Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спонтанды вербалды немесе моторлық мінез-құлық
Spontaneous verbal or motor behavior
Автоматты мінез-құлық – бұл саналы өзін-өзі бақылау немесе цензурасыз мақсатсыз вербалды немесе моторлық мінез-құлықтың өздігінен пайда болуы. Бұл жағдай түрлі жағдайларда кездесуі мүмкін, оның ішінде шизофрения, психогендік фуга, Туретт синдромы, эпилепсия (күрделі жартылай ұстамалар мен Джексон ұстамалары), нарколепсия немесе жарақаттық оқиғаға реакция ретінде. Автоматты мінез-құлық REM ұйқысында да байқалуы мүмкін, онда ми стимуляциясының жоғары деңгейі түс көру үлгілерін күшейтеді. Мұндай жағдайда адамдар сөйлесе алады, отыра алады, тіпті көздерін аша алады. Автоматты мінез-құлық жақсы оқытылған әрекеттерді орындау кезінде де көрініс беруі мүмкін. Бұл жағдайда мінез-құлық автоматтанған болады, себебі ол саналы бақылауды қажет етпейді. Көрінетін мақсатты тапсырма оның қалай орындалғаны туралы нақты естеліксіз жасалады.
Automatic behavior is the spontaneous production of purposeless verbal or motor behavior without conscious self control or self censorship. This condition can be observed in a variety of contexts, including schizophrenia, psychogenic fugue, Tourette syndrome, epilepsy (in complex partial seizures and Jacksonian seizures), narcolepsy, or in response to a traumatic event. Automatic behavior can also be exhibited in REM sleep, during which a higher amount of brain stimulus increases dreaming patterns. In such circumstances, subjects can hold conversations, sit up, and even open their eyes. Automatic behavior may also manifest while performing well learned actions. In this case, the behavior becomes automatic because it does not require conscious monitoring. The seemingly purposeful task is performed with no clear memory of it happening.
Ерте автоматтылық
Автоматты мінез-құлыққа қызығушылық 19 ғасырда, кең рухани қозғалыс бақылаусыз дене қозғалыстарымен байланысты болғаннан кейін пайда болды. Көптеген адамдар үстелдің айналуы, қисайып тұруы, айқайлау сияқты бақылаусыз қимылдардың рухтардың иеленуінің белгісі немесе сыртқы күштердің адам денесін басып алуы деп сенді. Пьер Жанет автоматты мінез-құлықпен байланысты диссоциация жағдайын зерттеуде маңызды рөл атқарды. Жанет автоматтық құбылыстардың аномальды жағдайларын жинап, науқастың санасы мен бейсанасының бөлінгені, мінез-құлық өзгерістеріне және автоматтық әрекеттерге әкелетіні туралы идеямен зерттеу жүргізді. Көптеген жағдайларда кездесетін диссоциативтік симптомдарды соқырлық, саңыраулық, дененің әртүрлі бөліктерінің сезімсізденуі, құрысулар, иелену, ерекше дауыстар немесе кенеттен пайда болған жаңа әдеттер, физикалық аурулар және басқа да жағдайларда байқауға болады. Адамдар автоматты әрекеттің өзі жасап жатқанын сезінбейтіндіктен, олар өз саналарының оған жауапты болуына күмән келтіреді, бұл оларды басқа біреудің немесе басқа нәрсенің олардың мінез-құлқына себеп болатынына сендіреді. О'Салливан пациенттерінде мақсатсыз қарғыс айту, түкіру, бақылаусыз саусақтарды щеттеу, ұқыпсыз қимылдар және тағы басқа автоматтық әрекеттерді байқады. Мұндай жағдайларда эпилепсиялық ұстаманы басынан өткерген науқастар өз денелерін бақылай алмайды. Әдетте, шұғалалы бөліктен немесе шұғалалы бөліктен тыс жерден болатын ұстамалар, сопақша қабықшасымен бірге автоматты қозғалыстарды тудырады. Тақтаға пластиктен немесе ағаштан жасалған, жүрек пішіндес кішкентай бөлік қолданылады, ол планшетка деп аталады. Кристаллдар көбінесе салмақ тасы ретінде қолданылады, себебі пайдаланушы олармен рухани байланысқа түсіп, қажет болған жағдайда оларды тазарта алады. Аңшылық таяқ әдетте ағаш бұтақтарынан немесе екі салалы таяқтан тұрады, көбінесе олардың пішіні V/Y/L болып келеді. Осы таяқтармен, су көзінің немесе минералдардың үстінде тұрғанда, таяқтар өздігінен қиылысады немесе төмен қарай жабысады деп есептеледі. Бұл құбылыстың себебі 1885 жылы Жорж Жил де ла Туретт ашқаннан бері көптеген дау-дамайларға себеп болды. Себептер туралы теориялар, жасырылған сексуалдық қақтығыстардан бастап, қатал ата-аналарға дейін кең ауқымды болды. Қазіргі зерттеулер көбірек қоршаған орта мен генетикалық факторларға және оларды тудыратын себептерге бағытталған.
