Джорджо Бассани: Итальяндық жазушының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Италиялық жазушы

Джорджо Бассани (Болонья, 4 наурыз 1916 – Рим, 13 сәуір 2000) – итальяндық романист, ақын, эссеші, редактор және халықаралық зиялы.

Өмірбаян

Бассани Болоньяда, Феррарадан шыққан бай еврей отбасында дүниеге келді. Балалық шағын анасы Дора, әкесі Энрико (дәрігер), ағасы Паоло және әпкесі Дженнимен бірге өткізді. 1934 жылы Феррарадағы Л. Ариосто классикалық лицейін бітірді. Лицейдің тарихи архивінде оның жастық шағына қатысты көптеген құжаттар мен фотосуреттер сақталған, олар оған арналған атриумда қойылған. Музыка оның алғашқы үлкен құмарлығы болды және ол пианист болуді жоспарлаған; алайда, әдебиет тез арада оның көркемдік қызығушылығының орталығына айналды. 1935 жылы Болонья университетінің әдебиет факультетіне түсті. Феррарадан пойызбен (үшінші класс) лекцияларға қатысып, өнер тарихшысы Роберто Лонгиден білім алды. Оның "еркін ойлы адам" идеалы – либералды тарихшы және философ Бенедетто Кроче болды. 1938 жылы қабылданған антисемиттік заңдарға қарамастан, ол 1939 жылы дипломдық жұмысын қорғады, ол он тоғызыншы ғасырдың жазушысы, журналисі, радикал және лексикографы Никколо Томмазеоға арналған еді. Алайда, 1939 жылы еврей болғандықтан, жұмыс табу мүмкіндігі шектеулі болды және ол Феррарадағы еврей мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді, мектеп Вигнатаглиата көшесінде орналасқан. 1953 жылы «Кешке дейінгі серуен» (La passeggiata prima di cena) және 1954 жылы «Клелия Троттидің соңғы жылдары» (Gli ultimi anni di Clelia Trotti) жарық көрді. Сол жылы ол Лонги мен оның әйелі Анна Банти құрған «Paragone» журналының редакторы болды. Бассанидің шығармалары 1956 жылы «Премио Стрега» сыйлығын жеңіп алған «Ферраралық бес әңгіме» (Cinque storie ferraresi) атты әңгімелер жинағының жарық көргенімен кең оқырман қауымына танылды (жинақтағы әңгімелер: Лида Мантовани, «Кешке дейінгі серуен», «Маццини көшесіндегі тақта», «Клелия Троттидің соңғы жылдары» және «1943 жылғы бір түн»). «Feltrinelli» баспасының редакторы ретінде Бассани 1958 жылы Джузеппе Томази ди Лампедузаның «Барыс» (Il Gattopardo) романының жарық көруіне жауапты болды, бұл роман бұрын Элио Витторинимен «Mondadori» және «Einaudi» баспаларында қабылданбаған еді. Роман соғыстан кейінгі итальян әдебиетінің үлкен жетістіктерінің біріне айналды. Бассанидың роман мәтінін редакциялауы, оған қолжазбаны ұсынған Бенедетто Кроченің қызының нұсқауларын орындауы кейіннен дау тудырды; алайда, жақында жарық көрген басылымдар қолжазбаға жақынырақ келеді. Сондай-ақ 1958 жылы Бассанидің «Алтын көзілдірік» (Gli occhiali d'oro) романы жарық көрді (1987 жылы фильмге түсірілді), ол еврейлер мен гомосексуалдардың шеттетілуін зерттейді. «Ферраралық бес әңгіме» (қайта өңделген және «Қоршау ішінде» (Dentro le mura, 1973) деген жаңа атаумен) әңгімелерімен бірге ол «Феррара романы» (Il romanzo di Ferrara) деп аталатын шығармалар сериясының бөлігін құрады, ол қаланың христиандық және еврейлік элементтерін, оның көзқарастарын және ландшафтарын зерттейді. Серияға кіреді: «Финци Контини саябағы» (Il giardino dei Finzi Contini, 1962, «Премио Виареджио» сыйлығының иегері); «Есіктің артында» (Dietro la porta, 1964); «Қарға» (L'airone, 1968) және «Шөп иісі» (L'odore del fieno, 1972). Бұл шығармалар фашизм тұсындағы итальяндық еврей қауымын реалистік түрде көрсетеді, естелік пен моральдық сананың қиындықтарында шындықты іздеудің қиындығын көрсететін стильде жазылған. 1960 жылы оның әңгімелерінің бірі («1943 жылғы бір түн», «Ферраралық бес әңгіме») «1943 жылғы ұзақ түн» (Long Night in 1943) фильміне бейімделді. Опера композиторы Рикки Ян Гордонның «Финци Контини саябағы» атты сахналық қойылымы 2022 жылдың қаңтарында премьераға шығады. Бұл қойылымды Ұлттық идиш театры «Фольксбиене» мен Нью-Йорк операсы бірлесіп қояды. 1965 жылдан 1980 жылға дейін Джорджио Бассани «Italia Nostra» ұйымының президенті болды. Бассани 2000 жылы қайтыс болды және Феррарадағы еврей зиратында жерленді, ол Финци Контини отбасының қабірлерін тапқан жерде. Оның артында әйелі Валерия және екі баласы Паола (1 қыркүйек 1945 жылы туған) және Энрико (29 маусым 1949 жылы туған) қалды. Ол 1977 жылы танысқаннан кейін көп ұзамай өзінің серігі Портия Пребиспен бірге болды. Феррара қаласы оның есімін қаланың солтүстік бөлігіндегі Коммуналдық кітапханаға және қалалық саябаққа беру арқылы оның өмірін еске алуды шешті. Бассани Шарль Вейлон, «Премио Стрега», «Кампиелло», «Виареджио» және Нелли Закс сыйлықтарын алды. Бірнеше сценарийде жұмыс істеген.

