Кіріспе
Ханна Арендттің 1963 жылғы кітабы «Иерусалимдегі Айхман: Зұлымдықтың қарапайымдылығы туралы есеп» – философ және саяси ойшыл Ханна Арендттің 1963 жылғы кітабы. Адольф Гитлер билікке келген кезде Германиядан қашқан еврей Арендт, Холокосттың негізгі ұйымдастырушыларының бірі Адольф Эйхманның соты туралы «Нью-Йоркер» журналы үшін баяндама жасады. 1964 жылы түзетілген және толықтырылған басылым жарық көрді.
Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil is a 1963 book by the philosopher and political thinker Hannah Arendt. Arendt, a Jew who fled Germany during Adolf Hitler's rise to power, reported on the trial of Adolf Eichmann, one of the major organizers of the Holocaust, for The New Yorker. A revised and enlarged edition was published in 1964.
Тақырып
Арендтің кіші тақырыбында "жамандықтың қарапайымдылығы" деген сөз тіркесі кеңінен танылды. Бұл тіркес, ішінара, Эйхманның соттағы мінез-құлқына сілтеме жасайды – ол өз іс-әрекеттері үшін өкініш білдірмеді, оны сотқа тартып отырғандарға жек көңіл танытпады, себебі ол тек "өз жұмысын істегендіктен" ешқандай жауапкершілікке тартылмайтынын айтты. ("Ол өзінің "міндетін" орындады; ол "бұйрықтарды" ғана емес, сонымен қатар "заңды" да орындады.")
Яһудилердің бірлесіп істегендігі
Арендт кітабындағы тағы бір даулы мәселе – оның Холокостқа еврей билігінің қатысы туралы сын-пікірлері. Өзінің жазбаларында Арендт прокуратураның еврей кеңестерінің басшыларының нацистермен ынтымақтастығын талқылаудан бас тартуына қарсылық білдірді. Кітапта Арендт Еуропадағы еврей ұйымдары мен басшылары нацистермен ынтымақтастық жасады және еврей құрбандарының санының қазіргі деңгейге жетуіне тікелей жауапты болды дейді: Арендт кітапта "жәбірленушіні кінәлауда" деп көптен бері айыпталып келеді. Ол кітабының қосымшасында алғашқы сынға жауап берді: Стенли Милграм, мойынсұнушылық туралы даулы тәжірибелер жүргізетін, "Арендт айтарлықтай қорлаудың, тіпті жала жабудың нысанасына айналды" деп мәлімдеді, өйткені ол Эйхманның "баналдығы" мен "нормалдығын" атап өтті және Эйхманның мұндай қорқынышты істерді жасауға зұлым ниеттері немесе мотивтері жоқ деген мәлімдемесін қабылдады; ол өзінің іс-әрекеттерінің арамдылығы мен зұлымдығы туралы ойламады, немесе, шын мәнінде, прокурор бейнелегендей, ол садистік "құрт" болғанын көрсетті. Джейкоб Робинсон "Қисықтарды түзеу керек" атты кітабын шығарды, бұл оның кітабының алғашқы толық қарсы пікірі. Сезаранидің айтуынша, Арендттің сот барысында білдірген пікірлеріне оның жеке бейімділігі әсер еткен. Ол көптеген неміс еврейлері сияқты ол да Остюденді (Шығыс Еуропа еврейлерін) қатты жек көретінін айтады. Бұл, Цезаренидің айтуынша, оны Галисиялық еврей тегіне жататын бас прокурор Гидеон Хаузердің мінез-құлқы мен тиімділігіне шабуыл жасауға итермеледі. Сезаранидің айтуынша, ол белгілі неміс философы Карл Ясперске жазған хатында Хаузерді "өнемі қателік жасайтын галициялық еврей" деп атаған. Мүмкін, ол кез келген тілді білмейтін адамдардың бірі шығар". Цезарени өзінің Таяу Шығыстағы яһудилер туралы кейбір пікірлері нәсілшілдікке жақын екенін айтады; ол Карл Ясперске жазған хатында Израильдің көпшілігін былай сипаттады: "Менің алғашқы әсерім: Жоғарғы жақта - төрешілер, неміс яһудилерінің ең жақсылары. Олардың астында прокурорлар, галисиандар, бірақ олар да еуропалықтар. Барлығын полиция ұйымдастырып отыр, ол мені қорқытады, тек еврейше сөйлейді, арабша көрінеді. Олардың арасында айқын қатыгездер де бар. Олар кез келген бұйрыққа бағынады. Ал есіктің сыртында шығыс тобыры бар, Стамбулда немесе басқа бір жартылай азиялық