Джанет Доусон: Австралиялық суретші және абстракцияның шебері

Кіріспе

Австралиялық суретші және гравюрашы (1935 жылы туған)
американдық детектив жазушысы

Джанет Доусон MBE (1935 жылы туған) – австралиялық суретші, ол 1960 жылдары Австралияда абстрактілі сурет салудың алғашқыларын ашты. 1957-1960 жылдары Еуропада тұрғанда Англияда оқып жүрген кезінде абстракциямен танысты. Ол Австралия бойынша және шетелде көрмелер өткізді, ал оның туындылары Австралия мен Англияның ірі коллекцияларында сақталады.

Мансап

Доусон 1935 жылы Сиднейде дүниеге келді және балалық шағы Форбста өтті. Ол 11 жасында өнерге қызығушылық таныта бастады, 1946 жылдан 1949 жылға дейін H. Septimus Power жеке өнер мектебінде сенбі күнгі таңертеңгі сабақтарда ресми өнер білімін алды, содан кейін Кларенс-стритте, Шығыс Малвернде дәрігердің қабылдау бөлмесінде жұмыс істеді. Ол Мельбурндағы Виктория Ұлттық галереясының өнер мектебінде (1952 жылдан 1956 жылға дейін) оқыды, алдымен Уильям Даргидің, кейін мектеп директоры болып тағайындалған Алан Самнердің басшылығында білім алды. Сурет сыншысы Роберт Хьюз 1962 жылы Самнердің отставкасынан кейін «1947 жылы мектеп директоры болып тағайындалғаннан бері Самнер мырза ешқандай маңызды жас суретшіні даярлаған жоқ сияқты — тек Джанет Доусонды ғана ерекшелеуге болады, оның даусыз таланты Самнер мырзаның уағыздаған көнешілдікке қарсы наразылықтан туындаған» деп жазды. 1955 жылы Доусон Галерея өнер мектебінің жүлделерін жеңіп алды, оның ішінде Грейс Джоэл стипендиясы (Жылаңаш модель), Хью Рамзи портрет сыйлығы, «Абстрактты сурет» үшін біреуі, «Тірі суреттерден жасалған үш суреттің панелі» үшін екіншісі, «Бас зерттеуі» үшін 2-ші орын және «Көрмедегі ең жақсы сурет немесе суреттер панелі үшін Ұлттық галерея қоғамының стипендиясы» табылды. 1955 жылғы газет мақаласында суретші студент ретінде «оның көбінесе жартылай абстрактілі туындыларға ден қойып, үлкен холсттарда жұмыс істеуді ұнататыны» айтылған. Оның ерекше қызығушылығы – монументалды суреттер, ал «оның ең үлкен арманы – үш жылдық шетелде оқуға арналған 900 фунт стерлингтік мектептік саяхат стипендиясын жеңіп алу, ол кезде Батыс Австралия суретшісі Фрэнсис Вуллиге (1930 ж.т.) тиесілі болған». Шындығында, келесі жылы ол досы Кэтлин Бойлмен бірге осы сыйлықтың бірлескен иегері атанды; Виктория Ұлттық галереясының саяхат стипендиясы, ол оған Италияға баруға мүмкіндік берді. Мұнда, 1959 жылдың соңынан 1960 жылдың басына дейін, ол Антиколи Коррадо төбесіндегі ауылда тұрды, онда Римдегі Британ мектебі суретшілер үшін жұмыс орындарын ұстап тұрды. Үш ай бойы Доусон Виктория Ұлттық галереясында, Жаңа Оңтүстік Уэльс өнер галереясында және Ұлттық галереяда сақталатын пейзаж суреттерін жасады. Бұрын алаңдататын абстракция, оның итальяндық пейзаж суреттерінде «сезімтал бейнелеулер» түрінде көрінеді, ол 1957–61 жылдары 26 rue Boulard мекенжайында жұмыс істеді, онда ол бес баспагердің арасындағы жалғыз әйел болды. Ол Париждегі Париж мектебінің суретшілері үшін баспа жұмыстарын жасады, Пьер Сулаге, Фриц Хундертвассер және Куми Сугай сияқты суретшілердің литографияларын сынап бақты және итальяндық суреттерін батыл түстермен, сызықтармен және штрихтармен литографияға аударды.

