Голландтық дін философы Жерар Убагс және оның ілімдері

Кіріспе

Голландиялық теолог Жерар Казимир Убагс (немесе Герхард Казимир Убагс) (1800 жылдың 26 қарашасы – 1875 жылдың 15 ақпаны) – голландиялық католик философ және теолог. Шамамен 30 жыл бойы (1834–1864) ол «дәстүрлі онтологизм» деп аталатын философиялық теологияның негізгі жасаушысы және таратушысы болды. Убагстың көптеген тұжырымдары 19-шы және одан бұрынғы ғасырларда кең таралған дәстүрлілік пен онтологизмнің түрлерін өңдеуден тұрды. Убагс және оның жақтастары негізінен Лувен католик университетінде оқытты, онда оның ілімдеріне негізделген философиялық теология мектебі құрылды. Философиялық теологияның бұл мектебі Лувеннің дәстүрлі онтологизмі немесе Лувеннің онтологиялық-дәстүрлі мектебі деп әртүрлі аталады.

Отбасылық негіздер

Убагс Лимбург (Нидерланды) провинциясындағы Валькенбург-ан-де-Геул муниципалитетіне қарасты Берг-ан-Терблихт ауылында дүниеге келген. Оның ата-анасы Жан Убахс (1758 – 30 сәуір 1833), ол Каубергтегі қонақүйдің иесі болған, және Мари Хелен Плюймен (1763 – 6 қараша 1840). Герардтың әкесі өзінің тегін "Убахс" деп, "Убагс" емес деп жазған, осылайша оның отбасының көптеген мүшелері де жазған. Жан мен Мари 1783 жылдың 16 қарашасында Валькенбургте үйленген; олардың 10 баласы болды: Герардтың 4 ағасы және 5 апасы болған.

Мансап

1834 жылы Рольдук семинариясында философия профессоры қызметін атқарып жүргенде Убагс Ловен католиктік университетіне шақырылды. 1834–1864 жылдар аралығында Ловен католиктік университеті дәстүрлі онтологияның негізгі таралу ортасы ретінде танымал болды. Убагс философия және әдебиет факультетінің декан және профессор лауазымын иеленді, философияға кіріспе, сондай-ақ логика, метафизика және психологиялық антропология пәндерін оқытты. 1846 жылы Убагс 1843 жылы құрылған және онтологизмнің ресми органына айналған Revue catholique журналының редакциясын қабылдады. Бұл іске Арнольд Питер Титс (1807–1851) және Жерар Лонай (1806–1883) қосылды. Титс Убагспен бірге Рольдук семинариясында оқытқан, кейін 1840 жылы Лувенге ауысып, фундаменталдық теология профессоры болды. Лонай да Лувенге ауысудан бұрын Рольдукта профессор болып жұмыс істеген. Убагстың басқа да ізбасарларының қатарында Николас Жозеф Лафор (1823–1872), Питер Клесенс (1817–1886) (Мехлиндегі Санкт-Румбольд соборының каноны), Жак Николас Моллер (1777–1862), Аббат Томас Жозеф Букильон (1840–1902) және Бернард Ван Лу, OFMRec (1818–1885) болды. Убагстың Францияда да көп ізбасарлары болды, олардың ең танымалдары Луи Браншеро SS (1819–1913), Филипп Жером Мари Жюль Фабр д'Энвье (1821–1901) және Флавьен Абель Антуан Хугонин (1823–1898) (Байе және Лизио епискобы) еді. Бірақ Убагстың қарсыластары да көп кешікпеді. Пьер Керстен (1789–1865) құрған Journal historique et littéraire журналы Revue catholique журналымен үнемі пікір таластырып отырды. Керстенге қосылған Убагстың дәстүрлі онтологизмінің қарсыластарының арасында Бонавентур Жозеф Гилсон (1796–1884) (Бюйон деканы), Жан Жозеф Лупус (1810–1888) және басқалар болды. 1858 жылдан 1861 жылға дейін дау-дамайлар қызу жүрді. Рим конгрегациясының 1864 жылғы 21 қыркүйектегі шешімі Убагстың еңбектерінде онтологизмге қатысты бірқатар тұжырымдарды айыптады, осы кезде даудың шыңына жетті. Бұрын, 1843 жылы Индекс конгрегациясы бес тұжырымды қарастырып, Убагске оларды түзетуді және оқу жоспарынан алып тастауды бұйырған, бірақ ол осы алғашқы шешімнің маңыздылығын дұрыс түсінбеді. 1864 жылы мансабы аяқталғанда, ол өмірінің қырық жылын арнаған ілімінің құлдырауына куә болды. 1864 жылдан Лувенде 1875 жылы қайтыс болғанға дейін Убагс зейнеткерлікте өмір сүрді.