елде тұрғандай. Сонымен қатар Иерусалимде өте көрнекті пеии [күлкі] және кафтан яһудилері өмір сүруді мүмкін емес қылып отыр". Сезаранидің кітабының өзі сынға түсті. The New York Times Book Review басылымында жарияланған шолуда Барри Гевен Сезаранидің жаушылығы оның кітабының "соңғы жарты ғасырдағы ең ұлы кітаптардың бірі көлеңкесінде" тұрғанынан туындағанын және Сезаранидің Арендт пен Эйхманның да ортақ тарихы бар екенін, бұл оған іс-қағаздарына қарама-қайшылық жасауды жеңілдететінін, "өз материалдарын да, өзін де бақылай алмайтын жазушыны көрсетеді" деп дәлелдеді. Хью Тревор Ропердің айтуынша, Иерусалимдегі Эйхман Рауль Хилбергтің "Еуропалық еврейлерді жою" еңбегіне өте риза, Хилбергтің өзі плагиат туралы айтқан. Арендт сонымен қатар Х. Г. Адлердің "Терезиенштадт 1941-1945" кітабын қолданды. Қылмыстық қоғамның бет-бейнесі (Кембридж университетінің баспасы. 2017), ол қолжазбадан оқыған. Адлер өзінің "Анна Арендт Эйхман және соңғы шешім туралы не біледі?" атты эссесінде Айхманға қатысты көзқарасы туралы оны сынады. (Германиядағы еврейлердің жалпы апталықтары. 1964 жылғы 20 қараша). Арендтің мақаласына да сын айтылды. Бірде ол "Адамның ар-ұжданы таза" атты мақаласын жариялағаннан бірнеше апта өткен соң, осылай болды. Бұл еңбекті қорғаушы куәгер Майкл А. Мусманно жазды. Ол Арендтің өз шығармаларын тарихи емес етіп көрсеткен алдын ала түсініктерінің құрбаны болғанын айтты. Ол сондай-ақ, оны сот процесінде ұсынылған фактілерді елемегені үшін тікелей сынға алды. Ол "Мисс Арендтің мәлімдегендері мен анықталған фактілер арасындағы айырмашылық оның кітабында соншалықты алаңдататын жиілікпен кездеседі, оны аутентикалық тарихи еңбек ретінде қабылдау қиын" деп мәлімдеді. Ол одан әрі Арендт пен оның Хаузер мен Бен Гурионға қарсы қарама-қайшылықтары үшін жасаған жұмыстарын айыптап, "Иерусалимдегі Эйхман: Зұлымдықтың жалпыға ортақлығы туралы есеп" атты еңбегінде суреттелген. Мусманно Арендттің "өзінің жеке тұжырымдарын жиі" ашып көрсеткенін, сондықтан бұл шығарманың дұрыс екеніне сенімді бола алмайтынын айтты. ХХІ ғасырда Арендт Беттина Стангнет және Дебора Липштадт авторларынан да сын естіді. Стангнет өзінің "Иерусалимге дейінгі Эйхман" еңбегінде Эйхман, шын мәнінде, жасырын антисемит болғанын айтады. Ол Аргентинадағы Эйхманның жазбаларын және есептерін пайдаланып, оның өзінің қуатты наци ретіндегі лауазымымен және осының арқасында жасаған кісі өлтірулерімен мақтанғанын дәлелдеді. Ол Сassen Papers Арендттің өмірінде жарияланбағанын мойындайды, бірақ сотта Эйхманның антисемит кісі өлтіруші екенін дәлелдейтін дәлелдер болғанын және Арендт оны жөнсіз назардан тыс қалдырғанын айтады. Дебора Липштадт өзінің "Эйхман сот процесі" кітабында Арендт өзінің тоталитаризм көзқарастарына тым ден қойып, Эйхманды объективті бағалай алмады деп мәлімдейді. Ол Арендттің тоталитаризм туралы жұмысына, "Тоталитаризмнің пайда болуына" сілтеме жасайды, Арендттің Эйхманды мысал ретінде пайдаланып, өзінің жұмысын растауға тырысқанын негіздейді. Липштадт одан әрі Арендт "сот процесі тоталитарлық қоғамдардың басқаларды қорқынышты істер жасауға қалай көндіргенін түсіндіруіне бағытталған" деп ойлағанын және осы мақсатқа жету үшін талдауын осылай құрғанын айтады. 2013 жылы тарихшы Кристиан Инграодың "Сен және жою" кітабына жасаған шолуда, Гитлердің неміс тегі бар зиялыларға көбірек көңіл бөлгені және кем дегенде 80 неміс зиялысы оның "SS соғыс машинасына" көмектескені туралы Los Angeles Review of Books журналисі Ян Мешковски Арендттің "Үшінші рейхте ойлауға қабілетті адамға орын болғанын" білгені үшін мақтады.
