Кіріспе

Американдық кинорежиссер (1929–2021)

Ричард Раш (15 сәуір 1929 – 8 сәуір 2021) – американдық кинорежиссер, сценарист және продюсер. Ол «Трюк шебері» фильмін режиссерлегенімен танымал, осы фильмі үшін «Үздік режиссер» номинациясында «Оскар» сыйлығына ұсынылған. Оның «Түннің түсі» фильмі 1994 жылғы ең нашар фильм деп танылып, «Алтын малина» сыйлығын алды, бірақ «Максим» журналы осы фильмдегі секс-сценаны кино тарихындағы ең жақсысы деп атады. 1960 жылы режиссерлік мансабын бастаған Раш, Алан Аркин мен Джеймс Канның басты рөлдерде ойнаған «Фриби мен Бин» полицейлік комедиялық драмасын да түсірді. Ол 1990 жылғы «Аэро Америка» фильмінің сценарийін бірлесіп жазды.

Ерте өмір

Раш балалық шағын Марсель Пруст пен Бэтмен комикстеріне қызығып өтті. Ол UCLA кино бағдарламасының алғашқы студенттерінің бірі болды, ал бітіргеннен кейін Корея соғысына елдің қатысуын көрсететін фильм түсірді. Ол әскерилердің аймақтағы қатысуымен келіскен болса да, Раштың осы қақтығысқа қатысуы режиссер үшін шешуші оқиға ретінде қарастырылуы мүмкін, өйткені ол кейін былай деді:

Әскери қызметтен кейін Раш жарнамалық және өндірістік фильмдер түсіру үшін өндіріс компаниясын ашты.

Алғашқы ерекшеліктері

Отыз жасында француз режиссері Франсуа Трюффоның "400 соққы" фильмінің неореализмінен шабыттанған Раш, өзінің алғашқы толық метражды фильмін қаржыландыру үшін өндіріс бизнесін сатты. Ол "Тым ерте махаббат" (1960) фильмін 50 мың долларлық шағын бюджетпен түсіріп, тарату үшін 250 мың долларға Universal Pictures компаниясына сатты. Фильмде Джек Николсонның (кейін Раштің "Hells Angels on Wheels" және "Psych Out" фильмдерінде ойнаған) ерте кинодағы дебюті болды. Раш "Бейби Джейнге не болды?" романынан фильм түсіргісі келді, бірақ соңында оны түсірмеді. Ол алғашқыда "Китти мен қамшы" жобасына да қатысты. Содан кейін Раш Мерл Оберонмен бірге "Махаббат пен құштарлық" (1963) фильмін түсірді.

Пайдалану фильмдері

Раштың үшінші фильмі – шпиондық фильм, «Қанжарлы адам» (1966), ол оның оператор Ласло Ковачпен алғашқы бірлескен жұмысы болды. Раш «American International Pictures» үшін Фабиан Форте мен Аннет Фуничелло бас рөлде ойнаған «Жылдамдық жолы» (1967) атты автокөлік жарысы туралы фильм түсірді. Одан кейін Сидни У. Пинк үшін Таб Хантер қатысқан «Тағдырдың теңселіп тұрған саусағы» (1967) фильмін, сосын Джо Соломон үшін Николсон қатысқан «Мотоциклшілер тозағы» (1967) байкерлік фильмін түсірді. Раш Дик Кларкпен «AIP» үшін тағы екі фильм түсіруге келісім жасады: Николсон мен Сьюзан Страсбергтің қатысуымен контрмәдениет туралы «Психодел» (1968) және «Жабайы жетілік» (1968) байкерлік фильмі.

