Кіріспе

Кейптаун қаласы, Оңтүстік Африкадан шығатын газет – «Кейп Таймс». Бұл Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласында жарық көретін ағылшын тіліндегі таңғы газет. 2012 жылы газеттің күндізгі оқырмандарының саны 261 000-ға жеткен, ал таралымы 34 523 дананы құрады. 2014 жылдың төртінші тоқсанында таралымы 31 930 данаға дейін төмендеді.

Тарих

Кейп Таймс 1872 жылы Кейптың "Жауапты үкіметке" (жергілікті демократия) қол жеткізгеннен кейін пайда болған үлкен экономикалық және әлеуметтік өркендеу жылдарында құрылды. Газеттің алғашқы саны, төрт беттік шағын парақ, 1876 жылдың 27 наурызында сол кездегі редакторы Фредерик Йорк Сент-Легер тарапынан жарияланды. Сент-Лежерге Ричард Уильям Мюррей кіші көмектесті, оның әкесі, сондай-ақ Ричард Уильям Мюррей, Кейп Аргустың негізін қалаушыларының бірі болған. Бұл Оңтүстік Африкадағы алғашқы күнделікті газет болды және көп ұзамай Кейптың маңызды газеттерінің біріне айналды. "Таймс" газеті үлгісінде жасалған газеттің басты мақсаты кедей жұмысшы табы болды, себебі ол үкіметтік сыбайлас жемқорлықты әшкерелеуге тырысты. 1936 жылдан бастап газет, баспа операциясымен бірге, Гринмаркет алаңындағы Газет үйінде орналасты. Кейп Таймс 1985 жылы Африка Ұлттық Конгресінің (АҰК) бұрынғы тыйым салынған жетекшісі Оливер Тамбомен жасаған сұхбатын жариялағанда халықаралық деңгейде танымал болды. "АКК-ның Оливер Тамбомен әңгімесі" деген тақырыппен Кейп Таймста жарияланған бұл сұхбат Оңтүстік Африка тарихындағы маңызды оқиға болды, өйткені ол АҰК-қа нәсілдік дискриминациясыз Оңтүстік Африканың болашағын жұртшылыққа ұсынуға және апартеидтен кейінгі Оңтүстік Африка туралы ақ Оңтүстік Африкалықтардың алаңдауын басуға мүмкіндік берді. Бұл, нәтижесінде, апартеидті тоқтатуға және нәсілдік дискриминациясыз демократиялық үкімет құруға келіссөздер жүргізуге қажетті саяси жағдайды жасауға көмектесті. Сұхбатты жүргізген Кейп Таймс редакторы Тони Хёрд кейіннен тұтқындалып, Ішкі қауіпсіздік заңына қарсылық көрсеткені үшін айыпталды. Бірақ кейіннен айыптаулар алынып тасталды. Кейін газетті ирландиялық Independent News and Media тобы сатып алды, ал Оңтүстік Африка бөлігі, соның ішінде Кейп Таймс, 2013 жылы Sekunjalo Investments (Independent News and Media SA) компаниясына сатылды.

