Кіріспе
Канада Жоғарғы Сотының судьясы 1998 жылдан 2011 жылға дейін. Уильям Ян Корнеил Бинни (14 сәуірде 1939 жылы туған) – Канада Жоғарғы Сотының бұрынғы судьясы, 1998 жылдың 8 қаңтарынан 2011 жылдың 27 қазанына дейін қызмет еткен. Соңғы жылдары Жоғарғы Сотқа тағайындалған судьялардың арасында ол жеке тәжірибеден тікелей тағайындалған санаулы судьялардың бірі. Соттан зейнетке шыққаннан кейін, "The Globe and Mail" газеті оны "елдегі ең көрнекті судья" деп, "La Presse" газеті "соңғы он жылдағы Канаданың ең ықпалды судьясы" деп, ал "Toronto Star" газеті "соттағы ең беделді судьялардың бірі" деп сипаттады.
William Ian Corneil Binnie (born April 14, 1939) is a former puisne justice of the Supreme Court of Canada, serving from January 8, 1998 to October 27, 2011. Of the justices appointed to the Supreme Court in recent years, he is one of the few appointed directly from private practice. On his retirement from the Court, he was described by The Globe and Mail as "arguably the country's premier judge", by La Presse as "probably the most influential judge in Canada of the last decade" and by the Toronto Star as “one of the strongest hands on the court.”
Жеке өмірі мен заңгерлік мансабы
Иан Бинни Монреаль қаласында дүниеге келген. Ол 1957 жылы Тринити колледж мектебін және 1960 жылы Макгилл университетін бітірді, онда ол «Макгилл Daily» газетінің жаңалықтар редакторы, «Red and White Revue» продюсері және жазушысы, сондай-ақ «Scarlet Key Honor Society» мүшесі болды. Кейін ол Кембридждегі Пемброк колледжінде заң оқыды (1963 жылы LL.B және 1988 жылы LL.M), ол 1815 жылы құрылған Кембридж одағы қоғамының президенті болып сайланған алғашқы канадалық болды. Ол 1965 жылы Торонто университетінен заңгерлік мамандықты бітірді. 1967 жылы Онтарио адвокатурасына қабылданды және 1982 жылға дейін «Wright & McTaggart» және оның ізбасар фирмаларында жеке құқықпен айналысты, содан кейін ол Канада үкіметінің Әділет министрінің орынбасары болып тағайындалды. 1986 жылы ол «McCarthy Tétrault» фирмасында практикаға оралды, ал 1992 жылы Американың сот төрешілері колледжінің мүшесі болып сайланды. 1998 жылы судья Джон Сопинканың орнына Канаданың Жоғарғы сотына тағайындалды. Өзінің алдыңғысы сияқты, Бинни Жоғарғы сотқа тағайындалғанға дейін судья болып қызмет атқарған жоқ. Тағайындалғанға дейін ол Канаданың Жоғарғы сотында 30-дан астам шағымды қарады. 1978 жылы Иан Бинни «Committee for Justice and Liberty et al v National Energy Board» [1978] 1 SCR 369 ісінде нормативтік бейтараптық және тәуелсіздікті тексеруді жүргізген апелляция берушілердің бас кеңесшісі болды, сондай-ақ «R. v. Wholesale Travel Inc.» [1991] 3 SCR 154 (онда Сот Жарғыны нормативтік құқық бұзушылықтарға қолдануды анықтады) ісінде айыпталушының қорғаушысы және «Dagenais v CBC» [1994] 3 SCR 835 (онда Сот баспасөз еркіндігі айыпталушының әділ сот мүддесі сияқты қорғалуға лайық конституциялық құндылық екенін бекітті) ісінде Канада радио хабарларын тарату корпорациясы мен Ұлттық кино кеңесі үшін, сондай-ақ «Operation Dismantle v the Queen» [1985] SCR 441 (Жарғыны Кабинет шешімдеріне қолдану), «Canada (Auditor General) v Canada (Minister of Energy Mines and Resources» [1989] 2 SCR 49 (Кабинет құпиялылығы) және «Reference re the Canada Assistance Plan» [1991] 2 SCR 525 (Парламент федералдық-провинциялық қаржылық келісімдермен байланысқа міндетті ме?) сияқты маңызды конституциялық істерде Канаданың Бас прокуроры