Кіріспе
Еврей мектебі – еврей тарихының тақырыптарына, еврей тілін үйренуге және, ең бастысы, Тораның бөлігін үйренуге бағытталған еврей білім беру жүйесі. Бұл еврей дінінде ересекке айналу рәсіміне – бар мицва немесе бат мицваға дайындық үшін жасалады. Еврей мектебі әдетте синагогтағы арнайы сыныптарда, еврей тілінде еркін сөйлей білуі мүмкін немесе білмейтін еврей мұғалімінің басшылығымен оқытылады. Оқушылар Тора бөлігінің ежелгі әндерін үйренуде кантордан, ал рәсім кезінде раввиннен көмек алады, себебі Торадан оқу керек, ал онда еврей дауыстылары жоқ, әрі әріптер тығыз орналасқан, жолдар арасы да тар болғандықтан, оқу өте қиын. Еврей мектебі христиандық жексенбілік мектебі сияқты, жалпы білімнен бөлек білім беру жүйесі болуы мүмкін, немесе еврей тарихы мен тілін үйренуге бағытталған бастауыш, орта немесе жоғары білім беру мекемесі болуы мүмкін, онда кейбір немесе барлық сабақтар еврей тілінде оқытылады. Мұндай мектептердің бірінші түрі АҚШ-та жиі кездеседі, ал екіншісі Израильден тыс елдерде қолданылады, мысалы, Колумбияның Барранкилья қаласындағы Colegio Hebreo Unión мектебі немесе Торонтодағы Associated Hebrew Schools мектебі.
Hebrew school is Jewish education focusing on topics of Jewish history, learning the Hebrew language, and finally learning their Torah Portion, in preparation for the ceremony in Judaism of entering adulthood, known as a Bar or Bat Mitzvah. Hebrew school is usually taught in dedicated classrooms at a synagogue, under the instruction of a Hebrew teacher (who may or may not be fluent in Hebrew), and often receives support from the cantor for learning the ancient chanting of their Torah portion, and from the rabbi during their ceremony since they must read from a Torah scroll, which has no Hebrew vowels, and very close together text and minimal line spacing; making it very challenging for almost anyone to read from. Hebrew school can be either an educational regimen separate from secular education similar to the Christian Sunday school, education focusing on topics of Jewish history and learning the Hebrew language, or a primary, secondary or college level educational institution where some or all of the classes are taught in Hebrew. The first usage is more common in the United States, while the second is used elsewhere outside Israel, for example, in reference to the Colegio Hebreo Unión in Barranquilla, Colombia, or the Associated Hebrew Schools in Toronto.
Негізгі деректер
1900 жылы жарияланған "Jewish Quarterly Review" журналының "Америкадағы еврей жексенбілік мектептері" атты мақаласында «американдық еврей жексенбілік мектептерінің нақты қашан басталғаны белгісіз және пікірлер әртүрлі» делінген. Бірақ, бұл бастаманың негізін қалаушы ретінде Филадельфия тумасы Ребекка Гратц есімді әйелге көп қарыздымыз, ол білім алмауға мұқтаж жандарға еврей білімін беруді көздеген. Оқушылар жалпы білім алып жатқандықтан, Гратц еврей тарихы мен дәстүрлерін, еврей білімінің негіздерін білмейтіндерге жеткізу қажеттігін түсінген. Шындығында, еврей жексенбілік мектептері христиан жексенбілік мектептеріне жауап ретінде өркендеген, мұндай мектептерге баруға қаржысы жетпейтін немесе еврей дәстүрлері мен тарихында діни білімі жоқ оқушыларға дұрыс еврей білімін беру мақсатында құрылған. Күні бүгінге дейін Ребекка Гратц «өз заманындағы ең көрнекті американдық еврей әйелі» деп еске алынады. Конфирмация идеясы негізінен реформалық иудаизмде қалыптасқан болса да, қазіргі таңда реформалық және консервативтік қозғалыстар екеуі де осы дәстүрді сақтайды. Бұл дәстүр реформалық және консервативтік қозғалыстарға негізделгендіктен, еврей православиесінде қолданылмайды. Оның орнына, православиелік оқушылар ешива сияқты күнделікті діни білім беретін мектептерге қатысады, онда Тора мен Талмуд сияқты еврей мәтіндерін тереңдете зерттейді. Православиелік білім беру көбінесе жас жігіттерді рабби болуға дайындайды және еврей мектептерінен гөрі терең білім беруге баса назар аударады. Еврей мектептерінде ұлдар мен қыздар бірге оқыса, православие қауымындағы білім беру жыныс бойынша бөлінген, ерлер мен әйелдердің дәстүрлі рөлдеріне көбірек мән беріледі. Кейбір православиелік қауымдар православиелік емес оқушылар үшін де еврей мектептерін ұсынады, мысалы, Хабад орталықтарында кең таралған TAG еврей мектептері.
