Поляк ақыны және аудармашы: Гражина Миллердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Гражина Миллер (29 қаңтар 1957 - 17 тамыз 2009) – Италияда тұрған поляк ақыны және аудармашы. Миллер Италияда өмір сүріп, өлеңдер жазып, поляк тілінен итальян тіліне туындыларды аударды. Ол сонымен қатар әдеби сыншы болды, оның еңбектері Италияның ең беделді баспасөз беттерінде жарияланды. Оның ең маңызды жетістігі – Иоанн Павел II папаның "Рим триптихы" ("Trittico romano (Meditazioni)") аудармасы. Бұл кітап Libreria Editrice Vaticana баспасынан шығарылып, 2003 жылғы 6 наурызда сол кездегі Иосиф кардинал Ратцингер таныстырды.

Өмірбаян

Польшаның Jedwabne қаласында туған Grażyna Miller бала кезінен, яғни жеті жасынан бастап өлең жаза бастады. Мектепте оқыған жылдары оқуын жалғастыра жүріп өлең жазды. Оның сүйіспеншілігі әдебиет пен педагогика болды, оқуын бітіргеннен кейін поляк әдебиетін оқыта бастады. 1983 жылы Италияға көшіп барды. Ол тұрып жатқан жерінен бастап Тосканадағы Сиенаның шетелдіктер университетіне итальян тілін үйренуге кірісті. Сицилияда болған кезінде (1990–1999) ол өзінің туған мәдениетін, өнерін және әдебиетін насихаттау арқылы Польша-Сицилия қауымдастығымен керемет ынтымақтастық жасады. Қазіргі уақытта ол Римде тұрады, ол журналист болып, әдебиетке сүйенетін бірнеше әдебиеттік газеттер мен мәдени журналдар үшін жазады, мысалы "Corriere Romano" (Римдік курьер), "La Scena Illustrata" (Сәйкестелген сахна) және "Il Giornale dei Poeti" (Поэттердің журналы). Ол қазіргі заманғы көптеген авторларды зерттейді және аударады, бірақ ең алдымен ол Кэрол Войтиланың поэзиясын аударады. 2003 жылдың қаңтар айында ол Иоанн Павел II жазған және Ватикан басып шығарған "Trittico Romano. Meditazioni" (Римдік триптихы: Медитациялар) атты туындыны итальян тіліне аударды, алға сөзді Жозеф Кардинал Ратцингер жазды. Ресми тұсаукесер 2003 жылдың 6 наурызында Ватиканның Sala Stampa залында автор, Иоанн Павел II қатысуымен өтті. 1998 жылы ол өзінің алғашқы "Curriculum" атты өлеңдер жинағын жариялады, ол Туриндегі Халықаралық кітап көрмесінде таныстырылды. Суретшінің "Sull'onda del respiro" (Тыныстың толқыны) атты екінші өлеңдер жинағы 2000 жылы жарық көрді және алғаш рет Римдегі Piazza Republica маңындағы Санта-Мария-де-Ангельс базиликасының арнайы залында ұсынылды. Соңғы басылған "Alibi di una farfalla" (Көбелектің кінәсіздігі) атты өлеңдер жинағы Ватикан кітап архивіне қабылданды. Бұл соңғы кітап Сицилиядағы ең беделді аймақтық билік өкілдері мен Сицилиядағы Пьяцца Армерина қаласының мэрінің қатысуымен Сицилия қаласында таныстырылды және ашылды. 2003 жылы кітап Германияның Франкфурт қаласында өткен кітап көрмесінде де ұсынылды. Италияда да Grażyna Miller көптеген ұлттық және халықаралық марапаттарға ие болды. Grażyna Miller 2002 жылы Италияның мәдениет министрінің сыйлығын алды. Ол халықаралық "Luigi Vanvitelli 2001" сыйлығын "өзінің поэтикалық шығармашылығы үшін және қазіргі ұрпақ суретшілеріне мәдени және гуманистік жағынан шабыт көзі болғаны үшін" жеңіп алды. Ол алған басқа да сыйлықтар: діни поэзия үшін бірінші ұлттық сыйлық, суретшілер, ақындар мен прозашылар үшін "Forum Interart" сыйлығы және романтикалық поэзия үшін "Fiore di Roccia" сыйлығы. 2004 жылы Grażyna Miller Ұлттық әдебиет және журналистика сыйлығын алды, оның барысында ол Римдік триптихтің итальян тіліне жасаған керемет аудармасы үшін мақталып еді. Испанияда бұл кітапқа халықаралық "Cartagena 2003" сыйлығы берілді. Кітап сонымен қатар Польшадағы Краковтағы Ягеллон университетінде танылды, онда Grażyna Miller өзінің шығармашылығы мен поляк-итальяндық қатысуы үшін "Zloty Medal" (Алтын медаль) алды. Сонымен қатар, ол туған елінде халықаралық "Najlepsi Roku 2001" (2001 жылдың ең үздігі) сыйлығын алды. Grażyna Miller туралы "Zycie Warszawy", "Dziennik Polski", "L'osservatore Romano" және "Il Messaggero" сияқты поляк және итальяндық БАҚ-тар ғана емес, сонымен қатар испан және американдық газеттерде де жазылды. АҚШ-та жарық көрген "Bel Paese" итальяндық-американдық екі тілді газетінің бір беті оның поэзиясына арналған тұрақты рубрика ретінде пайдаланылды. Бірнеше уақыт бойы Grażyna Miller өзінің өлеңдерін итальяндық теледидарда тікелей эфирде оқыды: RAI, жергілікті "Antenna Sicilia" арнасы және діни телеарна Telepace оның соңғы кітабы "Alibi di una farfalla" тұсаукесерін тікелей эфирде көрсетті, онда ол жаңадан жазылған өлеңдер жинағынан кейін К. Войтиланың кейбір өлеңдерінің аудармаларын қосты. Ол итальяндық және польшалық Ватикан радиостанцияларына көптеген сұхбаттар берді, онда оның өлеңдері оқылды және таратылды. Grażyna Millerмен Италияның ұлттық радио және телеарнасы (RAI) да сұхбаттасты, ол оның жұмысына ерекше назар бөлді. Ол Италияның Турин қаласындағы Анна Кулисиофф оқу орталығы ұйымдастырған "Халықаралық поэзия байқауына" қатысты, онда Италия президенті, көптеген елшіліктер мен көптеген халықаралық ұйымдар қатысты, және автор өзінің поэзия арқылы гуманитарлық миссияға берілгендігін көрсетті.