Dawson was born in Sydney in 1935 and spent her early years in Forbes. She started to take a keen interest in art at age 11 beginning her formal art tuition in Saturday morning classes at H. Septimus Power’s private art school from 1946 to 1949, before living in Clarence Street, East Malvern working as a doctor's receptionist while she studied (1952 to 1956) at the National Gallery of Victoria Art School in Melbourne first under William Dargie, who was then replaced by Alan Sumner as head of school. Art critic Robert Hughes in 1962 after Sumner's resignation wrote complaining that "since his appointment as the school's head in 1947, Mr Sumner seems to have produced no young painter whose work is of any significance whatever — except Janet Dawson, whose unquestionable talent comes, in part, from a revolt against the flaccid academism Mr Sumner has preached." In 1955 Dawson won Gallery Art School Prizes including the Grace Joel Scholarship (Nude), Hugh Ramsey Portrait Prize, one for an ‘Abstract Painting’, another for 'A Panel of Three Drawings from Life', a 2nd prize for a 'Head study', and the 'National Gallery Society Scholarship for best subject drawing or panel of drawings in exhibition.' A 1955 newspaper article reports that as an art student "she concentrates mainly on semi abstracts and enjoys working on large canvases. Murals are her particular interest" and that "her highest ambition is to win the school’s travelling scholarship" of £900 for three years study abroad, then held by West Australian painter Frances Woolley (b.1930). Indeed, the following year she was the joint winner, with friend Kathleen Boyle, of the award; the National Gallery of Victoria Travelling Scholarship, that enabled her to travel to Italy. There, from late 1959 to early 1960, she took up residence in the hilltop village of Anticoli Corrado where the British School at Rome retained workspaces for artists. During her three months there, Dawson made drawings of the landscape which are held by the National Gallery of Victoria, the Art Gallery of New South Wales and the NGA. Abstraction, which she had once found disturbing, in her Italian landscape drawings appears in "sensual renderings," that ran 1957–61 at 26 rue Boulard, where she was the only woman amongst five printers, she worked printing for School of Paris artists in Paris, proof printing lithographs by artists Pierre Soulages, Fritz Hundertwasser and Kumi Sugai and others, and translated her Italian drawings into lithographs with bold colours, lines and strokes

А галереясы

1960 жылдың қараша айының соңында шамамен төрт жылдық үзілістен кейін Австралияға оралды. 1961 жылдың 18 мамырында ашылған Мельбурндағы көптеген көркем галереялардың бірінен гөрі, ол сол галереяда жұмыс істеді, оның міндеттеріне дилер Макс Хатчинсон және жиһаз дизайнері мен мүсінші Клемент Мидмормен бірлесіп, галереяның 1961 жылғы маңызды көрмесі «Баухаус: Аспектілер мен Әсері» жобасымен айналысу кірді. Доусон сондай-ақ «Галерея А» баспа шеберханасын құрды. Осы қызметінде ол Джон Брэк, Джон Олсен және Фред Уильямс сияқты австралиялық суретшілерді литографиямен таныстырды. Оның шәкірттерінің арасында Грейм Коэн, Ричард Хавиатт және Уинстон Томас болды. 1963 жылдың қыркүйек айында француз әдебиетіне арналған «Меанжин» журналының арнайы санының мұқабасында және ішкі иллюстрацияларында оның туындылары жарияланды. Галерея менеджері және техникалық көмекшісі ретінде жұмыс істей отырып, Доусон акрил бояуларын және пішінделген композициялық тақталарды қолдану арқылы абстракциясын дамытты. Оның өнерімен байланысты және оған әсер еткен нәрсе – галерея үшін жиһаз дизайны болды, оның бір бөлігі 1964 жылы Австралияның Laminex компаниясының шақыруымен жасалған және Мельбурнда Стивен Дэвис жасаған «Тірі өнер» үстел үстіндегі сериясынан Квинсленд өнер галереясының коллекциясында сақталады. Анджела Годдард Доусонның үстелдерін былай сипаттайды: «Австралия өнерінде бірегей: олар дизайн мен өнер арасында құбылып тұрады, функция мен эстетиканы біріктіреді. Оның Laminex-тің берік, жазық түстерін пайдалануы қазіргі американдық абстракциясын, әсіресе Джаспер Джонстың 1950 жылдардың соңындағы «Мақсат» суреттерін және 1960 жылдардың Франк Стелланың «Протрактор» сериясын еске салады. Бірақ кофе үстелдері түрінде бұл үстел үстіндегі суреттер абстракцияның редуктивтік әдістемесі туралы ойлармен қатар, абстракциялық суреттің қолдану құндылығын ойыншықпен сынап бағалауға ұсыныс жасайды». «Галерея А»-да гравюралар мен суреттерді көрсеткеннен кейін, ол 1964 жылы өзінің алғашқы жеке суреттер көрмесін өткізді.