Кіріспе

Питоргарх ауданы – Уттаракханд штатының ең шығыс ауданы. Ол Гималай тауларында орналасқан, ауданы және 2011 жылғы мәлімет бойынша халқы 483 439 адамды құрайды. Саур аңғарында орналасқан Питоргарх қаласы – аудан орталығы. Аудан Уттаракханд штатының Кумаон бөлігіне кіреді. Тибет қыраты солтүстікке қарай, ал Непал – шығысқа қарай орналасқан. Калагири тауынан бастау алатын Кали өзені оңтүстікке қарай ағып, Непалмен шығыс шекарасын құрайды. Үлкен Гималайдағы Липулекх асуы арқылы Қайлас тауындағы Манасаровар көліне қажылық жолы осы ауданнан өтеді. Аудан әкімшілік тұрғысынан алты теңізге бөлінеді: Мунсари, Дхарчула, Дидихат, Беринаг, Ганголихат және Питоргарх. Найни Сайни әуежайы ең жақын азаматтық әуежай, бірақ онда тұрақты жолаушылар тасымалы қызметі жоқ. Ауданның минералды ресурстарына магний рудасы, мыс рудасы, әк тас және тақтатас кіреді. Барлығы 11 теңіз бар.

Этимология

Кейбіреулер бұл атауды Притви Пал патшасына (империясы Наиниталға және Үндістанның (УП) бір бөлігіне дейін жеткен) / Пиру Гусайнға (Гусайн – патшаның кіші ұлын білдіреді) немесе Аскот патшасының кіші ұлы (Пал) / Питора Шахи / Чанд әулетінен Питора Чандқа, олар Саур аңғарында Питора Гарх атты бекініс салған, деп есептейді.

Палдар (Катюри патшаларының тармағы)

1364 жылы Уку (қазіргі Непал) Раджвары Бхартпал бағындырғаннан кейін, Питоргар қаласы 14 ғасырдың соңына дейін Пал әулетінің үш буынымен басқарылды, ал патшалық Питоргардан Аскотқа дейін кеңейді.

Бам әулеті

1420 жылғы Тамра патраға (жазбалы мыс немесе қола тақташа) сәйкес, Аскот негізді Пал әулеті Чанд патшалары тарапынан жойылды. Виджай Брахм (Дотиден шыққан Брахм әулетінен) патша ретінде империяны билеуге кірісті. Гьянь Чандтың қайтысынан кейін, Кшетра Палмен болған қақтығыс барысында Палдар тақты қайта алды.

Чанд әулеті

1445 жылы Пыторагархтың билеушісі Бамды жеңгеннен кейін, Гьян Чандтың атасы Бхарти Чанд оны тақтан ығыстырған деп саналады. 16 ғасырда Чанд әулеті Пыторагарх қаласын қайта бағындырды және 1790 жылы қазіргі қыздар интернаты орналасқан төбеде жаңа бекініс салды. Чанд әулетінің билеуі Кумаондағы ең маңызды империялардың бірі ретінде танылады. Олардың билеу кезеңі мәдени өркендеу дәуірімен бірге келді. Археологиялық зерттеулер осы кезеңде мәдениет пен өнердің дамығанын көрсетеді.