үшін өкілдік етті. Ол сондай-ақ 1984 жылы Мейн шығанағы шекарасы туралы дау және 1991 жылы Францияға қарсы Сент-Пьер және Микелонға қатысты теңіз шекарасы туралы дау мәселелері бойынша Канаданы АҚШ-қа қарсы Халықаралық сотта және Францияға қарсы халықаралық трибуналда өкілдік етті. Бинни сот тергеулерінде тараптарды өкілдік етті, соның ішінде 1986 жылы министрлік мүдделер қақтығысы бойынша «Sinclair Stevens» тергеуінде және 1989 жылы саяси қаржы жинаудағы сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар бойынша провинциялық «Patti Starr» тергеуінде жеке тараптар үшін. 2011 жылдың мамыр айында судья Бинни өзінің орнын алмастыруды кейінге қалдырмаса, 2011 жылдың 30 тамызында зейнеткерлікке шығуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Ол 2011 жылдың 27 қазанында Майкл Молдавер мен Андромах Каракацанис тағайындалғанға дейін сотты жалғастырды, олар оны және 2011 жылдың 30 тамызында соттан кеткен Луиза Шарронды алмастырды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Бинни әртүрлі мандаттар алды, соның ішінде БҰҰ Бас хатшысы оны БҰҰ Ішкі әділет комитетінің төрағасы етіп тағайындады (2015-2019). 2012 жылы ол Канаданың Корольдік әуе күштерінің 426-шы эскадрильясының құрметті полковнигі болып тағайындалды. Ол Жоғарғы Канада заң қоғамынан (2001), Макгилл университетінен (2001), Батыс университетінен (2012) және Торонто университетінің Тринити колледжінен (2013) құрметті докторлық дәрежесін алды. 2011 жылдың 16 қарашасында Жаңа Зеландияның Әділет министрі Саймон Пауэр Бинни Дэвид Бэйн ісін және Бэйннің заңсыз сотталу және бас бостандығынан айыру үшін өтемақы төлеу туралы өтінішін қарау үшін таңдалғандығын мәлімдеді. 2012 жылдың сәуірінде Бинни Торонтодағы «Lenczner Slaght Royce Smith Griffin» сот фирмасына кеңесші ретінде қосылды. Сонымен қатар, ол Канадалық және халықаралық төрешілікті басқаратын «Arbitration Place» төрешісі болып тағайындалды. Ол Дүниежүзілік банк пен Гаагадағы тұрақты төрелік сотының атынан көптеген инвесторлық-мемлекеттік даулар бойынша төрелік жүргізді.
Дэвид Бэйннің өтемақы талап етуі
Дэвид Бэйн, жаңазеландиялық, Дунединдегі отбасылық үйінде әкесі, анасы және үш бауырын өлтіргені үшін 13 жыл түрмеде отырды. Бұл іс Жаңа Зеландияда сенсация тудырып, қоғамдық пікірді екіге бөлді. Бэйннің қорғауын тәжірибесіз Дунедин азаматтық істерінің маманы Майкл Гест жүзеге асырды, кейін ол адвокаттық құқығынан айырылды. Дэвид Бэйн кісі өлтіру оқиғасы болған кезде газет тарату маршрутында болғанын мәлімдеді. Оқиғаға берілген жалғыз баламалы түсіндірме – әкесінің, қылмыс орнына жақын жердегі трейлерде тұрған адамның, өзін-өзі өлтіруі. Жаңа Зеландиядағы жылдар бойы нәтижесіз шағымдардан кейін, іс Лондонға, сол кезде Жаңа Зеландияның жоғарғы соты болған Тараптар кеңесінің сот комитетіне жетті. Сот комитеті Жаңа Зеландияның Апелляциялық сотының шешімін өзгертіп, аға британдық судьялардың атап өткеніндей, "әділеттің айқын бұрмалануы" болды деп таныды. 12 апталық сот отырысынан кейін, оның көп бөлігі жаңа дәлелдерден тұрды, Крайстчерчтегі қазылар алқасы Дэвид Бэйнды барлық айыптамалардан ақтап шықты. 