Құдайлық рәсімдер бөлмесі

Кіріспе

оқ-дәрілер сақталатын бөлме

Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінің (LDS Church) ғибадатханаларында діни рәсімдер залы – «Сый» деп аталатын рәсімнің орындалатын, сондай-ақ мөрлеу сияқты басқа да рәсімдер жүргізілетін бөлме. Кейбір ғибадатханаларда прогрессивті стильдегі рәсімдер өткізіледі, онда келушілер бөлмеден бөлмеге көшіп, әр бөлме адамзаттың даму кезеңін көрсетеді: Жаратылыс бөлмесі – «Тек қана» кітабындағы жаратылыс туралы оқиғаны бейнелейді; Бақ бөлмесі Адам мен Хауаның адам күнә жасағанға дейін өмір сүрген Едем бағын көрсетеді; Әлем бөлмесі Адам мен Хауаның күнә жасағаннан кейін өмір сүрген жері; Жер бөлмесі; және Аспан бөлмесі – Құдайдың Аспан Патшалығын, немесе көбінесе, жұмақты бейнелейді. Бұған қоса, Мөрлеу бөлмесі сияқты қосымша діни рәсімдер залы бар, сондай-ақ кем дегенде бір ғибадатханада Киелілер үйі де кездеседі. Бұл екі бөлме «Сыйдан» басқа діни рәсімдерді орындау үшін арналған. Киелілер үйінің киелі орны – Киелі кітапта ғибадатхана туралы айтылған нәрсенің символы болып табылады.

Өкімдер бөлмелерін дамыту

Қамқорлық рәсімдерін өткізуге арналған бөлмелері бар алғашқы ғимарат 1842 жылы Иллинойс штатының Науву қаласындағы Джозеф Смит дүкені болды. Смит киіз мата қолданып, дүкеннің үлкен екінші қабаттағы бөлмесін "бөлмелерге" бөлді, олар "мүмкіндіктерге қарай ғибадатхананың ішкі жағын" бейнеледі (Андерсон және Бергера, Майланғандардың кворумы, 2). Бұл бөлмелерге құмырадағы өсімдіктер мен пердесі бар бақ кірді. (Андерсон және Бергера, Майланғандардың кворумы, 3–4). Қамқорлық рәсімдерін өткізгеннен кейін Смит Бригам Янгқа: «Бұл дұрыс реттелмеген, бірақ қазіргі жағдайға байланысты біз барына қанағат етуге тиіспіз» деді. Смит Янгқа «осы рәсімдерді ұйымдастырып, жүйеге келтірсін» деп тапсырды. (Андерсон және Бергера, Майланғандардың кворумы, 6–7). 1844 жылы Смит қайтыс болғаннан кейін Янг Науву ғибадатханасының үлкен шатыр бөлмесін де бөлімдерге бөлу үшін киіз мата қолданды. Науву ғибадатханасының рәсімдеріне қатысушылар осы бөлмелерді кейінгі ғибадатханалардағы рәсім бөлмелерімен бірдей атады: Бақ бөлмесі, Әлем бөлмесі, Жер бөлмесі, Көк бөлмесі және Мөрлену бөлмесі, сонымен қатар Киелілердің Киелісі деп те аталды. (Андерсон және Бергера, Endowment Companies, 2–4, 377; Смит, 204–206). 1850 жылдары Солтүстік Лейк-Ситиде ғибадатханалық рәсімдер қайта басталғанда, Янг Кеңес үйінің жоғарғы қабатын рәсімдер бөлімдеріне бөлу үшін дәл осы киіз мата қолдану әдісін пайдаланды (Хайд, 90–99). Жоғарыда айтылған қамқорлықты басқару тәртібі ғимараттың ішкі бөлмелеріне уақытша өзгерістер енгізуден тұрды; әрине, киізден жасалған бөлімдер тұрақты болуы тиіс емес еді. Қамқорлықты ұсыну үшін арнайы жобаланған, прогрессивті стильдегі ординанс бөлмелері бар алғашқы ғимарат 1855 жылы Храм алаңында салынған Қамқорлық үйі болды. Бұл құрылыста Науву ғибадатханасы мен Кеңес үйіндегідей бөлмелер болды, соның ішінде қабырғадағы суреттері мен құмырадағы мәңгі жасыл өсімдіктер салынған Бақ бөлмесі болды, бірақ мөрлену бөлмесі Киелілердің Киелісі деп аталмады (Тинген, 10). Алайда, 1877 жылы Сент-Джордж ғибадатханасы аяқталғанда Янг Науву ғибадатханасының үлгісін ұстанды, яғни қамқорлық бөлмелері үшін «перделер мен есіктермен жабдықталған каркас бөлімдерін» пайдаланды (МакКинни, 7:305). Көрініп тұрғанындай, бөлмелер 1881 жылы Юта суретшілерінің тобы қабырғаларға фрескалар салғанда көбірек тұрақты болды (О'Брайен, 14–15).

