Джордж Сирайт: Шотландия туған Солтүстік Ирландияның саяхатшысы және әскери қайраткері

Кіріспе

Шотландияда туған лоялист саясаткер және әскери қолбасшы (1951–1987)

Джордж Сеурайт (1951 – 3 желтоқсан 1987) Солтүстік Ирландияда шотландияда туған одақтас саясаткер және Ольстер ерікті күштеріндегі лоялист әскери қолбасшысы болды. Ол 1987 жылы Ирландия халықтық азаттық ұйымы тарапынан өлтірілді.

Ерте өмір

Глазго қаласында, Шотландияда туған және Ольстер протестанттық ортада өскен Сеурайт Драмчапелде тұрып, Клайдесайд кеме құрылыс шеберханаларында жұмыс істеді. Спрингбернде де тұрған ол 1960 жылдардың соңында Ольстер протестанттық еріктілеріне қосылған аз ғана шотландтардың бірі болды. Кейін Белфасттағы Харланд және Вольф кеме құрылыс шеберханасында жұмыс істеп, соңынан Демократиялық юнионисттік партия мүшесі ретінде саясатқа қатысты. Кеме құрылыс шеберханасындағы жұмысынан бөлек, ол дін уағыздаушы болып қызмет етті және солтүстік Белфасттағы Джон Нокс еске алу еркін пресвитериан шіркеуінің қарттарының бірі болды, сондай-ақ Дерри шәкірттері қатарында болды. Әйелі мен үш баласымен қаланың солтүстік-батысындағы Гленкерн ауданында тұрды. 1984 жылы Уайтрок демалыс орталығына ирланд үш түсті туы тіккеннен кейін Сеурайт, УФФ мүшелері Джон Бингем мен Уильям "Френчи" Марчантпен бірге оны күшпен алып тастау үшін тапанша қолданды. Олардың күш-жігеріне қарамастан, көп ұзамай оның орнына екі ту тігілді. Халықтық демократия кеңесінің мүшесі Джон МакАнулти Одақ туын "қасапшының алжапқышы" деп атаған қызу пікір алмасудан кейін, МакАнулти Сеурайттың "Мырза МакАнултиге деген сыпайылығым бар, ол Миллтаун зиратында" деп, жасырын түрде өлім жазасын еске салғанын айтты. 1984 жылы Белфаст білім және кітапханалар кеңесінің отырысында британдық әнұранға қарсылық білдірген ирландтық католиктерді "католик шіркеуінің уағыздауымен уланған фениандық қоқыс" деп атады, сондай-ақ "салық төлеушілердің ақшасын оларды өртетін қазандық салуға жұмсаған дұрыс болар еді. Олардың дін қызметкерлерін де ішіне лақтырып, өртеу керек" деді. Сеурайт бұл сөздерді жоққа шығарды, бірақ сол кездегі баспасөз бұл туралы кеңінен хабарлады. Бұл мәлімдеме католик бастауыш мектебіне жаңа қазандық салу туралы кеңес алдындағы пікірталас кезінде айтылды. Ол сотталып, алты айға шартты жаза алды. Дегенмен, ол DUP мүшелерімен байланысын үзбеді және 1985 жылдың ортасында Иван Фостер, Джим Уэллс және Джордж Грэммен бірге негізінен ұлтшыл Касселвелл қаласында тыйым салынған лоялистік шеруді өткізуге тырысты. Алайда Сеурайт еркін пресвитериан шіркеуінен шығып, Шенкилл жолындағы Құдай шіркеуінде ғибадат етті. Вестминстер сайлауына кандидат ретінде Сеурайт екі рет Солтүстік Белфаст сайлау округінен бақ сынады. 1983 жылы DUP кандидат ретінде Сеурайт 8,260 дауыспен екінші орынды иеленді, ал UUP өкілі Сесил Уокер 8,260 дауыс жинады. 1987 жылы ол 5,671 дауыспен үшінші орынды иеленді, ал жеңіске Сесил Уокер мен Альбан Магнес (Социал-демократиялық және Еңбек партиясы) жетті. Ол протестанттық юнионисттік кандидат болды (бірақ сол кезде DUP мен UUP арасындағы сайлау келісіміне байланысты DUP орынға үміткер болған жоқ). Сеурайт өзінің негізінен жұмысшы табынан құралған евангелистік жақтастары үшін бұрынғы лоялистік топ қолданған "Ольстер протестанттық лигасы" деген атауды таңдады, бірақ бұл атау сайлау мақсатында қолданылмады.