In 1834, while professor of philosophy at the seminary of Rolduc, Ubaghs was called to the Catholic University of Louvain. During the period 1834–1864, the Catholic University of Louvain was famous for being the primary dissemination point of traditionalist ontologism. Ubaghs held the position of Ordinary Professor and Dean of the Faculty of Philosophy and Letters, teaching a general introduction to philosophy, as well as logic, metaphysics and psychological anthropology. In 1846, Ubaghs undertook the editorship of the Revue catholique (founded in 1843), which had become the official organ of ontologism. He was joined in this endeavor by Arnold Pieter Tits (1807–1851) and Gérard Lonay (1806–1883). Tits had taught beside Ubaghs in the Seminary of Rolduc, and then transferred to Louvain in 1840, where he became professor of fundamental theology. Lonay had also been a professor at Rolduc before transferring to Louvain. Additional followers of Ubaghs included Nicholas Joseph Laforêt (1823–1872), Pieter Claessens (1817–1886) (Canon of St. Rumbold's Cathedral in Mechlin), Jacques Nicolas Moeller (1777–1862), Abbé Thomas Joseph Bouquillon (1840–1902), and Bernard Van Loo, OFMRec (1818–1885). Ubaghs had several followers in France, the most prominent of whom were Louis Branchereau SS (1819–1913), Philippe Jerôme Marie Jules Fabre d'Envieu (1821–1901), and Flavien Abel Antoine Hugonin (1823–1898) (Bishop of Bayeux and Lisieux). But opponents of Ubaghs soon appeared. The Journal historique et littéraire founded by Pierre Kersten (1789–1865), kept up an incessant controversy with the Revue catholique. Opponents of Ubaghs' traditionalist ontologism who joined Kersten included Bonaventure Joseph Gilson (1796–1884) (dean of Bouillon), Jean Joseph Lupus (1810–1888), and others. From 1858 to 1861 the controversy raged. It was at its height when a decision of the Roman Congregation (21 September 1864) censured in Ubaghs's works a series of propositions relating to ontologism. Already in 1843 the Congregation of the Index had taken note of five propositions and ordered Ubaghs to correct them and expunge them from his teaching, but he misunderstood the import of this first decision. When his career was ended in 1864 he had the mortification of witnessing the ruin of a teaching to which he had devoted forty years of his life. From 1864 until his death in Louvain in 1875, Ubaghs lived in retirement.

Философия

Убагс дәстүршіл болды, ол моральдық білімді адам ақылы емес, тек қана құдайлық аянның ауызша берілуі арқылы ғана алуға болатынын айтты. Осы теория бойынша, адамның бастапқы ісі – сенім актісі, ал сенімділіктің негізі – басқалардың құқығы. Дегенмен, кейбір дәстүршілдерден өзгеше, Убагс бұл барлық моральдық білім соқыр сенімге негізделген деген немесе Құдайдың бар екендігін ақылмен дәлелдеу мүмкін емес дегенді білдірмейді. Оның пікірінше, адам ақылы өздігінен моральдық шындықты таба алмайды, бірақ білім арқылы оянғаннан кейін оны түсініп, дәлелдей алады. Убагс былай деп жазады:

"Көру" сөзі көбінесе төрт нәрсені білдіреді: көру қабілеті, көру актісі, көрінетін нысан, мысалы, ландшафт, және суретші осы нысанның салған суреті. Сондықтан біз "идея" деген атауды береміз, ол бұрынғысынан туындаған, көбінесе төрт түрлі нәрсеге: ақылмен білу қабілеті, ақылды білім актісі, осы білімнің нысаны, және біз осы нысанды ұғымда жасаған зияткерлік көшірмесі немесе формуласы.