Bassani was born in Bologna into a prosperous Jewish family of Ferrara, where he spent his childhood with his mother Dora, father Enrico (a doctor), brother Paolo, and sister Jenny. In 1934 he completed his studies at his secondary school, the liceo classico L. Ariosto in Ferrara. The high school's historical archive contains many documents and photos concerning his young life, which are displayed in the atrium that they dedicated to him. Music had been his first great passion and he considered a career as a pianist; however, literature soon became the focus of his artistic interests. In 1935 he enrolled in the Faculty of Letters of the University of Bologna. Commuting to lectures by train (third class) from Ferrara, he studied under the art historian Roberto Longhi. His ideal of the "free intellectual" was the liberal historian and philosopher Benedetto Croce. Despite the anti Semitic race laws which were introduced in 1938, he was able to graduate in 1939, writing a thesis on the nineteenth century writer, journalist, radical and lexicographer Niccolò Tommaseo. As a Jew in 1939, however, work opportunities were now limited and he became a schoolteacher in the Jewish School of Ferrara in via Vignatagliata. In 1953, La passeggiata prima di cena appeared and in 1954, Gli ultimi anni di Clelia Trotti. In the same year, he became editor of Paragone, a journal founded by Longhi and his wife, Anna Banti. Bassani's writings reached a wider audience in 1956 with the publication of the Premio Strega winning book of short stories, Cinque storie ferraresi (the five stories are Lida Mantovani, La passeggiata prima di cena, Una lapide in via Mazzini, Gli ultimi anni di Clelia Trotti, and Una notte del '43). As an editorial director of Feltrinelli, Bassani was responsible for the posthumous publication in 1958 of Giuseppe Tomasi di Lampedusa's Il Gattopardo, a novel which had been rejected by Elio Vittorini at Mondadori, and Einaudi. It became one of the great successes of post war Italian literature. Bassani's enthusiastic editing of the text, following instructions from it (daughter of Benedetto), who had offered him the manuscript, later became controversial; however, recent editions have been published which follow the manuscript more closely. Also in 1958, Bassani's novel Gli occhiali d'oro (made into a film in 1987) was published, an examination, in part, of the marginalisation of Jews and homosexuals. Together with stories from Cinque storie ferraresi (reworked and under the new title Dentro le mura (1973)), it was to form part of a series of works known collectively as Il romanzo di Ferrara, which explored the city, with its Christian and Jewish elements, its perspectives and its landscapes. The series includes: Il giardino dei Finzi Contini (The Garden of the Finzi Continis, 1962, Premio Viareggio prizewinner); Dietro la porta (1964); L'airone (1968) and L'odore del fieno (1972). These works realistically document the Italian Jewish community under Fascism in a style that manifests the difficulties of searching for truth in the meanderings of memory and moral conscience. In 1960 one of his short stories (Una notte del '43, from Cinque storie ferraresi) was adapted as the film Long Night in 1943. A stage adaptation of The Garden of the Finzi Continis by opera composer Ricky Ian Gordon is set to premiere in January 2022. It is a co production of National Yiddish Theatre Folksbiene and the New York City Opera. From 1965 to 1980, Giorgio Bassani was the president of the organization Italia Nostra. Bassani died in 2000 and was buried in the Jewish Cemetery in Ferrara, the same place where he located the graves of the family Finzi Contini. He was survived by his estranged wife Valeria and their two children, Paola (born 1 September 1945) and Enrico (born 29 June 1949). He had been with his companion Portia Prebys since shortly after they met in 1977. The city of Ferrara decided to commemorate his life by giving his name to the Communal Library and the Urban Park in the Northern part of the city. Bassani received the Charles Veillon, the Strega, the Campiello, the Viareggio and the Nelly Sachs prizes. He collaborated on several screenplays.