Кіріспе

Окситания аймағындағы, Франция коммунасы

Ax les Thermes (aks le tɛʁm; немесе Acs) – Францияның оңтүстік-батысындағы Окситания аймағындағы Ариеж департаментіндегі коммуна. Бұл коммунаға «Гүлдейтін қалалар мен ауылдар» ұлттық кеңесі «Гүлдейтін қалалар мен ауылдар» конкурсында бір гүлмен марапаттады.

География

Ax les Thermes Пиреней тауларында, Андорраға жақын жерде, Ориж, Ариж және Лауз өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан. Перпиньян қаласынан батысқа қарай 75 шақырым, ал Андорра-ла-Веладан солтүстік-шығысқа қарай 35 шақырым қашықтықта жатыр. Коммунаға кіруге ұлттық N20 тас жолы арқылы болады, ол солтүстік-батыстағы Гаранудан басталып, ауылдан өтіп, Мэренс-ле-Вальс коммунасына дейін оңтүстікке қарай жалғасады. D613 тас жолы ауылдан солтүстікке қарай Соргеатқа дейін созылады, ал D25 тас жолы одан тармақтанып, шығысқа қарай Аскоу мен Миянеске дейін барады. Фуа қаласынан келген темір жол коммуна арқылы өтеді, Ax les Thermes станциясы ауылдың солтүстік-батысында орналасқан. Бұл жол оңтүстікке қарай Меренс-ле-Вальсқа дейін жалғасады. Ауылдан басқа, Premiere Bazerque, Deuxieme Bazerque, Troisieme Bazerque, Petches және Ax Bonascre кішкентай елді мекендері де бар. Ax 3 Domaines шаңғы курорты Ax Bonascre елді мекенінің оңтүстік-батысында орналасқан, оған D82 тас жолы арқылы жетуге болады. Коммунаның ландшафты альпілік сипатта, кең орманды және қиын-қыстау жерлерге толы. Ариж өзені коммуна арқылы оңтүстіктен солтүстікке қарай ағып өтеді, Garonne өзенімен Порте-сюр-Гаронн жерінде қосылуға беттейді. Руисо-де-Эстагнольс өзені коммунаның оңтүстігінде басталып, солтүстікке қарай ағып, коммунаның оңтүстігінде Ариж өзеніне құяды. Рисль және Фон Фред өзендері коммунаның шығысында пайда болып, батысқа қарай ағып, Ариж өзеніне қосылады. Ориж өзені шығыстан ағып, Ариж өзенімен ауылда қосылады, ал Лауз өзені шығыстан ағып, Ориж өзенінің құйылатын жерінен солтүстікке қарай Ариж өзеніне қосылады.

Саба

Акс (лат. Aquae – су; француз. Thermes – ыстық бұлақтар), теңіз деңгейінен - биіктікте орналасқан, күкіртті ыстық бұлақтарымен әйгілі. Римдіктер пайдаланған сулар ревматизм, тері аурулары және басқа да сырқаттарды емдеуге тарихи түрде қолданылған. Орта ғасырларда бұл бұлақтар Сент-Луидің бұйрығымен крест жорықтарынан қайтқан, мәйіспен ауырған сарбаздарды емдеу үшін дамытылған. 19 ғасырдан бастап, шипажай туризмі өркендеді. Коммунаның орталығындағы Bassin des Ladres (Мүжіктер тоғаны) 77 °C температурада жер астынан сумен толығады. Ең танымал фонтан – "зеңбіректер фонтаны". Аурухана бассейннен бір метр қашықтықта орналасқан. Бұл тоғанды Фуа графы Роджер IV 1260 жылы Сент-Луидің билігі тұсында салған. Жыл сайын Сент-Джон күні Ax les Thermes тұрғындары күлмен мазақтап, Мүжіктер тоғанында көңіл көтеру үшін шомылады.

Демография

Коммуна тұрғындары француз тілінде Axéens немесе Axéennes деп аталады.

Экономика

Жергілікті экономикалық белсенділік негізінен мал шаруашылығына (ірі қара және қой), гидротерапияға (18-ден 78 °C-қа дейінгі температурада 60 көз бар, олар Couloubret, Modèle және Teich үш шипажайын қамтамасыз етеді. Сулар әсіресе седалия, ревматизм және тыныс алу жүйесінің кейбір ауруларын емдеуге көмектеседі), қысқы спорт түрлеріне және жалпы туризмге негізделген. Андорраға жақындығы шекаралық сауда жасауға мүмкіндік береді. Ax 3 Domaines қысқы спорт курорты осы муниципалитетте орналасқан және 2010 жылғы "Тур де Франс" жарысының 14-ші кезеңінің фиништік сызығы болды.