The first building to have ordinance rooms, designed to conduct the Endowment, was Joseph Smith's store in Nauvoo, Illinois, in 1842. Using canvas, Smith divided the store's large, second floor room into "departments," which represented "the interior of a temple as much as circumstances would permit" (Anderson & Bergera, Quorum of Anointed, 2). The departments included a garden with potted plants and a veil. (Anderson & Bergera, Quorum of Anointed, 3–4). After conducting the endowment services, Smith told Brigham Young, "This is not arranged right but we have done the best we could under the circumstances in which we are placed." Smith concluded that he wanted Young to "organize and systemize all these ceremonies." (Anderson & Bergera, Quorum of Anointed, 6–7). After Smith's death in 1844, Young also used canvas to divide the large attic room in the Nauvoo Temple in the departments. Participants in the Nauvoo Temple ceremonies used the same names for these departments as the ordinance rooms in later temples: Garden Room, World Room, Terrestrial Room, Celestial Room, and Sealing Room, which was also called the Holy of Holies. (Anderson & Bergera, Endowment Companies, 2–4, 377; Smith, 204–206). With the resumption of temple ordinances in Salt Lake City in the 1850s, Young followed the same method of using canvas to divide an upper floor of the Council House into the ordinance departments (Hyde, 90–99). The above arrangement for administering the Endowment consisted of only temporary modifications to a building's interior rooms; obviously canvas partitions were not meant to be permanent. The first building to be designed specifically with actual progressive style ordinance rooms for presentation of the Endowment was the Endowment House built in 1855 on Temple Square. This structure had the same rooms as the Nauvoo Temple and Council House, including a Garden Room with murals and potted evergreen plants, but the sealing room was not called the Holy of Holies (Tingen, 10). However, when the St. George Temple was completed in 1877, Young followed the Nauvoo Temple pattern of using "frame petitions [sic., partitions] with the curtains and doors" for Endowment rooms (McKinney, 7:305). Apparently, the rooms were later made more permanent in 1881, when a group of Utah artists painted murals on the walls (O'Brien, 14–15).

Төрт бөлмелі прогрессивті стиль

Мүмкін, Endowment House және St. George ғибадатханаларындағы бөлмелердің үлгісін пайдаланып, сәулетші Трумэн О. Ангелл, Jr. Логан ғибадатханасының ішкі кеңістігін прогрессивті рәсімдер өткізілетін бөлмелермен арнайы жобалаған; ол 1884 жылы қасиеттіленген алғашқы ғибадатхана болды. Манти ғибадатханасының сәулетшісі Уильям Фолсом сол ғибадатхана үшін де осы құрылымды қолданды, ол 1888 жылы қасиеттіленді. Логан ғибадатханасындағы тәжірибесіне сүйене отырып, Ангел шіркеу президенті Джон Тейлорға Тұздық көл ғибадатханасының ішкі кеңістігі үшін Янгтың бастапқы жобасын прогрессивті рәсімдер өткізілетін бөлмелермен алмастыруға рұхсат беруді өтінді, және Тейлор оны қуана мақұлдады (Тұздық көл ғибадатханасы, 54–55). Швейцария ғибадатханасы салынатынға дейін бұл барлық ғибадатханалар үшін үлгіге айналды, онда жаңа бейнеленген Endowment рәсімін қосу үшін прогрессивті емес рәсімдер өткізілетін бөлмелер жасалды (Бюгер, 166). Түрлі бөлмелердің келесі сипаттамасы Джеймс Э. Талмидждің «Иеміздің үйі» кітабына негізделген, және ол басқа LDS шіркеуінің ғибадатханаларындағы ұқсас бөлмелерге тән. Бұл рәсімдер ғибадатханада өтетін рәсімдерді көрсетеді, олар Құдайдың адамзат үшін жасаған жоспарының жалпы көрінісін ұсынады. Жаратылыстан бастап, Endowment адамның дүниелік өмірін және оның әйелі және балаларымен бірге Құдайға оралуы үшін не істеу керектігін қарастырады.