9 айлық тергеуден кейін Бинни бастапқы полиция тергеуінің нашар жүргізілгенін және Бэйннің "ықтималдықтар бойынша" фактілі түрде кінәсіз екенін, оған өтемақы төленуі керек екенін мәлімдеді. Полицияның нашарлығына қатысты қорытындыларға қылмыс орнындағы үйді қорғаныс сарапшыларына тәуелсіз сараптама жүргізуге мүмкіндік бермей, өртеп жіберу, содан кейін шағымдану мерзімі біткенге дейін қан мен тіндердің сынамаларын және сотталу кезінде алынған басқа да заттарды жою кірді. Осы аралықта Жаңа Зеландияның Полиция министрі Джудит Коллинз Әділет министрі болып тағайындалды және Биннидің баяндамасының тұжырымдарын қабылдамады, оның берік негіздемесі жоқ екенін және Жаңа Зеландия заңнамасын дұрыс түсінбегенін айтты. Бұл министр мен судья Бинни арасындағы қақтығысқа әкелді, ол жаңа министрді процесті саясаттастыруда айыптады. Биннидің баяндамасында не бар екенін Бэйннің адвокаттарына хабарламай, Коллинз үкімет өтемақы мәселесі бойынша екінші пікір алатынын мәлімдеді, бұл шешім Бэйннің жақтастары тарапынан пікір сатып алу деп сынға алынды. Бинни Коллинзді полиция және прокуратурамен кеңескені үшін, сондай-ақ Бэйннің адвокаттарына баяндамасының көшірмесін беруден бас тартқаны және баяндамасының таңдамалы бөліктерін бұқаралық ақпарат құралдарына жібергені үшін сынады. Оның қорғанына Канададағы әріптестері бірікті. Канадалық Адвокаттар қауымдастығының президенті Роберт Брун Биннидің адалдығы, шеберлігі және тәжірибесі үшін заңгерлер қауымдастығы мен сот жүйесінде жоғары бағаланатынын айтты. Ол адалдығы мен зиялылығы үшін мақталып, оның беделі Канада шекарасынан асып кеткенін атап өтті. Министр Коллинз Биннидің баяндамасын сынау үшін бұрынғы Жаңа Зеландия сот судьясы Роберт Фишерді жалдады, ол баяндама жақсы ұйымдастырылған және жан-жақты болғанымен, Бинни өзінің мандатын және өкілеттіктерін асырып кеткенін және дәлелдерге қатысты заңдық сынақтарда қателіктер жасағанын мәлімдеді. Фишер дәлелдерді оқымағанын мойындады және қосымша есеп беруді ұсынды. Жаңа Зеландия үкіметі бұрынғы Австралия Жоғарғы сотының судьясы Ян Каллинанға жаңа тергеу жүргізуді тапсырды. Каллинанға Биннидің баяндамасы мен Фишердің түсіндірмесі берілмеді, бірақ ол тәуелсіз түрде жұмыс істеді. Ол алдындағы жалғыз мәселе Бэйннің фактілі түрде кінәсіз екенін дәлелдеу міндетін орындаған-жоқпын анықтау екенін және оның орындамағанын мәлімдеді. Бэйннің адвокаттары Каллинанның баяндамасын сот қарауынан шеттетумен қорқытты, өйткені Каллинан Бинни сияқты Бэйнмен жеке сұхбаттаспастан оқиғалардың Бэйн нұсқасын қабылдамады. Ақырында, Жаңа Зеландия үкіметі Дэвид Бэйнге 925 000 доллар төледі және іс жабық деп жарияланды.
Minister Collins hired a former New Zealand trial judge, Robert Fisher, to criticize Binnie's report, which he did, stating that while the report was well organized and comprehensive, nevertheless in his view Binnie went beyond his mandate and authority, and had made errors in the legal tests applicable to the evidence. Fisher acknowledged that he had not read the evidence and recommended that a further report be undertaken. Former Australian High Court Justice Ian Callinan was then commissioned by the New Zealand Government to conduct a fresh enquiry. Callinan was not given either the Binnie Report or the Fisher Commentary but proceeded independently. He stated that the only issue before him was whether Bain had met the onus of establishing his factual innocence and concluded that he had not. Bain's lawyers threatened to have Callinan's report set aside on judicial review on the basis that Callinan had rejected Bain's version of events without, as Binnie had done, interviewing Bain personally. In the end, the New Zealand government made a payment to David Bain of $925,000 and the case was declared closed.
