Никола Аббаньяно: Итальян философының өмірі мен еңбектері
Nicola Abbagnano
Никола Аббаньяно (1901-1990) – италиялық экзистенциалды философ. Өмірі, білімі, «Иррационалды ойдың бастаулары» еңбегі туралы ақпарат. Философия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық экзистенциалдық философ (1901-1990)
Italian existential philosopher (1901 1990)
Никола Аббагнано (niˈkɔla abbaɲˈɲano; 15 шілде 1901 – 9 қыркүйек 1990) – итальяндық экзистенциалдық философ.
Nicola Abbagnano (niˈkɔla abbaɲˈɲano; 15 July 1901 – 9 September 1990) was an Italian existential philosopher.
Өмір
Никола Аббагнано 1901 жылы 15 шілдеде Салернода дүниеге келген. Ол орта таптағы кәсіби отбасының тұңғыш баласы еді. Оның әкесі сол аймақта заңгер болып жұмыс істеген. Ол Неапольде оқыды және 1922 жылғы қарашада философия мамандығы бойынша диплом алды. Оның диссертациясы кейіннен оның алғашқы кітабының негізі болды – Le sorgenti irrazionali del pensiero (1923). Оның ұстазы Антонио Алиотта болды. Келесі жылдары ол Неапольдегі Лицео Умберто I°-де философия және тарих пәнін оқытты, ал 1917 жылдан 1936 жылға дейін Суор Орсола Бенинкаса атындағы Магистратура институтында философия және педагогика профессоры болды. Сонымен қатар, ол өзінің ақылшысы Алиотта редакциялаған «Логос» журналының редакциялық бөліміне хатшы ретінде белсенді қатысты. 1936 жылдан 1976 жылға дейін философия тарихының толық профессоры болды, содан кейін 1939 жылы Турин университетінің әдебиет және философия факультетінде толық профессорлық лауазымға тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Туринде әдістемелік зерттеулер орталығын (Centro di studi metodologici) құруға көмектесті. Өзінің шәкірті Франко Феррароттимен бірге Аббагнано 1950 жылы «Quaderni di sociologia» журналын құрды, ал 1952 жылы Норберто Боббиомен бірлесіп «Rivista di filosofia» журналын шығарды. Содан кейін 1952 жылдан 1960 жылға дейін ол «Жаңа Ағартушылық» қозғалысын қолдады, философияның «әлемдік» негізін құруға ұмтылған және шетелдік философиялық ойдың бағыттарына қызығушылық танытқан ғалымдардың бірнеше конференцияларын ұйымдастырды. 1964 жылы ол Туриндегі «La Stampa» газетіне мақалалар жазуды бастады. 1972 жылы Миланға көшіп, «La Stampa» газетімен ынтымақтастығын тоқтатты, бірақ Индро Монтанеллидің «Giornale» газетіне жазуға кірісті. Миланда ол Либералдық партияның тізімінен сайланған қалалық кеңес мүшесі болды және мәдениет жөніндегі кеңесші қызметін атқарды. 1990 жылдың 9 қыркүйегінде қайтыс болды және көп жыл бойы демалысын өткізген Ривьерадағы Санта-Маргарита-Лигуре қаласының зиратына жерленді.
Nicola Abbagnano was born in Salerno on 15 July 1901. He was the first born son of a middle class professional family. His father was a practicing lawyer in the area. He studied in Naples, and in November 1922 obtained a degree in philosophy, his thesis that became the subject of his first book Le sorgenti irrazionali del pensiero (1923). His mentor was Antonio Aliotta. In the following years, he taught philosophy and history at the Liceo Umberto I°, in Naples, and from 1917 to 1936 he was the professor of philosophy and pedagogy in the Istituto di Magistero Suor Orsola Benincasa. At the same time, he actively contributed as secretary of editorial staff to the review of Logos, edited by his mentor Aliotta. From 1936 to 1976 he was a full professor of History of Philosophy, and then in 1939 he was appointed to a full time professorship at the Faculty of Letters and philosophy at the University of Turin. Immediately after World War II, he helped found the Centro di studi metodologici in Turin. With his student, Franco Ferrarotti, Abbagnano founded in 1950 the Quaderni di sociologia, and in 1952 he was joint editor with Norberto Bobbio of the Rivista di filosofia. Then from 1952 to 1960 he inspired a group of scholars for a "New Enlightenment," and organized a series of conventions attended by the philosophers who were engaged in the construction of a "lay" philosophy and who were interested in the main trends of the foreign philosophical thought. In 1964, he began his contributions to the Turin newspaper La Stampa. In 1972, he moved to Milan and discontinued his contributions to La Stampa, but began writing for Indro Montanelli's Giornale. In Milan, he held the office of Town Councillo, elected from the lists of the Liberal Party, and was also the Councillor of Culture. He died on 9 September 1990, and was buried in the cemetery of Santa Margherita Ligure, the Riviera town where he had spent his vacations for many years.