Балабақша және бірінші сынып
Балабақша мен бірінші сыныпта оқушылар маңызды еврей мерекелерімен және алеф бетімен (иврит әліпбиі) танысады. Әдетте, осы жаста оқу жас оқушыларды қызықтыру үшін қолөнер, музыка, тамақ дайындау және әңгіме айту сияқты түрлі іс-шараларға негізделеді. Балалар еврей тілінде ән шырқау арқылы сөздерді жақсырақ үйренеді және еврейше сөйлеу дағдыларын арттырады. Сонымен қатар, оқушылар алеф бетін ойнақы жұмбақтар мен басқа да қызықты тапсырмалар арқылы меңгереді. Еврей әліпбиін үйренумен қатар, балалар онға дейін санауды, дененің негізгі бөліктерін тануды, еврейше есімдерін білуді және Шаббат дұғасы сияқты дұғаларды жаттап алады. Бірінші сыныпта Адам мен Хауа, сондай-ақ Жүсіптің Мысырдағы тарихы сияқты Тора оқиғалары оқытылады. Бірінші сынып кейде еврей әліпбиінің бірінші әрпіне сәйкес келіп, "алеф" сыныбы деп те аталады.
Екінші сыныптан бесінші сыныпқа дейін
Осы жылдар ішінде студенттер бала кезінде алған дағдылары мен білімдерін дамытып, жаңа білімдерге ие болады, мысалы, еврей тілін оқу, Шема және Вахавта сияқты негізгі дұғаларды жаттап айту, шамға, шарапқа және нанға арналған баталарды жатқа білу. Оқушылар цедака (қайырымдылық) ұғымын түсінеді, еврейлердің рәсімдерімен және дәстүрлерімен танысады, еврей тарихы мен Израиль жері туралы терең білім алады. Сабақтар еврей этикасы мен моралі туралы мәліметтерді де қамтуы мүмкін. Еврей мектебінің бастапқы жылдарында балалар Құдай, руханият және этиканы зерттейді. Мысалы, Құдай біреу, Құдай әлемді жаратты және Құдай бізді Мысырдан шығарды. Еврей мектебін оқуға ыңғайлы және қызықты ортаға айналдыру үшін, балаларды иудаизмнің мицвоттарымен таныстыру мақсатында, балалар Шаббатқа халла пісіреді, Суккот мерекесінде суккада сабақ алады немесе Ханукада шам жағады. Осы тәжірибелер балаларға мерекелер мен мицвоттарды жай оқудан гөрі жақсырақ түсінуге көмектеседі.
Бар-Бат Мицваға дайындық
Яһуди біліміндегі ең маңызды оқиғалардың бірі – Бар және Бат Мицва тойы. Бар/Бат Мицваға дайындық 6-сыныптан басталады, онда оқушыларға әдетте раввин немесе кантор болатын жетекші тағайындалады және қасиетті мәтіндерді әнмен оқу жүйесі – кантилляцияны үйреніп, Тора мен хафтара бөлімдерін жаттауға кіріседі. Көп жағдайда балалар еврей мектебіне тек Бар/Бат Мицва үшін иврит тілін үйрену мақсатымен барады. Мұндай жағдайларда оқушылар көбінесе олар оқитын Тора бөліміндегі иврит сөздерін жаттайды.