Жаратылыс бөлмесі

Бұл бөлмеде әдетте қабырғалардағы суреттер тыныш түстерде болып, Жаратылыс кітабында жазылған жердің жаратылу көріністерін бейнелейді. Мұнда ешқандай құрбандық шалу орыны жоқ, тек ғана ыңғайлы театр орындықтары бар (Талмадж, 204). Осы бөлмеде ғибадатханаға келгендер "әлемнің жаратылуы туралы біледі" (Temples, 11).

Бақ бөлмесі

Бұл бөлмеде "сирек сұлу пейзаждарды көрсететін" қабырға суреттері бар. Суреттерде "жайылымдар мен жасыл шатқалдар, кішкентай көлдер мен бұлақтар, сарқырамалар мен арналар, ағаштар, жүзімдер мен гүлдер, жәндіктер, құстар мен жануарлар – қысқасы, Адам мен Хауаның күнә жасағанға дейін болғандай, әдемі Жер бейнеленген. Бұл бөлмені "Едем бағы бөлмесі" деп атауға болады". Бұл жерде құрбандық тақтасы мен театрлық орындықтар орналасқан (Талмаж, 204–205). Осы бөлмеде ғибадатханаға келгендер "бірінші ата-анамыздың Едем бағына орналастырылуы, Шайтанның Адам мен Хауаны қалай азғырғаны және олардың бақтан, Құдайдың алдынан біздің әлемге қалай қуылғаны туралы" біледі (Temples, 11).

Телестіл (немесе әлем) бөлмесі

Бұл бөлменің қабырғалық суреттері "Бақша бөлмесіндегілермен күрт контрастқа түседі". "Тастар жарылып, тіреліп" тұр, "бұралаң ағаштар, қисық, құрғақ; бұталар тасты жарықтарда шала тірек табады; тікендер, қызылқыр, кактустар және зиянды шөптер көп", ал бейнеленген жануарлар "өлім қаупінің үнемі астында өмір сүреді". Ол "шағын және күңгірт әлемді" бейнелейді, онда Адам мен Хауа "[жанжалға] шығарылып, қиындықтармен күресуге, [жанжал мен термен] өмір сүруге" жіберілген "күнәлі әлемде". Бұл бөлмеде құрбандық тақтасы мен театр орындықтары бар (Талмаж, 205–206). Осы бөлмеде ғибадатханаға келгендер "өмірдің қуаныштарымен қатар қиындықтарын да біледі, [мұнда олар Евангелияны үйренеді және Құдайға адал болуға келісімдер жасайды]" (Temples, 11).

Жер бетіндегі бөлме

Бұл бөлмеде қабырға суреттері жоқ, бірақ "жұмсақ түстерімен және жайлы атмосферасымен тынығу сыйлайды". Оның жиһаздары "байлық пен қарапайымдылықты үйлестіреді", көбінесе әсем шеңберленген айналар, картиналар және кристалл люстралар болады. "Ыңғайлылығы үшін бұл бөлме Жер бөлмесі деп белгіленген". Осы бөлмеде "даралықтар туралы дәрістер оқылады" (Талмедж, 206–207).

Аспан бөлмесі

Бұл бөлмені Жердегі бөлмеден парда бөліп тұр. Бұл бөлмеде де қабырғаға сурет салынған жоқ, бірақ "аяқталуы мен жиһаздары ғибадатхана қабырғаларындағы барлық үлкен бөлмелердің ішіндегі ең сәндісі" болып табылады. Жердегі бөлме сияқты, онда да үлкен айналар, суреттер және шамдар бар, бірақ ол "көбірек биік жағдайларды сездіреді". Оқу үшін театр стиліндегі орындықтардың орнына гүлдермен безендірілген үстелдер, сондай-ақ жайлы дивандар мен креслалар бар (Талмадж, 207–209). Аспандық бөлме "Аспандық Әкеміз бен Оның Ұлы Иса Мәсіхпен мәңгілік отбасы ретінде өмірді бейнелейді" және аспанның ең жоғары дәрежесінің даңқын көрсетеді. (Ғибадатхана туралы буклет, ЛДС шіркеуі). Аспандық бөлме, ЛДС теологиясында Аспандық Патшалықтың символы болғандықтан осылай аталады. Сондықтан Аспандық бөлме – тыныш және құрметті орын, онда адамдар дұға етуге, кітап оқуға және бір-бірімен ақылдасуға тоқтай алады. Көптеген ЛДС ғибадатханаларында аспандық бөлмелер ғибадатхананың басқа бөліктеріне қарағанда әдемі, сәнді және жарқырақ безендірілген.

