Кіріспе

1886 жылы Томас Эдвин Бартлетттің қазасы

Пимлико құпиясы немесе Пимлико улану құпиясы – 1886 жылы Томас Эдвин Бартлетттің қазасын қоршаған жағдайларға берілген атау. Ол, Лондонның Пимлико ауданында, әйелі Аделаида Бланш Бартлетт тарапынан жасалған болуы мүмкін. Бартлетт мырзаның асқазанынан өлімге жеткілікті мөлшерде хлороформ табылды, бірақ оның тамағы мен кеңеспесіне ешқандай зақым келтірмеген, және ол қалай түскеніне дәлел жоқ. Аделаида Бартлетт күйеуін өлтіргені үшін сотталып, ақталды. Қазылар алқасының соттағы мәлімдемесіне сәйкес, Аделаида Бартлетттың ақталуына себеп айыптау тарапының оның қылмысты қалай жасағанын дәлелдей алмауы болды.

Өмірбаян

Пимлико құпиясының төрінде – бай бакалея сатушысы Томас Эдвин Бартлетт (1845–1886), оның жас француз туған әйелі Аделаида Бланш де ла Тремойль (1855 жылы туған) және Аделаиданың ұстазы, сондай-ақ олардың рухани кеңесшісі және досы Джордж Дайсон арасындағы ерекше қарым-қатынас жатыр. Дайсон – веслиандық пастор болған, және (Аделаида мен Дайсонның айтуынша шын болса) Эдвиннің рұқсатымен Аделаида Бартлеттпен ашық түрде қарым-қатынас құруға ынталандырылған. Эдвиннің өзі бірнеше жағымсыз сырқатқа шалдыққан (соның ішінде тістері шіріген және, мүмкін, таспа құрттары болған). Эдвин денсаулыққа қол жеткізу үшін жануарлар магнетизміне сене білетін, әдеттен тыс адам болған, бірақ оның ерекшеліктерінің бір бөлігі Аделаида мен Дайсоннан алған ақпаратқа негізделген. Аделаиданың әкесінің Виктория патшайымының қызметіндегі бай және тіпті ақсүйек кісі болғаны туралы әңгімелер тараған, ол 1855 жылы Францияға барған екен.

Эдвин мен Аделаида 1875 жылы үйленді. Аделаиданың сөзіне сүйенсек, бұл неке платондық болуы тиіс еді, бірақ 1881 жылы ол Эдвиннің баласынан туды, бірақ бала тірі тумады; Эдвин қиын босанған кезде (әйел) медбикесінің (еркек) дәрігерді шақыру туралы кеңесін қабылдамады, себебі ол тағы бір еркектің "іске араласуын" қаламады. Тергеуші әйел Бартлетттен сотта куәлік беруді талап етті, өйткені сол кезде ол өз ісі бойынша ант беруге құқылы емес еді, және бұл жағдай 1898 жылғы Қылмыстық дәлелдемелер туралы заң қабылданғаннан кейін ғана өзгерді.

Кейінгі өмірі

Соттан кейін Аделаида Бартлетт пен пастор Джордж Дайсон жұртшылық назарынан мүлдем жоғалып кетті. "Сэр Эдвард Кларк өмірі" (1939) кітабының авторлары Аделаида Бартлетт кейін Джордж Дайсонға үйленген деген "әсерде" болғанын, бірақ олар екеуі қайтадан кездеспегендігі туралы да әңгіме естігенін хабарлайды. Романшы Джулиан Саймонс "Сладкая Аделаида" романында Бартлетт ханымның АҚШ-қа эмиграциялап, Коннектикут штатында қоныс тапқанын және 1933 жылдан кейін қайтыс болғанын айтса да, басқалар оның соттан кейінгі өмірін жұмбақ деп санайды.

Джордж Дайсон

Дайсонға келетін болсақ, Ричард Уиттингтон Иганның Уильям Ругхедтің өмірін зерттеуінде Мэриленд штатындағы бір әйел 1939 жылы Дайсон Нью-Йорк қаласына (АҚШ) келгенін, атын өзгерткенін және 1916 жылы байлық іздеуші ретінде жас әйелге үйленгенін, ал оның қарындасын мүлік үшін өлтіргенін мәлімдеді. Басқаша айтқанда, Кейт Кларктың мәліметінше, методист шіркеуінің тізілімдерінде Дайсон Австралияға эмиграциялағаны көрсетілген. Джон А. Викерстің 2002 жылғы "Методист тарихын зерттеу" еңбегінде Джордж Дайсон Америкаға эмиграциялап, атын Джон Бернард Уокер деп өзгертіп, азаматтыққа қабылдағаны айтылады. Ол бастапқыда журналист болған, соңынан Scientific American журналының редакторы болып, бірнеше кітап жазған.

Медиа

Жоди Фостер қатысқан "Менің Джорджқа хатым, немесе Мағылданған" фильмі 1886 жылы күйеуін хлороформмен улауы үшін сотталған Аделаида Бартлетт ісіне еркін негізделген. "Хичкок/Труффо" кітабында Альфред Хичкок француз жаңа толқынының режиссері Франсуа Труффоға осы жағдай туралы фильм түсіргісі келгенін, бірақ кейін ол идеядан бас тартылғанын айтады, себебі Труффоның "Жюль мен Джим" фильмі де оның ойынша үштік қарым-қатынас туралы еді. Оның сөзіне қарағанда, фильмнің бір көрінісінде Аделаида мен Дайсон құмарлықпен бірге жатыр, ал Эдвин Бартлетт аузынан түтін шығарып, шайқалақта отырып, құрышқа қарайды. CBS радиосының "Crime Classics" бағдарламасы 1953 жылдың 22 маусымында "Томас Эдвин Бартлетт, көкөніс сатушының таң қалдыратын тыныш өлімі" атты эпизодты жасап, эфирге шығарды, бұл оқиғаны өз аудиториясына кейбір фактілерді өзгертіп баяндады. 1952 жылы "Қара музей" радиосериалында бұл оқиға "Төрт кішкентай бөтелке" деген атаумен драматизацияланды. 1980 жылы BBC телеарнасы бұл оқиға туралы сегіз бөлімді драмалық фильмді "Кінә туралы сұрақ" телесериалының бөлігі ретінде көрсетті.