Студиялық фильмдер

Раш «Колумбия Пикчерс» киностудиясымен келісімшартқа қол қойды. Оның алғашқы студиялық жұмысы 1970 жылы Эллиотт Гулд пен Кэндис Бергеннің басты рөлдерде ойнаған «Getting Straight» фильмі болды. Фильм коммерциялық тұрғыдан сәтті болды және швед режиссері Ингмар Бергман оны «онжылдықтың ең жақсы американдық фильмі» деп атады. 1974 жылы Раштің келесі фильмі «Freebie and the Bean» болды. «Freebie» көбінесе сынға ұшырады, алайда ол көрермендердің арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, шығуынан кейінгі екі жылда 3 миллион долларлық бюджетпен 12,5 миллион долларлық кассалық табыс әкелді. Раш 1975 жылы «One Flew Over the Cuckoo's Nest» фильмін түсіруге шақырылды, өйткені оның түпкілікті режиссері Милош Форман Чехословакияның нормализация дәуіріндегі Коммунистік партиясы тарапынан күшейтілген цензура мен StB бақылауына алынған болатын. Бірақ, ол студиядан қаржыландыру ала алмағандықтан, оның орнына Хэл Эшби келді, ал Эшби АҚШ-қа қашқаннан кейін Форманмен ауыстырылды.

Каскадер

1981 жылы Труфодан "Сіздің сүйікті американдық режиссеріңіз кім?" деп сұрады. Ол: "Мен оның атын білмеймін, бірақ кеше оның фильмін көрдім, ол "Каскадер" деп аталды", - деп жауап берді. Раш бұл фильмді түсіруге тоғыз жыл жұмсады. Фильм – комедия, триллер, махаббат дастаны, әрекетке толы оқиға және Американың ветерандарды қадірлемеуі туралы ой-пікір, сонымен қатар Голливуд киносының құрылымын талдау. Фильмде Раштың әдеттегі басты кейіпкері де бар – эмоционалды түрде жараланған, қоғамның дәстүрлі шеңберінен шығып, бірақ жаңа өмірінде (Hells Angels on Wheels фильміндегі мотоциклшілер, Psych Out фильміндегі хиппилер) сол күштердің ықпалына ұшыраған ер адам. "Каскадер" фильмі Рашқа "Ең үздік режиссер" және "Ең жақсы сценарий" (Лоуренс Б. Маркуспен бірге) номинациялары бойынша Оскарға ұсынылды.

Кейінгі мансап

Руш бастапқыда «Стант-мен» фильмінен кейін өзінің алғашқы фильмі ретінде «Love at First Bite» (1979) қорқынышты комедиясын түсіргісі келді, бірақ оны Стэн Драготи алмастырды. 1985 жылы Руш Carolco Pictures компаниясымен Шон Коннери мен Кевин Костнердің қатысуымен «Аэро Америка» (1990) фильмін түсіру үшін келісім шарт жасады. «Добрый день, Вьетнам» (1987) фильмімен бәсекелесуді болдырмау үшін фильмнің түсірілімі кейінге жылдырылды, ал Коннери мен Костнердің жалақысы тым қымбат болғандықтан, Дэниел Мелник Рушке толық жалақы төлеп, жобадан бас тартуға мәжбүр етті. Бұл студияға Мел Гибсон мен Роберт Дауниді таңдауға және фильмді табысқа айналдыруға мүмкіндік берді, ол бюджеттің шамамен екі есесін табуға жетті. Руш төрт жыл бойын тағы бір фильм түсірмеді, 1994 жылы шыққан «Түннің түсі» фильмі кассада сәтсіздікке ұшырағанша. Дегенмен, «Түннің түсі» Maxim журналының «Фильм тарихындағы ең жақсы секс-сцена» сыйлығын жеңіп алды.

Осыдан кейін Руш коммерциялық кино әлемінен шегінді. The Los Angeles Times газетінің журналисі Кеннет Туран жазғандай, Руштің мансабы «таланты жоқтарды ешқашан қамбаламайтын бақытсыздықпен» сүйемелдегендей көрінеді. Оның соңғы жобасы – «Стант-менді жасаудың зұлым сагасы» (2001) атты «Стант-мен» фильмін жасау туралы DVD деректі фильмі болды. Ол әйелі Клаудиямен бірге Бел-Эйрде тұрды. Оның ағасы, доктор Стивен Руш та Лос-Анджелесте тұрды. 2021 жылдың 8 сәуірінде Руш 92 жасқа толуына бір апта қалғанда, ұзаққа созылған денсаулық проблемаларынан кейін Лос-Анджелестегі үйінде қайтыс болды.