Шығармалары
Неаполитан кезеңінде Аббагнаноның теориялық еңбегі «Le sorgenti irrazionali del pensiero» (1923), сондай-ақ «Il problema dell'arte» (1925), «La fisica nuova» (1934) және «Il principio della metafisica» (1936) еңбектерінде көрінеді. Бұл еңбектердің барлығына Алиоттаның ілімі әсер етті, ол Аббагнаноның ғылымның әдістемелік мәселелеріне деген қызығушылығын арттырды. Оның өнерге арналған жинағында ерекше көзге түскен антиидеалистік пікірсайыс та осындай күшті ықпалға ие болды. Туринге көшкеннен кейін Аббагнано экзистенциализмді зерттеуге кірісті, бұл сол кезде жалпы итальян философиялық мәдениетін қызықтырған мәселе еді. Ол экзистенциализмнің өзіндік нұсқасын «La struttura dell'esistenza» (1939) атты, кең танылған кітабында қалыптастырды, одан кейін «Introduzione all'esistenzialismo» (1942) және «Filosofia religione scienza» (1947) мен «Esistenzialismo positivo» (1948) жинақтары жарық көрді. 1943 жылы ол Джузеппе Боттай басқарған фашистік оппозицияның органы «Primato» журналында жарияланған экзистенциализм жөніндегі пікірсайыста маңызды рөл атқарды. Соғыстан кейінгі алғашқы жылдары Аббагнаноның назары американдық прагматизмге ауды, әсіресе Джон Дьюидің ғылым философиясына және неопозитивизмге жасаған үлесіне. Экзистенциализмде, Гайдеггер, Ясперс, Сартр, Дьюидің прагматизмі және неопозитивизмдегі теріс тұжырымдардан арылған Аббагнано 1948 жылы жариялаған мақаласында «Жаңа Ағартушылық» деп атаған жаңа философиялық бағыттың белгілерін байқады. Бұл идеяның 1950-ші жылдардағы дамуы оның ғылымға, әсіресе социологияға деген қызығушылығымен және алғашқыда «Жаңа Ағартушылық», кейін «әдістемелік эмпиризм» деп атаған философияның бағдарламасын анықтауға жасаған тытысымен сипатталды. Осы кезеңде «Possibilità e libertà» (1956) және «Problemi di sociologia» (1959) жинақтары жарық көрді, бірақ оның ең маңызды еңбектерінің бірі – философияның негізгі ұғымдарын түсіндіруге арналған «Dizionario di filosofia» (1961) энциклопедиясы болды. Теориялық еңбектерінен бөлек, Никола Аббагнано өмірінің басынан-ақ көптеген тарихи монографиялар жариялады, олардың ішінде «Il nuovo idealismo inglese e americano» (1927), «La filosofia di E. Meyerson e la logica dell'identità» (1929), «Guglielmo d'Ockham» (1933), «La nozione del tempo secondo Aristotele» (1933), «Bernardino Telesio» (1941) кітаптары бар. Оның маңызды тарихнамалық еңбегі – UTET баспасынан шыққан «Storia della filosofia» (1946–1950) еңбегі, оған оқулық ретінде қолданылатын «Compendio di storia della filosofia» (1945–1947) кітабы қоса берілді. Бірнеше жылдан кейін соңғысына UTET үшін дайындалған «Storia delle scienze» жинағы ілесіп шықты (1962). Аббагнано өзінің философиясын «позитивті экзистенциализм» деп атады. Оның «мүмкіндік философиясы» басқа экзистенциалистерді адамның мүмкіндігін жоққа шығаруы немесе оны әсте жоғары бағалауы үшін сынады. Кейінгі еңбектерінде философияға көбірек натуралистік және ғылыми көзқараспен қарады. Оның кейбір жазбалары ағылшын тіліне «Critical Existentialism» (ред. Нино Лангиулли, 1969) жинағы арқылы аударылды. Соңғы онжылдықтардағы жұмысы, 1965 жылдан бастап, негізінен «La Stampa» және «Giornale» газеттерінде жарияланған, кейін әртүрлі жинақтарда топтастырылған мақалалардан тұрады: «Per o contro l'uomo» (1968), «Fra il tutto e il nulla» (1973), «Questa pazza filosofia» (1979), «L'uomo progetto Duemila» (1980), «La saggezza della vita» (1985), «La saggezza della filosofia» (1987). Оның соңғы кітабы, өлімінен бірнеше ай бұрын жазылған, автобиографиялық «Ricordi di un filosofo» (1990) еңбегі болды.
