Кіріспе
Коннолли колоннасы (Lang es, Colún Uí Chonghaile) – испандық азаматтық соғысы кезінде Халықаралық бригадалар құрамында Екінші испан Республикасы үшін күрескен ирланд республикалық социалистік еріктілер тобына берілген атау. Олар Ирландия азаматтық армиясының атқыланған көшбасшысы Джеймс Конноллинің құрметіне аталды. Олар Испаниядағы АҚШ, Ұлыбритания және Латын Америкалық батальондармен бірге XV Халықаралық бригаданың бөлімшесі болды. Бүгінде бұл атау Испан Республикасы үшін соғысқан барлық ирланд еріктілеріне қолданылады.
The Connolly Column (Lang es, Colún Uí Chonghaile) was the name given to a group of Irish republican socialist volunteers who fought for the Second Spanish Republic in the International Brigades during the Spanish Civil War. They were named after James Connolly, the executed leader of the Irish Citizen Army. They were a company strength unit of the XV International Brigade, which also included the US, British and Latin American battalions in Spain. The name is now retroactively applied to all Irish volunteers who fought for the Spanish Republic.
Шығу тегі
1936 жылдың шілдесінде Испанияда Азамат соғысы басталғанда, испан республикасына қолдау көрсету солшыл ұйымдар арасында күшейді, бұл 1936 жылдың қыркүйегінде фашистік басымдықтағы ұлтшыл көтерілісшілерге қарсы республикалық үкіметпен күресу үшін еріктілердің Халықаралық бригадасын құру туралы шешімге әкелді. Бұл шешімді Ирландиядағы түрлі солшыл топтар қолдады; бұл күш-жігердің басты ұйымдастырушылары Шон Мюррей, Пидар О'Доннелл және Фрэнк Райан болды. Мюррей сол кезде Ирландия Коммунистік партиясының (ИКП) төрағасы және шебер демагог болды. Ол Билл Скоттпен байланыста болды, ол Тальман батальонының еріктісі, Испаниядағы жағдай туралы үнемі есептер жіберіп тұрды, ал Мюррей оларды партия газетінде жариялады. О'Доннелл, социалист және ирланд республикашысы, нацистік режим кезінде Берлинде өткен Олимпиада ойындарына қарсылық ретінде Барселонада «Халық Олимпиадасында» болды. О'Доннелл қаладағы әскери төңкеріс әрекетіне қарсы шыққан анархистік жұмысшылар ополчениясына жандаралық танытып, Арагон майданындағы олардың біріне қосылды. Ирландияға оралғаннан кейін О'Доннелл Халық майданы үкіметін қолдау үшін ирланд ерікті полктерін құруға шақырды. Райан Ирландия Азамат соғысында соғысқан, коммунистік бағыттағы Республикалық Конгрестің мүшесі және Ирландия Республикалық Армиясының (ИРА) мүшесі болды. Ол Халықаралық бригадаларға қосылып, соғысуға еріктілер тобын құруға құштар болды. Ирландиялық еріктілердің көпшілігі Республикалық Конгрестен келді. 1925-1931 жылдар аралығында ИРА Ұлыбритания мен АҚШ-қа тыңшылық жасағаны үшін Совет Одағынан қаржы алды. Көптегендер Ирландия еркін мемлекетінен келді, бірақ Белфаст пен Солтүстік Ирландияның басқа аймақтарынан республикалық социалистер тобы да болды. Олардың арасында Майкл О'Риордан, Чарльз Доннели, Фрэнк Конрой, Эдди О'Флаэрти, Пол Бернс, Джеки Хант, Билл Генри, Эмон МакГротти, Билл Бити, Пэдди Роу МакЛафлин, Билл Генри, Питер О'Коннор, Питер Пауэр, Джонни Пауэр, Патрик Смит, Лиам Тумилсон, Джим Странни, Уилли О'Хенлон, Бен Мюррей, Фред МакМахон және 17 жастағы Томми Вуд болды. Көптегендер Ирландия Коммунистік партиясының мүшелері болды, ал Вуд Фианна Эйреннің мүшесі болды. Оңтүстік Франция арқылы пойызбен Перпиньянға келгеннен кейін олар Мадригераста жиналды және 1936 жылдың желтоқсанында Халықаралық бригаданың «Джеймс Коннолли Сентуриясын» құрды, бұл «Коннолли колоннасы» деп белгілі болды. Бұл бөлім алғаш рет Кордова маңындағы Андалусия майданында 12-ші (француз) ИБ батальонының құрамында шайқасты, онда олар ұлтшылдардың шабуылын тойтаруға көмектесті. Сол айда олар Мадрид шайқасында соғысып, бірнеше адамын жоғалтты. 