Бір бөлмелі бөлме стилі

1950 жылдан бастап 2002 жылға дейін LDS шіркеуінің ғибадатханалары бірден алтыға дейін рәсім бөлмелерімен салынды, олардың кез келгені төрт прогрессивті стильдегі бөлмелердің қызметін біріктіріп, толық сыйлау рәсімін өткізе алатын. 2002 жылы Науву, Иллинойс штатындағы ғибадатхана салынғанда, ол бастапқы Науву ғибадатханасына құрмет көрсету мақсатымен прогрессивті рәсім бөлмелерімен жобаланды (2005 жылғы Church Almanac, 495–555).

Екі бөлмелі прогрессивті стиль

2002 жылдан бері салынған ғибадатханалар көбінесе екі рәсім бөлмесін біріктіріп салады. Осылайша, бірінші бөлме Жаратылыс, Бақ және Әлем бөлмелерінің қызметтерін біріктірсе, екіншісі Жер бөлмесі ретінде тағайындалады, бұл бұрынғы ғибадатханалардың дамыту стилінің бір бөлігін қайта жаңартады. Дегенмен, рәсім бөлмелерінің саны мен орналасуына қарамастан, Аспан бөлмесі әрқашан жеке бөлме болып табылады және Осы дүниелік тәжірибенің мәнін ашады. Осы дүниелік рәсімнен кейін, Мөрлеу бөлмесі мен Ең Қасиетті орында өткізілетін ғибадатхана рәсімдерінің мәні толыққанды болады.

Тығыздау бөлмесі

Барлық ғибадатханаларда кем дегенде бір мөрлеу бөлмесі бар, ал көпшілігінде екі немесе одан да көп. Мөрлеу бөлмелерінің көлемі кішкентайдан үлкенге дейін әртүрлі, адамдар санына қарай өзгеріп отырады. Әр бөлменің ортасында "қалың тіршілікпен жабдықталған" үлкен құрбандық тақтасы орналасқан. Бөлменің айналасында жайлы орындықтар мен дивандар қойылған. "Қабырғалары ашық түсті", және көбінесе екі қабырғасында бір-біріне қарама-қарсы үлкен айналар болады. Осы бөлмеде "некеге тұруға келген жандардың уақыт пен мәңгілікке адал болуға ант ететін қасиетті неке рәсімі өтеді" (Талмадж, 208–209).

Киелілердің киелісі

Киелі орын деп аталатын бөлмесі бар жалғыз ғибадатхана – Солт-Лейк ғибадатханасы. Бойд К. Пакердің айтуынша, «ғибадатхананың орталық бөлігінде жасырылған қасиеттілердің қасиеттісі орналасқан, мұнда шіркеу Президенті ауыр шешімдермен салмақталған кезде, оның шіркеуіне иесімен жеке кездесу үшін келуге болады. Пайғамбар осы қасиетті ғимараттың кілттерін, рухани кілттерді және осы есіктің нақты кілтін ұстайды». Солт-Лейк ғибадатханасындағы барлық бөлмелердің ішінде бұл дөңгелек бөлме «көркемдікке қарағанда ең әдемі» болып табылады, «жайлық пен қарапайымдылыққа толы». Оның төбесі күмбезделген және дөңгелек және жартылай дөңгелек терезелермен жабдықталған. Оның кіреберісі «алдыңғы ғибадатханалардың ең қасиетті бөліктерін жұрт көзінен жасыратын ішкі пердеге немесе жамылғыға сәйкес келеді». Есіктің қарсы жағында Джозеф Смиттің Бірінші Көрінісі бейнеленген үлкен боялған шыны терезе орналасқан. Бөлмеде құрбандық тақтасы, орындықтар мен дивандар бар. Киелі орын «тірілер мен өлгендердің даралауына қатысты, рухани қызметтегі жоғары дәрежелі рәсімдер үшін арналған». Киелі орын жоқ ғибадатханаларда осы рәсімдер уақытша Киелі орын ретінде белгіленген Мөрлеу бөлмелерінің бірінде орындалады.