Кіріспе

Жапон тілінде қысқартылған және жиынтықталған сөздер көп кездеседі. Ұзын сөздер көбінесе қысқа түріне дейін жиынтықталады, содан кейін олар ең көп қолданылатын формаға айналады. Мысалы, Токио университеті, жапон тілінде Токио Дайгаку (東京大学) Тодай (東大) деп аталады, ал "қашықтан басқару", римото конторору (リモートコントロール) римокон (リモコン) болады. Есімдер де осылай жиынтықталады. Мысалы, Такуя Кимура, жапон тілінде Кимура Такуя, әртіс, Кимутаку деп аталады. Кейбір өте танымал компаниялардың аттары да жиынтықталған. Мысалы, Тошиба, жапон тілінде Тошиба (東芝), Токё Шибаураның (東京芝浦) қысқартылған түрі немесе сөздердің біріктірілуі, ал Ниссан, жапон тілінде Ниссан (日産), Ниппон Сангёның (日本産業) қысқартылған түрі. Мұндай жиынтықтаулар кеңінен қолданылуы мүмкін, немесе олар белгілі бір топқа ғана тән болуы мүмкін. Мысалы, "Kokuritsu Kankyō Kenkyūjo" (国立環境研究所) мекемесінің қызметкерлері оны Kanken (環研) деп атайды, бірақ бұл терминология көптеген жапондықтарға белгісіз.

Қысылу үлгілері

Жапон тіліндегі сөздер жеке фонетикалық бірліктер (фонемалар) емес, буынды білдіретін таңбалар (море) арқылы жазылады, ағылшын алфавитіндегідей. Бұл таңбалар екі буын жазу жүйесіне біріктірілген: хирагана және катакана. Жапон тілінде бір немесе бірнеше буынмен айтылатын қытай таңбалары, яғни канджи де кеңінен қолданылады. Сондықтан, сөз немесе сөз тіркесін қысқартуда бастапқы әріптер емес, түпкі сөз тіркесінің маңызды таңбалары қолданылады, осылайша түпнұсқасынан танылатын жаңа сөз жасалады. Қысқартылған канджи сөздерінде ең көп кездесетін үлгі – сөз тіркесіндегі әр сөздің алғашқы канджиін алып, оларды біріктіру арқылы жасалатын қысқарту. Мысалы, Тōkyō Daigaku (東京大学) дегенде, Тōkyō-ның Тō және Daigaku-дың Dai әріптері бірігіп, Тōdai (東大) деген қысқарту пайда болады, ол Токио университетін белгілейді. Кейде қысқарту үшін белгілі бір канджидің басқаша оқылуы да қолданылады. Мысалы, Нагоя қаласының басты теміржол стансасы, Нагоя вокзалы, жергілікті тұрғындар Meieki (名駅) деп атайды, бұл "Nagoya Eki" (名古屋駅) дегеннің қысқартылған түрі, онда "Nagoya" сөзінің алғашқы таңбасы Na (名) басқаша оқылады. Қарыз сөздер мен есімдерде ең көп қолданылатын тәсіл – әрбір екі сөздің алғашқы екі моресін (немесе канасын) алып, оларды біріктіріп, жаңа, біртұтас сөз құру. Мысалы, "отбасылық ресторан" немесе famirī resutoran (ファミリーレストラン) famiresu (ファミレス) болып қысқартылады. Yōon дыбыстары, яғни i әрпімен бітіп, кішкентай ya, yu немесе yo әріптерімен жазылатын дыбыстар (мысалы, kyo), бір море есебінде қарастырылады. Жапон тіліндегі ұзын дауыстылар екі мореге тең келеді және кейде жоғалуы мүмкін (сокуон немесе кішкентай tsu っ үшін де осы айтуға болады); Гарри Поттер, бастапқыда Harī Pottā (ハリーポッター) деп жазылса, Haripota (ハリポタ) деп қысқартылады немесе өзгеше өзгертіледі; актриса Кёко Фукада, Фукада Кёко (深田恭子) – Фукакион (ふかきょん) болады. Осындай қысқартылған атаулар Жапонияда соншалықты кең таралғандықтан, көптеген компаниялар өз өнімдерінің атауларын қысқартуды бастайды. Мысалы, Pretty Cure (プリティキュア) анимациялық сериалы төрт таңбадан тұратын purikyua (プリキュア) деген қысқартылған атымен таныстырылды.

Ұзын канджи есімдері

ContractionKanjiOriginal wordFull kanjiMeaningNikkei日経Нихон Кейзай Шинбун日本経済新聞Жапон экономикалық газетіNōdai農大Тōкё Нōгё Дайгаку東京農業大学Токио ауыл шаруашылығы университетіNyūkan入管Nyūkoku Kanrikyoku入国管理局Көші-қон басқармасыkōkō高校kōtōgakkō高等学校жоғары мектепOdakyū小田急Одавара Kyūkō Dentetsu小田原急行電鉄Одавара экспресс электр темір жолы (Odakyū электр темір жолы)Tochō 都庁Tōkyō to Chōsha東京都庁舎Токио қалалық әкімдігі, Токио қалалық үкімет ғимаратыTōdai 東大Tōkyō Daigaku東京大学Токио университетіKokuren 国連Kokusai Rengō国際連合Біріккен Ұлттар ҰйымыKansai Gaidai 関西外大Kansai Gaikokugo Daigaku関西外国語大学Кансай халықаралық тілдер университеті

Жасалған сөздер

Көптеген аббревиатуралар, әсіресе төрт әріптен тұратын сөздер, нақты өнімдер немесе телешоулар үшін жасалған. Contraction Japanese Origin NotesPokémonポケモンpoketto monsutā ポケットモンスター (Pocket Monster[s]) - жақсы танымал бейне ойын және анимациялық франшиза. purikuraプリクラpurinto kurabu プリントクラブ (Print club) - автоматтандырылған фотосурет машинасы. муккуムック (マガジン + ブック) magazine + book - журнал мен кітаптың аралас түрі.