1937 жылдың қаңтарында бөлім жаңадан келгендермен толықтырылып, жаңадан құрылған (ағылшын тілінде сөйлейтін) XV (Абрахам Линкольн) бригадасына қосылды. Конноллилер 16-шы (британдық) Саклатвала батальонының ротасын құрды, бірақ кейбір ирланд еріктілері ирланд республикалық нанымына байланысты британдық батальонда қызмет етуден бас тартты. Райан жұмысшылардың ынтымағы ұлттық сезімнен басым екенін айтты, бірақ бір рет Ирландияның тәуелсіздік соғысында Black and Tans-та қызмет еткенін білген ағылшын еріктісін атып өлтірумен қорқытты. Осы шиеленістердің нәтижесінде кейбір ирландтар XV бригаданың тағы бір бөлігі - 17-ші (америкалық) Линкольн батальонына қосылу үшін британдықтардан кетіп қалды. Алайда бұл еріктілер сол батальонның ресми бөлігі болмады, сонымен қатар басқа ирланд еріктілері де бригаданың басқа бөлімшелерінде шайқасты. XV бригадасымен Конноллилер 1937 жылдың ақпанында Мадрид маңындағы Джарама шайқасында ауыр зардап шекті. Чарли Доннели, Эмон МакГротти, Билл Генри, Лиам Тумилсон және Билл Бити осы шайқаста қаза тапты. Фрэнк Райан да 1937 жылдың ақпанында Джарамада ауыр жарақат алып, сауығу үшін Ирландияға оралды. Испанияға оралғаннан кейін ол республикалық генерал Хосе Миаханың адъютанты болып тағайындалды. 1937 жылдың маусым айында олар резервке түсті, онда оларға Испанияның оңтүстігіндегі Позобланко маңында бұрын соғысқан 20-шы батальонның англо-американдық ротасының ер адамдары қосылды. Шілдеде XV бригада Брунеттегі шайқасқа қатысып, онда Сактвала батальоны 450 адамнан зардап шекті; Вильянуэва де Канада маңында шайқасқан Конноллилер 7 адамнан қаза тауып, көптеген адам жарақат алды. Тамыз айында XV бригада Бельхиттегі шайқаста шайқасты, онда Коннолилердің Пэдди О'Дэйрі, Питер Дейлидің жараланғаннан кейін шайқасқа басшылық етті. Қазан айында олар Арагон майданына, тыныш секторға көшті, бірақ 1938 жылдың қаңтарында олар Теруэльге шабуылға қатысты; наурыз айында Гандеса шайқасында майдан құлағандықтан олар шегінуге мәжбүр болды, ал Райан тұтқынға алынды. 1938 жылдың шілдесінде Конноллилер соңғы шайқасын өткізді; испан республикалық үкіметі барлық шетелдік әскерлерді қайтаруға келіскеннен кейін үйге қайта жолда, Коннолли колоннасы соғыстың соңғы, өкімді, шабуылы болған Эбро шайқасына қатысу үшін майданға оралды. 1938 жылдың қыркүйегінен кейін тірі қалған ирланд еріктілері Ирландияға қайтарылды, осы кезде республикалық үкімет Халықаралық бригадаларды таратып, басқа демократиялардан әскери көмек алу және Италия мен Германиядан фашистік әскерлерді шығару үмітімен таратып жіберді. Райан 1938 жылдың 1 сәуір күні Арагон шабуылы кезінде тұтқынға алынып, Миранда-дель-Эбро абалағында ұсталды. Оған өлім жазасы берілді, бірақ Эмон де Валероның шарапатымен ол 30 жыл қатаң еңбекке ауыстырылды. Майкл О'Риордан 1970 жылы Ирландия Коммунистік партиясының Бас хатшысы болды. Шағын бөлім болғанына қарамастан, көздер саны бойынша әртүрлі пікірлер бар. Бригаданың британдық және ирландтық құрметті тізімінде соғыста қаза болған 36 ирландтың есімі тіркелген. О'Риордан 145 адамды тізімдеді, ал «олардың 61-і қайтып келмеді». Дублинге оралған Конноли колоннасы Фр. Майкл О'Фланахеннің жалғыз тұлғасымен күшінде қарсы алынды, ол олардың құрметіне баннер ашты.
Қатысушы материал
Кристи Мурдың "Viva la Quince Brigada" әні Испания Азамат соғысында Халықаралық бригадалар құрамында шайқасқан ирландтық еріктілер туралы, ал оған Майкл О'Риорданның "Коннолли колоннасы" кітабы түрткі болды.