Sekunjalo-ның меншік құқығы: 2013 жылдан бастап

2013 жылы Икбал Сурвеге тиесілі Sekunjalo Investments компаниясы газетті сатып алғаннан бері, газет бірқатар дау-жанжалдарға тап болды. Оңтүстік Африканың басқа да бұқаралық ақпарат құралдарындағы сыншылар, соның ішінде газеттің бұрынғы қызметкерлері, газеттің сенімділігіне нұқсан келгенін, журналистика сапасы күрт төмендегенін және қызметкерлерге дұрыс қарамайтынын айыптайды. 2013 жылдың 16 сәуірінде «Кейп Таймс» газетіне баспасөз омбудсмені «[Израиль] еврейлерінің көпшілігі еврей мемлекеті апартеид саясатын жүргізіп жатыр деп есептейтінін көрсеткен сауалнаманы жалған, дәл емес және әділетсіз жариялағаны үшін» ескертпе жасады. Сауалнама гипотетикалық жағдайға қатысты болды – Израиль Батыс жағалауды аннексияласа, онда тұратын палестиналықтарға дауыс беруге рұқсат беру керек пе, әлде Израильдің сол кездегі басқару тәртібі сақталу керек пе. Сидни Кейдің шағымынан кейін газетке қатесін түзетуге нұсқау берілді. Кейін редактор Алиде Дасноис, Survé компаниясының тікелей басқаруына бағынбағаны үшін жұмыстан босатылды. Бұл оқиға 2013 жылдың 5 желтоқсанында бұрынғы президент Нельсон Манделаның қайтыс болған күні жарияланды. Sekunjalo Дасноисты Survé компаниясына қатысты сынды жариялағандықтан жұмыстан босатты деп айыптады. Sekunjalo газет сатылымының төмендеуіне және Манделаның қайтысын «Кейп Таймс» газетінің бірінші бетіне шығармағанына байланысты Дасноистың жұмыстан босатылғанын мәлімдеді. Дасноистың жұмыстан босатылуы БАҚ тәуелсіздігіне жасалған шабуыл ретінде қарастырылып, көптеген сынға ұшырады. Sekunjalo және Dasnois соттан тыс келісімге келді және Dasnois Манделаның мұрасына құрметсіздік танытпағанын, оның әрекеттерінің ешқандай түрі расизмге негізделмегенін мойындаған мәлімдеме жасады. 2015 жылдың қаңтарында компания мен оның директоры Икбал Сурвеге Independent News and Media SA және оның еншілес газеттері, мысалы «Кейп Таймс», Африка Ұлттық Конгресінің (АҰК) саяси бағытына бейімділік танытты деген айып тағылды. Бұл айыптау Independent News, «Кейп Таймс» компаниясының басшылары Карима Браун мен Вукани Мде ANC митингісінде ANC түстерін кигеннен кейін пайда болды. Бұл айыптауларды алғаш рет Independent News-тің бұрынғы жазушысы Макс ду Пreeз компанияда жұмыс істеуден бас тарту себебі ретінде ашық хатында айтты. Оппозиция жетекшісі Хелен Зилле Скунджалоның тәуелсіз БАҚ-ты басқаруы – БАҚ тәуелсіздігіне де, Оңтүстік Африкадағы демократияның дамуына да қауіп төндіретін мемлекеттік басып алудың мысалы екенін мәлімдеді. Компания қайтадан АҰК-мен тығыз байланысы үшін және 2016 жылдың наурызында «Аль-Жазира» телеарнасында Демократиялық Альянсқа (DA) қарсы бейімділік танытқаны үшін айыпталды. DA өз тарапынан «Кейп Таймс» газетінен түсетін сынды тоқтату үшін Кейп-Таун қаласының осы басылымға жазылуын тоқтату арқылы қорқытқаны үшін айыпталды. Сол есімді баяндамада «Кейп Таймс» газеті өзінің немесе Sekunjalo компаниясына тиесілі кез келген басылымның оппозициялық саяси партияларға қатысты әділетсіз ақпарат жариялағаны туралы кез келген айыптауды жоққа шығарды. 2016 жылдың шілдесінде «Кейп Таймс» газеті премьер-министр Хелен Зиллеге, ол тыңшы жалдады деген жалған айыптаудан кейін, бірінші бетке кешірім сұрауға міндеттелді. Дегенмен, газет бұған дейін Баспа кеңесінің апелляциялық алқасының төрағасы судья Бернар Нгоепе берген бұйрықты орындамады. 2017 жылдың 16 тамызында тәжірибелі журналист Эд Хербст «Кейп Таймс» газетінің сыйлық алғаны туралы мәлімдемелерін жоққа шығарды, «халықаралық медиа ұйымы Newseum, Икбал Сурвеге тиесілі газеттің бірінші бетін әлемдегі ең жақсыларының бірі деп бағалаған мақалалар сериясын жариялады». Бұл хабарлар жалған болып шықты.