Кіріспе

Я На Даримани (Кулькариджи) – Дагбон патшалығының Я На-сы немесе патшасы, бұл патшалық қазіргі Гананың солтүстік бөлігінде орналасқан. Ол 1899 жылы Дагбонды бар болғаны жеті апта басқарды, бірақ Дагбон басшылығы арасындағы қақтығыста маңызды рөл атқарды. 1899 жылы На Андани қайтыс болғанға дейін, ол балаларына өзінің ізашары На Абудудың үлкен ұлы, Қарағаның На Алласанисін келесі Я На етіп тағайындауды және өзінің үлкен ұлы Тугулан Ириді қазіргі бос Қараға басшылығына орналастыруды ұсынды. Бірақ ол қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен ұлы Тугулан Ири бұл ұсыныстан бас тартып, Савелугу басшысы Дахамани (Дармани Кукра Аджеи) келесі Я На болсын деп сұрады. Ол сонда Қарағаның орнына Савелугу басшысы болуға ниеттенді. Кейін қайтыс болған басшының ұсынған айналым жүйесі ескерілмеді, ал патша сайлаушылар, болжамдарға және/немесе Тугу Лана Иридің (Тугуна Ири) жеке құштарлығына бағынып, оның өтінішін қабылдады және Кукариджиені (Савелугу басшысын) Я На етіп тағайындады. Тамакло (1931:43) Дагбон ақсақалдарына деген ықыласын білдіріп, «ақсақалдар өтініш бойынша амалсыз іс тындырды» деді. Алласани ашуланып, қазіргі Тогодағы Сансан Мангудегі неміс отаршылдық әкімшілігінен көмек сұрады. Сөйтіп, Дарьямани Гбева сарайында (яғни Я На ретінде тағайындалды) бар болғаны жеті апта патшалық құрды. Сарай неміс қоршауы кезінде өртенді. На Аласани осылайша жүз метр қашықтықта Гвева сарайын салдырды; ол 2002 жылғы қақтығысқа дейін барлық келесі Я На-лардың резиденциясы болды. 2013 жылдан бастап 1899 жылы немістер өртеп жіберген ескі сарайдың орнында уақытша сарай салынуда. Дарьяманидің жеті апталық патшалығының маңыздылығы – ол Абуду және Андани әулеттері арасындағы айналым принципін бұзды және терең сенімсіздік тұқымын септі. Бұл Абуду және Андани қақпалары арасындағы алғашқы маңызды қақтығыс болды.