The interest in automatic behavior started in the 19th century after a vast spiritual movement was associated with uncontrollable body movements. Many people believed that uncontrollable movements such as table turning, tilting, and screaming were signs of spirit possessions or that outside forces were taking over human bodies. Pierre Janet played an important role in studying the condition of dissociation related to automatic behaviors. Janet collected abnormal cases of automatisms and studied these cases with the idea that the patient's consciousness and unconsciousness were separated, causing behavioral changes and automatism. Dissociative symptoms, prevalent in many cases can be seen in people who have experienced blindness, deafness, anesthesia of various parts of the body, convulsions, possession, odd voices or sudden new habits, physical illness, and others. Since the individuals don't have a conscious feeling of doing the automatic behavior, they automatically doubt that their mind could be responsible for it, pushing them to believe someone else, or something else, is causing their behavior. O'Sullivan observed many automatisms in her patients such as purposeless swearing, spitting, uncontrollable clicking fingers, fumbling movements, and more. In those cases, the patients having an epileptic seizure aren't in control of their bodies. Usually, focal seizures from the temporal lobe or extratemporal seizure with cingulate cortex will generate automatic movements. The board uses a small heart shaped piece of plastic or wood which is called a planchette. Crystals are often used as the weight stone, as the user could connect with them spiritually and cleanse them as needed. A divining rod usually consists of either tree branches or a forked rod, normally being hazelwood and V/Y/L shaped. With these rods, it is believed that when standing over a water source or minerals, the rods will spontaneously cross, or stick downwards. The cause has been widely disputed since its discovery in 1885 by George Giles de la Tourette. Causal theories have ranged widely from repressed sexual conflict to oppressive parents. Modern day research leans more towards both environmental and genetic factors and triggers.
Шетелдік қол синдромы
Шетелдік қол синдромы – 1908 жылы алғаш рет ашылған автоматты мінез-құлық, онда адам өз денесін бақылай алмайды және оның мүшелерінің еріксіз қозғалысын бақылай алмайды. Көбінесе бұл синдром сол қолға әсер етеді, себебі оң жарты шар зақымданады. Шетелдік қол синдромының үш түрі бар: алдыңғы лобтық түрі, шанышқы (корпус каллозум) түрі және артқы түрі. Алдыңғы лобтық түрі – адамның оң қолына әсер ететін жалғыз түр. Шанышқы түрі мидың шанышқы аймағын қамтиды. Артқы түрі – париеталды бөлікке (тері жапырағына) қатысты. Мидың алдыңғы, төңкерілген және париеталды аймақтары да осы синдроммен байланысты. Бұл синдром миға жасалған операциядан кейін, инсульт, инфекция, ісік, аневризма, мигрень, екі жарты шарды хирургиялық жолмен бөлу, Альцгеймер ауруы, кортикобазальды дегенерация және Крейцфельдт-Якоб ауруы салдарынан пайда болуы мүмкін. Кез келген адам осы синдромға шалдығуы мүмкін, бірақ шетелдік қол синдромы – өте сирек кездесетін жағымсыз құбылыс.
Alien hand syndrome is an automatic behavior, first discovered in 1908, in which the person has uncontrolled behavior and observes his limbs moving without consciously having the capacity to control it. Often, it happens to be the left hand, since the right hemisphere is affected. There are a few different versions of alien hand syndrome that can occur, which are the Frontal Lobe version, the Callosal version, and the Posterior version. The frontal lobe version is the only version that affects the right hand of the individual. The callosal version involves the corpus callosum area of the brain. The posterior version involves the parietal lobe. The frontal, occipital, and parietal areas of the brain are also associated to this syndrome. It can occur after brain surgery, stroke, infection, tumor, aneurysm, migraine, having the two hemispheres surgically separated, Alzheimer's disease, Corticobasal degeneration, and Creutzfeldt Jakob disease. Although anyone can fall victim to this, alien hand syndrome is a very rare side effect.
Түстер
Адам денесі ұйықтағанда, біз санасыз деп есептелеміз, бірақ түс көргенде бізге не болады? Автоматизмді түстер арқылы мысалмен түсіндіруге болады, себебі адам миы түс көру туралы ойлаудың қажеті жоқ, ол өздігінен болады. Ми, түстер пайда болатын REM (rapid eye movement – жылдам көзге қозғалыс) ұйықтау кезеңінде белсенді, бірақ бұл тек түсіміздегі бейнелерді көрсету үшін ғана. Осы идеологияны одан әрі талдауды қорқынышты түстерде көруге болады. Көптеген адамдар қорқынышты түстер көргісі келмейді, әйтсе де, біз жеке тұлға ретінде түсіміздің мазмұнын бақылай алмаймыз. Бұл түс көрудің автоматты мінез-құлық екендігінің нақты мысалы. Ұйқыда жүру де түстердің ішкі санатында кездесетін автоматты мінез-құлықтың бір түрі ретінде қарастырылады. Ұйқыда жүргенде денеге не болады? Ұйқыда жүру, ақыл-ойына жауапты болған фронтальді қабық және жад үшін қолданылатын гиппокамппен байланысты. Ғалымдар осы ақпаратты ұйқыда жүретін науқастарға EEG (электроэнцефалография) және ми сканерілеуі сияқты әртүрлі тесттер жүргізу арқылы білген. Ұйқыда жүрудің адамның табиғи ұйықтау мінез-құлқымен байланысты екені дәлелденді, бірақ фронтальді қабық оянық және әрекетке дайын күйде болады. Мұны көптеген жануар түрлерінде де байқауға болады, себебі фронтальді қабықтың жартылай ояу болуы – бұл жануарлардың тіршілік ету мүмкіндігін арттыруға бейімделуінен туындайды. Өйткені жануарлар жыртқыштардан қорғану үшін кез келген сәтте тұрып, қарсы тұруға дайын, сондықтан ұйықтағанда олар осал емес. Ұйқыда жүру қорқынышты және қауіпті болуы мүмкін, бірақ оны ешкім бақылай алмайды, сондықтан ол түстердегі автоматты мінез-құлықтың бір түрі деп есептеледі.