Grażyna Miller, born in Jedwabne, Poland, started to write poetry in her early childhood, exactly at the age of seven. During her high school years she incessantly wrote poetry while continuing her studies. Her passions were literature and pedagogy, and soon after finishing her studies she started to teach Polish literature. In 1983, she moved to Italy. From the beginning of her stay she started to study the Italian language at the University for Foreigners of Siena in Tuscany. During her stay in Sicily (1990–1999) she distinguished herself for her admirable cooperation with the Polish Sicilian Association by promoting her native culture, the arts and literature. She currently resides in Rome where she has become a journalist and she writes for few of the best literature inspired newspapers and cultural magazines, such as the "Corriere Romano" (The Roman Courier), "La Scena Illustrata" (The Illustrated Scene) and "Il Giornale dei Poeti" (The Poets' Journal). She is studying and translating a variety of contemporary authors, but first of all she is translating Carol Woityla's poetry. In January 2003, she translated to Italian the "Trittico Romano. Meditazioni" (The Roman Triptych: Meditations) written in Polish by Pope John Paul II and published by the Vatican, with the presentation of Joseph Cardinal Ratzinger. The official inauguration took place the March 6, 2003 in the Sala Stampa of the Vatican in the presence of the author, Pope John Paul II. In 1998 she published her first collection of poems "Curriculum" which was presented in the International Book Showcase in Turin. The artist's second collections of works, "Sull'onda del respiro" (On breath's weave), was published in 2000 and presented for the first time in the honorary suite of the St. Mary of Angels Basilica, nearby Piazza Republica in Rome. The latest published collection of poems "Alibi di una farfalla" (A butterfly's alibi) was admitted to the Vatican Book Archives. This last book was presented and inaugurated in the Sicilian city of the most prominent regional authorities and the Mayor of Piazza Armerina in Sicily. In 2003 the book was also presented at the Book Showcase of Frankfurt, in Germany. Also in Italy, Grażyna Miller received many national as well as international recognitions. Grażyna Miller received an award from the Minister of Italian Culture in 2002. She won the international "Luigi Vanvitelli 2001" award for "her poetic creativity that and to serve as an inspiration culturally and humanists to the current generation of artists. Other awards received were: First National Award for religious poetry, first "Forum Interart" award for artists, poets and narrators and the "Fiore di Roccia" award for romantic poetry. In 2004 Grażyna Miller received the National literature and Journalism award, during which she was cited for her excellent Italian version of the Roman Triptych. In Spain, the book received the international "Cartagena 2003" award. The book was also recognized at the Jagiellonian University in Kraków, in Poland where Grażyna Miller received the "Zloty Medal" (Golded Medal) for her crativity and her Polish Italian involvement. At the same time she was given the international "Najlepsi Roku 2001" (Best of the Year 2001) award in her native country. Not only Polish and Italian media such as "Zycie Warszawy", "Dziennik Polski", "L'osservatore Romano", and "Il Messaggero" are interested in Grażyna Miller, but Spanish and American newspapers write about her work as well. The Italian American bilingual newspaper "Bel Paese" published in USA dedicated a permanent column on one of its pages to her poetry. For some time, Grażyna Miller also read her poems live on the Italian television: RAI, local network "Antenna Sicilia" and the religious TV network Telepace transmitted live the presentation of her latest book "Alibi di una farfalla", where right after her collection of unedited works she added her translations of some of K. Wojtyla's poems. She released many interviews for both the Italian and the Polish Vatican radio stations, where her poems were read and broadcast. Grażyna Miller was also interviewed by the national Italian radio and TV station (RAI) which dedicated considerable attention to her work. She participated in the "International Poetry Contest – A poem for peace", organized by the Anna Kuliscioff Study Center of Turin, Italy with the participation of the Italian President, many Embassys and many international organizations where the author proved her commitment to her humanitarian mission as a poet.