Stanley Milgram, who would conduct controversial experiments on obedience, maintains that "Arendt became the object of considerable scorn, even calumny" because she highlighted Eichmann's "banality" and "normalcy", and accepted Eichmann's claim that he did not have evil intents or motives to commit such horrors; nor did he have a thought to the immorality and evil of his actions, or indeed, display, as the prosecution depicted, that he was a sadistic "monster". Jacob Robinson published And the Crooked Shall be Made Straight, the first full length rebuttal of her book. Cesarani suggests that Arendt's own prejudices influenced the opinions she expressed during the trial. He argues that like many Jews of German origin, she held Ostjuden (Jews from Eastern Europe) in great disdain. This, according to Cesarani, led her to attack the conduct and efficacy of the chief prosecutor, Gideon Hausner, who was of Galician Jewish origin. According to Cesarani, in a letter to the noted German philosopher Karl Jaspers she stated that Hausner was "a typical Galician Jew constantly making mistakes. Probably one of those people who doesn't know any language." Cesarani says that some of her opinions of Jews of Middle Eastern origin verged on racism; she described the Israeli crowds in her letter to Karl Jaspers: "My first impression: On top, the judges, the best of German Jewry. Below them, the prosecuting attorneys, Galicians, but still Europeans. Everything is organized by a police force that gives me the creeps, speaks only Hebrew, and looks Arabic. Some downright brutal types among them. They would obey any order. And outside the doors, the Oriental mob, as if one were in Istanbul or some other half Asiatic country. In addition, and very visible in Jerusalem, the peies [sidelocks] and caftan Jews, who make life impossible for all reasonable people here." Cesarani's book was itself criticized. In a review that appeared in The New York Times Book Review, Barry Gewen argued that Cesarani's hostility stemmed from his book standing "in the shadow of one of the great books of the last half century", and that Cesarani's suggestion that both Arendt and Eichmann had much in common in their backgrounds, making it easier for her to look down on the proceedings, "reveals a writer in control neither of his material nor of himself." Eichmann in Jerusalem, according to Hugh Trevor Roper, is deeply indebted to Raul Hilberg's The Destruction of the European Jews, so much so that Hilberg himself spoke of plagiarism. Arendt also made use of H. G. Adler's book Theresienstadt 1941 1945. The Face of a Coerced Community (Cambridge University Press. 2017), which she had read in manuscript. Adler took her to task on her view of Eichmann in his keynote essay "What does Hannah Arendt know about Eichmann and the Final Solution?" (Allgemeine Wochenzeitung der Juden in Deutschland. 20 November 1964). Arendt also received criticism in the form of responses to her article, also published in the New Yorker. One instance of this came mere weeks after the publication of her articles in the form of an article entitled "Man With an Unspotted Conscience". This work was written by witness for the defense Michael A. Musmanno. He argued that Arendt fell prey to her own preconceived notions that rendered her work ahistorical. He also directly criticized her for ignoring the facts offered at the trial in stating that "the disparity between what Miss Arendt states, and what the ascertained facts are, occurs with such a disturbing frequency in her book that it can hardly be accepted as an authoritative historical work." He further condemned Arendt and her work for her prejudices against Hauser and Ben Gurion depicted in Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil. Musmanno argued that Arendt revealed "so frequently her own prejudices" that it could not stand as an accurate work. By the 21st century, Arendt had received further criticism from authors Bettina Stangneth and Deborah Lipstadt. Stangneth argues in her work, Eichmann Before Jerusalem, that Eichmann was, in fact, an insidious antisemite. She utilized the Sassen Papers and accounts of Eichmann while in Argentina to prove that he was proud of his position as a powerful Nazi and the murders that this allowed him to commit. While she acknowledges that the Sassen Papers were not disclosed in the lifetime of Arendt, she argues that the evidence was there at the trial to prove that Eichmann was an antisemitic murderer and that Arendt simply ignored this. Deborah Lipstadt contends in her book The Eichmann Trial that Arendt was too distracted by her own views of totalitarianism to objectively judge Eichmann. She refers to Arendt's own work on totalitarianism, The Origins of Totalitarianism, as a basis for Arendt's seeking to validate her own work by using Eichmann as an example. Lipstadt further contends that Arendt "wanted the trial to explicate how these societies succeeded in getting others to do their atrocious biddings" and so framed her analysis in a way which would agree with this pursuit. During a 2013 review of historian Christian Ingrao's book Believe and Destroy, which pointed out that Hitler was more accepting of intellectuals with German ancestry and that at least 80 German intellectuals assisted his "SS War Machine," Los Angeles Review of Books journalist Jan Mieszkowski praised Arendt for being "well aware that there was a place for the thinking man in the Third Reich."