Born in Glasgow, Scotland from an Ulster Protestant background, Seawright lived in Drumchapel and worked in the shipyards of Clydeside. Also living for a time in Springburn, he was one of the few Scots to join the Ulster Protestant Volunteers in the late 1960s. He then worked in the Harland and Wolff shipyard in Belfast until entering politics as a member of the Democratic Unionist Party. As well as being a shipyard worker he also served as a lay preacher and was an elder in north Belfast's John Knox Memorial Free Presbyterian Church. and the Apprentice Boys of Derry. He lived in the unionist Glencairn estate in the northwest of the city with his wife and three children. In 1984, following the erection of an Irish tricolour on Whiterock leisure centre, Seawright, along with UVF men John Bingham and William 'Frenchie' Marchant, wielded handguns to physically remove it. Despite their efforts two flags were put up to replace it soon afterwards. Following a heated exchange in which People's Democracy councillor John McAnulty described the Union Flag as "a butcher's apron" McAnulty stated that Seawright delivered a veiled death threat, saying: "I have a soft spot for you Mr McAnulty, it's in Milltown Cemetery." He continued to court controversy when he told a meeting of the Belfast Education and Library Board in 1984 that Irish Catholics who objected to the singing of the British national anthem "are just fenian scum who have been indoctrinated by the Catholic Church. Taxpayers' money would be better spent on an incinerator and burning the lot of them. Their priests should be thrown in and burnt as well." Seawright denied making these comments, although they were widely reported by the press at the time. The comments had been sparked by a debate before the board about building a new incinerator at a Catholic primary school. He was prosecuted and received a six month suspended sentence as a result. Nonetheless, he did not sever his ties with all DUP members and in mid 1985 joined Ivan Foster, Jim Wells and George Graham in a failed attempt to force a banned loyalist march through the mainly nationalist town of Castlewellan. Seawright did however split from the Free Presbyterian Church and instead worshipped at the Shankill Road's Church of God. As a candidate for the Westminster elections, Seawright twice contested the North Belfast constituency. In 1983, as a DUP candidate, Seawright finished second with 8,260 votes behind Cecil Walker of the UUP, whilst in 1987 he finished third behind Walker and Alban Maginness (Social Democratic and Labour Party) with 5,671 votes as a Protestant Unionist candidate (although the DUP did not contest the seat due to an electoral pact between the DUP and UUP at the time). Seawright took the name Ulster Protestant League (which had been used by an earlier loyalist group) for his largely working class Evangelical group of supporters, even though the name was not used for electoral purposes.

Әскери-жауынгерлік бағытқа бет бұру

Англо-ирландтық келісімге қол қойылғаннан кейін және DUP қатарынан шеттетілген соң, Сеурайт ашық түрде жарымәскери ұйымдарға жақындады. Ол келісімге қарсы тек бейбіт жолмен тұру мүмкін емес екенін айтты және лоялистердің Ян Пейсли мен Джим Молинодан бөлінуіне болашақта кедергі келтіруге болмайтынын, себебі синдикализмнің екі жетекшісі де зорлық-зомбылыққа қолдау көрсетпес еді. Сеурайт үшін қақтығыс орын алуы әбден мүмкін еді, әсіресе Синн Фейннің сайлаудағы сәттілігінің артуы екі қауымның ұстанымдарын қатайтып, азаматтық соғысқа алып келуі мүмкін екенін мәлімдеді. Сеурайт 1985 жылғы 20 қарашада сол кездегі Солтүстік Ирландияның мемлекеттік хатшысы Том Кингтің Белфаст қалалық әкімшілігіне келген сапарына қарсы наразылық акциясында жетекші рөл атқарды, осы арқылы оның беделі одан әрі артты. Кингтің Англо-ирландтық келісімдегі рөлі үшін оны айыптады және Сеурайт пен басқа наразылық білдірушілер оған физикалық шабуыл жасады. Осы оқиғаға қатысқандығы үшін Сеурайт 1986 жылғы қазанда Магиллиган түрмесінде тоғыз айға сотталды. Осы сот үкімінен кейін Сеурайт Белфаст қалалық кеңесіндегі өкілдігінен бас тартуға мәжбүр болды. Жұмысшылар партиясы оның әйелі Элизабеттің кандидатурасын мақұлдамады, бірақ ол келесі сайлауда (онда ол «Протестанттық Одақ» атынан да өтті) Жұмысшылар партиясын 93% дауысқа 7% есебімен жеңді. Ол 1989 жылы орынды сақтап қалды, бірақ 1993 жылғы жергілікті өкімет сайлауында жеңіліске ұшырады. 1986 жылғы қыркүйекте Сеурайт тағы да дау тудырды, ол ИРА-ның жетекші мүшесі және Сеурайттың досы Джон Бингемнің өлімінен кейін кек алуға шақырды. Осы мәлімдемеден кейін көп ұзамай католик дінін ұстанушы Реймонд Муни қаза тапты. Келесі жылы УФФ мүшесі Уильям «Френчи» Марчант республикашылардың қолынан қаза тапқанда, ол осыған ұқсас мәлімдеме жасады, «кек алуға және жаза беруге тартынбайтынын» айтты. Сеурайттың 1987 жылғы Солтүстік Белфастағы сайлау кампаниясы да оның қатал бейнесін көрсетті, Сеурайт өзін «тілдік шектеулерге бағынбайтын адам» деп атады. Сондай-ақ, егер сайланса, Англо-ирландтық келісімге наразылық ретінде сайлауға қатыспау саясатын ұстанатынын уәделеді.