While the human body is sleeping, we are considered to be unconscious, but what happens to us when we are dreaming? Automatism can be illustrated within dreams, as the human brain does not need to think about dreaming, it simply happens. The brain is active during the REM (rapid eye movement) stage of sleep, when dreams occur, however this is only to portray the images we see in our dreams. Further analysis of this ideology can be seen in nightmares. Most humans do not want to have frightening dreams, still, we as individuals have no control over what we dream about. This is a prime example of why dreaming is considered an automatic behavior. Sleepwalking also comes around as a thought of automatic behavior found within the subcategory of dreams. What is happening to our bodies when we sleepwalk? Sleepwalking occurs in the frontal cortex responsible for rationality and the hippocampus used for memory. Scientists know this information from performing various tests on sleepwalking patients, such as EEG's and brain scans. It has been shown that sleepwalking relates to the natural human behavior of sleeping, although the frontal cortex is awake and ready to go. This can be seen in a lot of animal species, as this form of sleep where the frontal cortex is partially awake stems from an adaptation of enhanced survival. This is because the animals are ready to rise and defend against predators, and are less vulnerable while sleeping. While sleepwalking can be rather daunting and dangerous, it is something nobody can control, therefore considered a subclass of automatic behavior in dreams.
Күнделікті автоматтылық
Күнделікті автоматтылық – адамның күнделікті өмірінде басынан өткізіп жатқан автоматтылықтың оған қалай әсер етуі мүмкін. Тіпті күнделікті ең қарапайым істерді жасау да өте қиынға соғады – мысалы, душ қабылдау, тамақ ішу, тіпті тыныс алу. Душ қабылдау ауырсыну, беттен қанның кетіп қалуы және ауыздың автоматты қозғалыстары салдарынан қиынға соғуы мүмкін, бұл душ қабылдау арқылы туындайды және сол жақ уақытша бөлігіне әсер етеді. Егер душ осы автоматтылықты тудырса, ол сол жақ уақытша бөлігін белсендіріп, осы әсерлерді басынан өткеруші адамға әсер етеді. Тамақ ішу – адамның күнделікті өміріндегі тағы бір маңызды жайт. Тамақ ішумен байланысты автоматтық әрекеттер тамақ ішу арқылы туындауы немесе басталуы мүмкін, бұл бас айналуға, сөйлеудің бұзылуына, дікілдеуге және еріннің қыбырлауына әкелуі мүмкін, бірақ ес-түс жоғалмайды. Осы әсерлердің барлығы тамақ ішуден немесе тамақ туралы ойлаудан пайда болады. Тыныс алу сияқты қарапайым нәрсеге де автоматтылықтың әсері тиеді, соның салдарынан тыныс алудың қиындауы, тыныс алу жиілігі мен ырғағының өзгеруі және жөтел сияқты рефлекстер автоматты түрде туындауы мүмкін. Бұлар – адамның күнделікті жасайтын істерінің мысалдары және эпилепсияға байланысты болуы мүмкін жағымсыз әсерлер.
Everyday automatism is how someone can be affected in their everyday life due to the automatism they are experiencing. Even the most basic things done daily becomes extremely difficult—for example, showering, eating, and even breathing. Showering becomes difficult with the effects of nausea, paleness, and oral automatisms which can be triggered by the shower, through this automatism it is affected in the left temporal lobe. When the shower triggers this automatism, it triggers the left temporal lobe and causes these effects to happen to the individual experiencing these automatisms. Eating is another aspect of one's life that happens daily. Automatisms that are attached to eating can be triggered or caused by eating which can cause dizziness, impaired speech, jerking, and lip smacking, without loss of awareness. All of those effects are provoked by eating or the mere thought of eating. Something so simple as breathing is affected due to automatisms, and the effects it can cause are shortness of breath, changes in respiratory rate and pattern, and reflexes such as coughing are triggered through automatisms. These are all examples of things someone does daily and possible side effects they can experience due to their epilepsy.