландта ізделіс жолындағы портрет суретшісі болды. Пейнердің Үшінші рейх кезеңіндегі ең маңызды жұмыстары – гобелендері болды. Оның нацистер тапсырған жұмыстарының ішінде Берлиндегі Жаңа Рейх канцеляриясының Мәрмәр галереясы (ұзақ зал деп те аталады) үшін жасалған «Неміс тағдырының шайқастары» циклы бар, оның эскиздері қазір Бонн қаласындағы Рейн облыстық мұражайында көрсетілуде. Ол Германия тарихындағы шайқастарға арналған, 5.40 x 10 метр өлшемді жетінші гобеленнің эскиздерін жасады, атап айтқанда: Тейтобург орман шайқасы, Генрих I Венгрия шайқасында, Мариенбургтің қоршауы, Венаның жанындағы түріктермен шайқас, Фридрих Ұлы Кунерсдорф маңында, Лейпциг шайқасы және Камбрейдегі танк шайқасы. Сегізінші гобеленді Екінші дүниежүзілік соғыстағы шешуші шайқасты бейнелеуге арналған еді. Пейнер сонымен қатар Париждің «Manufacture des Gobelins» шеберханасында басталған, бірақ аяқталмаған және Герман Герингтің «Carinhall» монументалды сарайына арналған «Die Erdkugel» монументалды гобеленіннің эскизін жасады. Ол 2019 жылдың желтоқсанынан 2020 жылдың наурызына дейін Мюнхендегі «Hypo Kunsthalle» галереясында өткен «Заманауилықтың жіптері» атты көрмеде көрсетілді. Соғыстан кейінгі кезеңде нацизммен байланысы болғандықтан, оның туындылары сирек қоғамдық көрмелерге қойылады. Ол 1937 жылдан 1944 жылға дейін Мюнхендегі «Неміс өнерінің үйінде» өткен «Ұлы неміс өнер көрмелерінде» 33 туындысымен ұсынылған.