Қазіргі тарих

Британдық билік 1815 жылдың 2 желтоқсанында Непал Сугаули шартына қол қоюға мәжбүр болған кезде басталды. Питорагарх 1960 жылға дейін Алмора ауданының бір бөлігі болды, содан кейін оның мәртебесі аудан деңгейіне көтерілді. Аймақта әскери гарнизон, шіркеу және миссионерлік мектеп болды, бұл христиан дінінің таралуына әкелді. Питорагарх ауданында тұратын Бхотия қауымдары тарихи түрде Тибет шекарасына жақын, жоғары биіктіктегі жазғы ауылдар мен Гималайдың етегіндегі және Ганг жазығындағы төменгі биіктіктегі қысқы елді мекендер арасында маусымдық көшіп-қонумен (трансхуманция) айналысқан. Көшіп-қонуды негіз етіп, олардың көптегені Батыс Тибеттегі Таклакот сияқты сауда орталықтарына жыл сайынғы сауда сапарларын жасаған, ал кейбіреулері көшпелі мал шаруашылығымен де айналысқан. Осы өмір салты 1962 жылы Қытай-Индия соғысынан кейін күрт тоқтатылды. 1990 жылдардан бастап Гималай арқылы саудаға қайта рұқсат берілді. Бірақ бұрынғыдан айырмашылығы, енді ол мемлекеттік қағидалар мен шектеулермен жүзеге асырылды және тек Питорагарх ауданының Липу Лекх жотасы арқылы ғана рұқсат етілді, ал бұрын Кумаон және Гарвалда Гималай арқылы сауда бірнеше жоталар арқылы жүргізілген. 1997 жылы Питорагарх ауданының бір бөлігінен Чампават жаңа ауданы құрылды.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша Питоргарх ауданында 483 439 адам тұрады, бұл Суринам мемлекетінің халқымен шамамен бірдей. Бұл көрсеткіш бойынша Үндістанның 640 ауданы ішінде 546-шы орында тұр. Ауданның халқының тығыздығы ... (мәлімет жоқ). 2001–2011 жылдар аралығындағы халық өсімі 5,13% құрады. Питоргархта әр 1000 еркекке 1021 әйел шақ келеді, ал сауаттылық деңгейі 82,93% құрайды. Жалпы тізімдегі касталар мен тайпалар халықтың 24,90% және 4,04% құрайды. Ауданның жергілікті тайпалары Ван Раваттар мен Шаукалар болып табылады. Ван Раваттар – аң аулау және жинаумен айналысатын адамдар. Шаукалар – саудагерлер. Питоргархта Шаукалар екі негізгі тайпаға бөлінеді: Джохари Шаукалар және Рунг Шаукалар. Джохари Шаука қауымы Мунсияри аймағында қоныстанған, ал Рунг Шаука тайпасы Дарма, Чаундас және Бьянс аңғарларында таралған. Чаундас аңғарының тұрғындары 12 жылда бір рет тойлайтын Кангдали фестивалі осы аймақтағы маңызды мерекелердің бірі болып есептеледі.

Климат

Питоргарх қаласы аңғарда орналасқандықтан, жаз айларында салыстырмалы түрде жылы, ал қыста салқын болады. Желтоқсан және қаңтар айларында тропикалық және қоңыржай тау жоталары мен биік жерлерінде қар жауады, ал Питоргарх ауданындағы орташа температура биіктіктегі үлкен айырмашылықтарға байланысты күрт өзгереді. Температура наурыздың ортасынан маусымның ортасына дейін көтеріледі. Жоғарырақ жатқан аймақтар жыл бойы қармен жабылады. Теңіз деңгейінен жоғары орналасқан аймақтар төрт-алты ай бойы қарға толы болады. Дхарчула, Джулахат, Гат және Сера сияқты өзен шатқалындағы температура төмендейді. Төменгі аймақтардағы жылдық орташа жауын-шашын мөлшері маусымнан кейін күшейеді. Қыс – Ботия тайпасының малдарымен бірге төменгі, жылы аймақтарға маусымдық көшіп-қону кезеңі.

Туристік жерлер

Аскот мысық елік қорығы – 599,93 км² аумақты жабайы табиғат қорығы. Ол Үттараканд штатының Кумаон Гималаясындағы Питоргар ауданында, Дидихаттың жанындағы Аскот маңында орналасқан. Беринаг – Питоргардан 102 км қашықтықта, 2010 м биіктіктегі таулы курорт. Шауқоры – Беринагадан 10 км қашықтықта орналасқан таулы курорт, биіктігі 2010 м. Мунсяри – Питоргар ауданының солтүстік бөлігіндегі таулы курорт. Мунсяриден Миламға дейінгі аңғар Жохар аңғары деп аталады. Питоргар бекінісі қала сыртындағы төбеде орналасқан және қазір музей болып қызмет етеді. Мостаману ғибадатханасы – Шиваның аватары Мостаға арналған индуисттік храм.