During the Neapolitan period, Abbagnano's theoretical work is represented by Le sorgenti irrazionali del pensiero (1923), as well as Il problema dell'arte (1925), La fisica nuova (1934) e Il principio della metafisica (1936). These works are all influenced by the teaching of Aliotta, who encouraged Abbagnano's interest in the methodological problems of science. Equally influential was the anti idealist controversy that is particularly evident in his volume on art. After moving to Turin, Abbagnano turned to the study of existentialism, which by this time was also the interest of the general Italian philosophical culture. He formulated an original version of existentialism in his widely recognized book, La struttura dell'esistenza (1939), which was followed by his Introduzione all'esistenzialismo (1942) and a set of essays collected in Filosofia religione scienza (1947) and by Esistenzialismo positivo (1948). In 1943, he played a very important part in the debate on existentialism that appeared in Primato, the review of the fascist opposition led by Giuseppe Bottai. In the first years after the war, Abbagnano's interest turned to American pragmatism. Above all is the version offered by John Dewey to the philosophy of science and to neopositivism. In existentialism, having freed himself from the negative implications he found in Heidegger, in Jaspers, in Sartre, in Dewey's pragmatism and in neopositivism, Abagnano saw the signs of a new philosophical trend, that he called a "New Enlightenment" in an article written in 1948. The development of this idea in the fifties was precisely characterized both by his interest in science, in particular, sociology, and by an attempt to define the program of a philosophy, that he first called a "New Enlightenment" and later a "methodological empirism". During this period essays were collected in Possibilità e libertà (1956) and in Problemi di sociologia (1959) but, one of his most important works is the Dizionario di filosofia (1961), a true "summa" meant to clarify the principal concepts of philosophy. Besides the volumes and the essays on theoretical character Nicola Abbagnano, since his youth he has published many historical monographs, including Il nuovo idealismo inglese e americano (1927), La filosofia di E. Meyerson e la logica dell'identità (1929), Guglielmo d'Ockham (1933), La nozione del tempo secondo Aristotele (1933), Bernardino Telesio (1941). His major historiographic work is found in the Storia della filosofia published by UTET (1946–1950), which was preceded by the Compendio di storia della filosofia (1945–1947), which was closer to a textbook. A few years later, the latter was followed by a collection entitled Storia delle scienze, which he coordinated for UTET (1962). Abbagnano defined his philosophy as "positive existentialism". His "philosophy of possible" condemned other existentialists for either denying human possibility or exaggerating it. In his later work, he tended to adopt a more naturalistic and scientific approach to philosophy. Some of his writings were translated into English in Critical Existentialism (ed. by Nino Langiulli, 1969). His work in the last decades, starting from 1965 on, mainly consists of articles appearing in La Stampa and in Giornale that were later assembled in different collections, Per o contro l'uomo (1968), Fra il tutto e il nulla (1973), Questa pazza filosofia (1979), L'uomo progetto Duemila (1980), La saggezza della vita (1985), La saggezza della filosofia (1987). His last book, written a few months before his death, is the autobiographical text Ricordi di un filosofo (1990).