Атаулардың қысқартылуы

ContractionJapaneseNameJapaneseNotesBurapiブラピБрэд Питт (Brad Pitt)ブラッド・ピットГолливуд актері. DikapuriディカプリЛеонардо ДиКаприо (Leonardo DiCaprio)レオナルド・ディカプリオГолливуд актері. FukakyonフカキョンКёко Фукада 深田恭子Жапондық актриса және әнші. HanakanaはなかなKana Hanazawa花澤 香菜актриса, әнші және дауыс актері. Hashiryū橋龍Рютаро Хасимото橋本龍太郎саясаткер. KimutakuキムタクТакуя Кимура木村拓哉SMAP тобының жұлдызы. Matsujun松潤Jun Matsumoto松本 潤Жапондық идол, Arashi тобының мүшесі. MatsukenマツケンКен Мацудайра松平健жидайгеки актері, "Мацукен самбасымен" танымал. ShimukenシムケンКен Шимура志村けんтелевизия орындаушысы және актер. Shuwa chanシュワちゃんАрнольд Шварценеггер (Arnold Schwarzenegger)アーノルド・シュワルツェネッガーГолливуд актері және саясаткер. Yamataku山拓Таку Ямасаки山崎拓саясаткер. TattsunたっつんТацухиса Сузуки鈴木 達央OLDCODEX тобының бас вокалисі және дауыс актері.

Қысқартылған әріптер

Латын әліпбиінің көптеген жеке әріптерінің атаулары жапон сөздерінің немесе әріптерінің айтылуымен ұқсас келеді. Жапондықтар оларды оқырманның назарын аудару үшін, мысалы, жарнамаларда пайдаланады. Әріптердің басқа қолданылуларына сөздердің жазылуының аббревиатуралары жатады. Міне, бірнеше мысал:

E: 良い/いい (ii; жапон тілінде "жақсы" деген сөз). Бұл әріп e homes компаниясының атында кездеседі. J: "Жапония" (日本) деген сөздің бірінші әрпі, мысалы, J1 лигасы, J Phone. Q: Канджи 九 きゅう ("тоғыз") - "кю" деп оқылады. Жапондық "Dial Q2" премиум тарифтік телефон нөмірлері 0990-бен басталады. S, M: сәйкесінше садизм және мазохизм үшін қолданылады, көбінесе жыныстық фетиштерден гөрі, жеңіл мінез-құлық ерекшеліктеріне сілтеме жасайды. "SM" ағылшын тіліндегі "S&M" орнына, жыныстық контексте садомазохизмді білдіру үшін де қолданылады. W: Ағылшын тіліндегі "double" (қос) сөзі. Жапондықтар кейде "double" әрпін "қосы" деп айтады. Мысалы, ”Wデート” (W deeto) – "қос кездесу"; Freshness Burger-дің "WW Burger" құрамында қос сиыр еті мен қос ірімшік бар.

Ромаджидің ұзын қысқартулары

ҚысқартуЖапон тіліндегі айтылуыТүсіндірмеЕскертулерCMシーエム (shī emu) коммерциялық хабарламабір коммерциялық ролик немесе роликтер жинағыGWジーダブル(ユー) (jī daburu(yū))Golden Week (ゴールデンウィーク)Алтын апта – мамыр айының басындағы бір апта ішіндегі байланыссыз төрт мерекелік күннің тізбегі.NEETニート (nīto) білім, жұмыс немесе оқу жоқNEET – жұмыс істеуге қабілетсіз немесе ынтасы жоқ адам, әдетте ата-анасының күтімінде үйде тұрады.NGэнуジー (enu jī) жақсы емес (ノーグッド)"Жарайды" дегенге қарама-қарсы қолданылады; фильм немесе телебағдарлама түсіріліміндегі қате.OLオーエル (ōeru) кеңсе қызметкері (オフィスレイヅィ)OL – төменгі деңгейдегі әйел корпоративтік қызметкерлер.PVピーブイ (pībui) жарнамалық видеоТермин көбінесе музыкалық бейнелер мен трейлерлерді сипаттау үшін қолданылады.SPエスピー (esupī) арнайы (スペシャル)телевизиялық арнайы бағдарлама, белгілі бір телесериалдың арнайы эпизоды.VTRブイティーアール (buitīāru) бейнежазбаТелевизиялық бағдарламада топ мүшелері пікір білдіру үшін көрсетілетін видеоклип.W杯ワールドカップ (wārudokappu) Әлем кубогыФутболдан FIFA Әлем кубогын білдіреді.