Кіріспе

1-ші гранадерлік дивизиясы (; 1. Dywizja Grenadierów) – «Тыныш соғыс» кезінде Францияда құрылған поляк жаяу әскері құрамы. Дивизия Польшаға жасалған шабуылдан кейін Франциядағы Польша армиясының бір бөлігі ретінде құрылды. Дивизия 1940 жылы Франция шайқасына қатысты.

Құрылу

Франко-поляк альянсының нәтижесінде, 1939 жылдың қыркүйек айының басында Польшаға жасалған шабуылдан кейін Францияда польша дивизиясын құру басталды. Француз үкіметі Коэткидан әскери лагерін польшалық әскери миссиясына берді және Франциядағы поляктардан ерікті жалдауға рұқсат берді, олар Фландрияның көмір өндіруші аймақтарында көптеп кездесетін. Польшаның құлауынан және эмиграциядағы польша үкіметінің құрылуынан кейін, жаңа тағайындалған польша бас қолбасшысы Владислав Сикорский 1939 жылдың 13 қарашасында 1-ші гренадерлік дивизияны құруға бұйрық берді. Бастапқыда полковник Станислав Мачек басқарған дивизияны 1940 жылдың қаңтар айында полковник Болеслав Бронислав Дуч қабылдады. Дивизия француз үлгісінде ұйымдастырылды және француз қару-жарағымен және формасымен жабдықталды. Барлығы, құрамада 13 000 қатардағы әскер, 2 600 сержант және барлық дәрежедегі 580 офицер болды, олар 1940 жылдың 25 мамырында генерал Сикорскийдің алдында ант берді, Лотарингия майданына аттанғанға дейін.

Франция шайқасы

1940 жылдың сәуір айының соңында дивизия Лотарингиядағы Коломби-ле-Беллеге көшірілді, онда ол көптен күткен ауыр жабдығын және соңғы жаттығуларын алды. 18 мамырда бұл құрама Сарр аймағына жылжытылды және француз 4-ші армиясының 20-шы армия корпусының (Франция) [fr] құрамына кірді. Полковник Ловчовский басқаратын 1-ші полк Виттлсбург маңындағы Мажино желісін қорғауға бекітілді. Бастапқыда корпустың екі бөлімі – француздық 52-ші жаяу әскер дивизиясы (Франция) [fr] және Сарр бекіністі аймағы арасында бөлінген дивизия, көмекші рөлде әрекет етті.

1940 жылдың маусым айы

Дивизия алғаш рет 1940 жылғы 14 маусымда неміс күштерінің шабуылына ұшырады. Келесі күні дивизия өз орнына бекініп, позицияларын сәтті қорғады. Алайда, түнде 52-дивизия ыдырап, Диузға шабуыл жасалғаннан кейін дереу шегінді. Корпус екіге бөлініп қалуы мүмкін деген қауіптен, құрама командирі поляктарға екінші қорғаныс шебіне шегінуді бұйырды. Олар Диуз ауданына қайта шегінді, онда 16 маусымда француз дивизиясының шегінуіне көмектесті. Келесі түнде дивизия өздігінен жағдайдан шығып, Марна-Рейн каналының қорғаныс желісіне шегінді, онда Лагард аймағын қамтыды. Екі күндік Лагард шайқасының нәтижесінде дивизия ауыр зақымдар алды, бірақ позицияларын ұстап тұруға тырысты. Дегенмен, 52-дивизия Вермахт тарапынан жойылды, ал корпустың қалған бөлігі командирі таратып жіберді. 20-шы армия корпусының қалдықтары, сол кезде негізінен поляк дивизиясынан және Сарр бекінілген аймағының шағын жасағынан тұрды, Баккара маңындағы ормандарға шегінді. Олар Мериллер қаласының маңында периметрлік қорғаныс құрды. Тікелей шабуылға ұшырамаған 20-шы армия корпусы 19 маусымда жаумен толық қоршалды. Поляктар Нёревильге жетті, бірақ шабуылды жалғастыра алмады. 21 маусымда франко-неміс капитуляциясы туралы ақпарат алғаннан кейін генерал Бронислав Дух бөлімді таратып, әскерлеріне бейтарап Швейцарияға қашуға немесе Ұлыбританиядағы поляк күштеріне қосылуға бұйрық берді. Көптегендер, соның ішінде генералдың өзі де, соңғысын таңдады. Франция шайқасында дивизия шамамен 5200 адамды жоғалтты.