In the aftermath of the Anglo Irish Agreement and his removal from the DUP, Seawright he moved publicly closer to paramilitarism. He stated that he felt it would be impossible to resist the Agreement solely through non violence and further argued that it would be inevitable for loyalists to break from Ian Paisley and Jim Molyneaux as the two leaders of unionism would never publicly endorse a violent response. For Seawright conflict was inevitable, especially with the growing electoral success of Sinn Féin which he argued would harden both communities' stances and bring about civil war. Seawright further enhanced his notoriety when, on 20 November 1985, he took a leading role in the protests against the visit of the then Secretary of State for Northern Ireland Tom King to Belfast City Hall, where King was denounced for his part in the Anglo Irish Agreement and attacked physically by Seawright and other protesters. For his part in the incident, Seawright was sentenced to nine months imprisonment in Magilligan Prison in October 1986. As a result of this jailing, Seawright was forced to vacate his seat on Belfast City Council. The Workers' Party blocked the co option of his wife Elizabeth, who nevertheless beat the Workers' Party by 93% to 7% in the subsequent by election (in which she also stood under the label of Protestant Unionist). She held the seat in 1989, but lost it in the 1993 local government election. He courted further controversy in September 1986, when he publicly called for revenge after the killing of John Bingham, a leading UVF member and friend of Seawright, by the IRA. Raymond Mooney, a Catholic civilian, was killed soon after Seawright made the statement. He made similar remarks the following year when UVF member William "Frenchie" Marchant was killed by republicans, stating that he had "no hesitation in calling for revenge and retribution". Seawright's North Belfast campaign in 1987 also played up his hardline image, with Seawright dubbing himself "the man who will not be silenced". He further promised to follow an abstentionist policy if he were elected, in protest at the Anglo Irish Agreement.

Өлім

Бостандыққа шыққаннан кейін Сеурайт өзінің орнын қайта алуды жоспарлады, бірақ мүмкіндік туа алмай, соңында ол өлтiрiлдi. Мартин Диллонның "Лас соғыс" атты кітабында Сеурайттың Корольдік Ольстер полициясының (RUC) өкілдерінен IPLO (Ирландия Халықтық Азаттық Ұйымы) оны өлтіру тізіміне енгізгені туралы хабар алғаннан кейін "Еуропа" қонақ үйінде IPLO өкілдерімен кездескені айтылады. Кездесуде Сеурайт өзінің қауіпсіздігі үшін IPLO-ға төмен деңгейдегі ақпарат беруге келіскен деген күдік туды. Дегенмен, 1987 жылдың 19 қарашасында Сеурайт Шанкилл жолындағы такси фирмасының жанында (ол сол жерде жұмыс істеуге дайындалып тұрған) көлікте күтіп тұрғанда IPLO-ның қолынан қаза тапты. Екі аптадан кейін, 3 желтоқсанда ол алған жарақаттарынан көз жұмды. Диллон сондай-ақ, Сеурайттың, Бингемнің, Ленни Мерфидің және Уильям Марчанттың ақпараттарын Ulster Defence Association мүшесі Джеймс Крейг олардың өлтірушілеріне республикашылдар оның қауіпсіздігіне кепілдік бергені үшін ұсынғанын мәлімдеді. Республикашылдармен болған келісімді зерттейтін UDA-ның ішкі құжатына сәйкес, Крейг Сеурайт өлтірілген күні Шанкилл-роуд демалыс орталығының тұрақ орнына тағы екі мүшені алып келген, ал бұл орын қылмыс орнынан небәрі елу метр қашықтықта болған. UVF бұл кісі өлтіруді 1991 жылы өз үйінде UVF-тің қолынан қаза тапқан IPLO-ның жетекші оқ жаратын мергені Мартин "Рук" О'Прейге талады. 2006 жылдың тамызында UVF Сеурайтты "Тартыс" кезеңінде қаза тапқан мүшелерінің тізіміне қосты.