Кіріспе

Жабайы акулаларды бақылау үшін қорғаныш торға түсу

Акула торға түсу – су астындағы суға түсу немесе маскамен жүзу, онда бақылаушы акулалардың суға түсушілермен жанасуына жол бермейтін қорғаныш тордың ішінде болады. Акула торға түсу ғылыми бақылаулар, су астындағы түсірілімдер және туристік қызмет ретінде қолданылады. Акулаларды торға жақындату үшін әдейі жем тастау тәсілі қолданылуы мүмкін, бұл процедура "чүммінг" деп аталады және сушылар маңындағы акулалардың табиғи мінез-құлқын өзгертуге әкелуі мүмкін деген пікірге байланысты дау тудырады. Ұқсас торлар сонымен қатар, акулалардың қауіпті түрлері бар суларда жұмыс істейтін суға түсушілерді қорғау үшін де қолданылады. Бұл жағдайда акулаға қарсы тор баспана ретінде немесе түсу және көтерілу кезінде, әсіресе су астында белгілі бір тереңдікте бірнеше минут бойы тоқтауға мәжбүр болған кезде, декомпрессия кезінде суға түсу платформасы ретінде пайдаланылуы мүмкін. Басқа қолданыстарда суға түсуші, мысалы, теңіз құлағы сияқты организмдерді жинаған кезде жылдам торды өзімен бірге алып жүруі мүмкін.

Акулаларға қарсы тор

Акулаға қарсы қоршау – су астындағы суға түсушінің қауіпті акула түрлерін жақыннан бақылауына немесе салыстырмалы қауіпсіздікте теңіз өнімдерін жинауына арналған металл қоршау. Акулалардың түрлерінің ішінде ең көп кездесетіндері – үлкен ақ акула және бұқа акула, олардың екеуі де кейде агрессивті болады. Акулаға қарсы қоршаулар акулалардың соққысына және тістеуіне төтеп беруге арналған, сондай-ақ пайдаланушыны жарақаттан қорғау мақсатында жасалады. Қоршау акулаларға визуалды және сезімдік кедергі келтіруге мүмкіндік береді. Қоршаумен суға түсу адамдарға акулаларды ғылыми, коммерциялық немесе ойын-сауық мақсатымен жақыннан бақылауға және кейде олармен өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді. Акулаға қарсы қоршау сонымен қатар, даулы акулаға жем тастау практикасында қолданылады, онда туристер қоршауға түсіріледі, ал тур операторлары акулаларды тарту немесе белгілі бір мінез-құлықты қоздыру үшін суға жем тастайды.

Ерте дамуы

Акуланың қоршауларын алғаш Жаку Кусто ойлап тапқан. Кусто 1956 жылы шыққан "Үнсіз әлем" фильмін түсіргенде акуланың қоршауын пайдаланған. Австралиялық хобби суға түсуші және акула шабуылынан аман қалған Родни Фокс 1960 жылдардың аяғында акулаларды бақылауға арналған қоршауды жасауға көмектескен. Фокстың алғашқы дизайны 1963 жылы акуланың өлімге жуық шабуылынан аман қалғаннан кейін барған зообақтың әсерінен туды. Фильм жасаушы Питер Гимбел "Көк су, ақ өлім" (1971) фильмін түсіру үшін акуладан қорғайтын қоршаудың дизайнына қатысты.

Өздігінен жүретін нұсқасы

1974 жылы Австралияда акулалардың жұмыс істейтін суға батушыларға бірнеше рет шабуыл жасағаны туралы хабарланғаннан кейін, австралиялық abalone суға батушы Джеймс "Джим" Эллис акулалардан abalone суға батушыларды қорғау үшін өзі қозғалмалы тор жасады, ол 1975 жылы патенттелді. Тордың алдыңғы бөлігіне карданды тіреуге қозғалтқышты орнату көлікті өте маневрлі етеді. Қозғалыс пен жылдамдық "джойстик" арқылы басқарылады. Бұл конструкция abalone суға батушыларға шабуылға ұшырау қаупінсіз жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Кейіннен қозғалтқыш кемеден гидравликалық желі арқылы берілетін қуатқа ауыстырылды. 1975 жылғы нұсқасы 1988 жылы Австралия Ұлттық теңіз мұражайына қосылды.

Акулалар қақпақтарында шомылу туризмі

2000-шы жылдары акулалардың қоршауында жүзу туристік қызмет ретінде кеңінен танымал болды. Оңтүстік Австралияда туристер Порт Линкольн қаласынан кемемен алып шығылып, Оңтүстік Спенсер шығанағындағы Нептун аралдарына жеткізіледі, онда олар үлкен ақ акулаларды су бетіне жақын орналасқан кемеге бекітілген қоршаудан немесе теңіз түбіне түсірілген қоршаудан қарайды. Үкімет бұл іс-шараны Оңтүстік Австралияның "табиғатқа негізделген ерекше туристік тәжірибелерінің" бірі деп есептейді, ол 70 жұмыс орнын қамтамасыз етеді және штат экономикасына 11 миллион доллардан астам кіріс әкеледі.

Акуланың жемін салу

Акулаларды жеммен шақыру – бұл акулаларды қызықтыратын балық немесе басқа материалдарды суға тастау арқылы жасалатын процедура. (Аймақтағы торға сүңгіп түсетін операторлардың мақсаты емес және әдетте сүңгуірлерге қауіпті деп есептелмейтін түр) Скарборо қаласында лобстер аулау кезінде, Кейп түбегінің екінші жағында, Seal аралынан, акулаларды туристік клеткаларға әкелу үшін қайталап қолданылатын жем тастау, акулалардың мінез-құлқын өзгерте алады деп санайды. Бовимнің қарсыластары, мысалы, теңіз экологы Уилфред Чивелл, акулаларды жеммен шақыру мен адамдарға шабуыл арасында дәлелденген байланыс жоқ деп мәлімдейді.

Акулалар қақпағына түсу оқиғалары

2005 жылы британдық турист Марк Карри Оңтүстік Африка жағалауындағы ойын-саяхаттық акулаларды қарау барысында 5 метрлік ақ акула акулалардың қоршауының қақпақтарын шауып, жарақат алу немесе қаза болу қаупіне ұшырады. Кеме айналып кеткен кезде бортында қанша жолаушы болғаны белгісіз болды, ал екі американдық турист қырық минуттан астам уақыт бойы айналған кеменің корпусының астында қалып қойды, содан кейін жолаушылардың әлі де жоқ екені анықталды. 2014 жылы Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласындағы Батыс Кейп жоғары сотындағы сотталушылардың бірі кемені айналдырған толқынның сирек кездесетін толқын болғанын айтты, бірақ статистикалық тұрғыдан қарағанда, бұл 4 метрлік толқынның үстіне көтерілген жай ғана үлкен толқын болған деді. Кеме қозғалтқыштары өшірілген рифке бекітілгендіктен, қайыққа қарағанда үлкен толқынның жарылуы мүмкіндігі артады, ал кеменің айналуын болдырмау қиын болды. Фото және бейнематериалдардағы басқа да толқындар қауіптің артып бара жатқанын көрсетті. Сот судьясы кеме капитаны, акулаларды қарату операторлары және кеме иелерінің салғысыздыққа кінәлі екенін анықтады. 2016 жылы Мексика жағалауында тағы бір оқиға болды, онда жемге шабуыл жасаған акула қоршаудың қақпақтарын бұзып кірді, ал суға түсуші ешқандай жарақатсыз қашып шықты.