Сенаттың шығындар жөніндегі тергеуі
2015 жылы бұрынғы судья Бинни Канада Сенаты тарапынан Канада Бас аудиторының оннан астам сенатордың бірнеше жыл бойы Сенат ресурстарын теріс пайдаланғаны туралы сенсациялық мәлімдемелерін зерттеу үшін тағайындалды. Бірнеше айға созылған тыңдаулардан кейін Бинни, кейбір жағдайларда Бас аудитордың сын-ескертпелерінің негізді екенін, ал басқа жағдайларда Бас аудитордың қызметкерлері Сенат ережелері мен тәртібін дұрыс түсінбегенін, әсіресе, парламенттік қызметтің дұрыс мазмұнына тым шектеулі көзқарас танытқандарын хабарлады. Биннидің баяндамасы Сенат тарапынан қабылданды және кінәлі сенаторлар тиісті сомаларды өтеді.
Сот шешімдері
Биннидің бизнес және корпоративтік құқық саласындағы тәжірибесіне байланысты, ол әдетте осы салалардағы көптеген сот шешімдерін жазған. Дегенмен, ол аборигендік құқықтар, конституциялық және әкімшілік құқық, сондай-ақ қылмыстық құқыққа қатысты апелляциялық істер бойынша да маңызды шешімдер шығарды. Бинни соттағы алғашқы мерзімінде 1998 жылғы Квебек сецессиясы жөніндегі мәселеге қатысты. 2019 жылғы автобиографиясында Жоғарғы Соттың бұрынғы судьясы Мишель Бастараше 1998 жылғы Квебек сецессиясы жөніндегі мәселе бойынша "Соттан" шыққан шешімнің авторлары Гонтиер, Бинни және Бастараше болғанын мәлімдеді. [Мишель Бастараше, Менің балама айтатын сөзім, Оттава университетінің баспасы, 2019, 206-бет]. R v Campbell [1999] 1 SCR 565 ісі бойынша Бинни сотқа прокуратуралық шешімдерде полицияның саяси бағытқа немесе бақылауға тәуелсіз екенін жазды. Whiten v Pilot Insurance [2002] 1 SCR 595, 2002 SCC 18 ісінде Бинни сотқа жазалаушы залапты өтеуді белгілеу қағидаларын жасады, соның нәтижесінде сақтандыру компаниясының үй иесінің өрт сақтандыру талабын теріске шығаруы үшін 1 миллион долларлық жазалаушы залапты өтеу төленді. Canada (Парламент палатасы) v Vaid [2005] 1 SCR 667, 2005 SCC 30 Парламенттік артықшылықтардың шектерін қарастырды. Шамамен 14 жыл бойы сотта қызмет еткен Бинни аборигендік құқықтар бойынша бірқатар маңызды шешімдер шығарды, соның ішінде R. v. Marshall [1999] 3 SCR 456, ол Микмак халқының балық аулау арқылы лайықты күнкөріс табу құқығын растады, Mikisew Cree First Nation v Canada (Канада мұрасы министрі) [2005] 2 SCR 388, 2005 SCC 69, келісімдер бойынша құқықтардың конституциялық қорғалуын қамтамасыз етті және Lax Kw'alaams Indian Band v Canada (Бас прокурор) [2011] 3 SCR 535, 2011 SCC 56, Британдық Колумбияның солтүстік-батысындағы коммерциялық балық аулауға қатысты аборигендік құқықты қабылдамады. Басқа шешімдер діни бостандыққа [Syndicat Northcrest v Anselem [2004] 2 SCR 551, 2004 SCC 47], зияткерлік меншікке [Free World Trust v Electro Sante Inc [2000] 2 SCR 1024, 2000 SCC 66; Veuve Clicquot Ponsardin v Boutiques Cliquot Ltee [2006] 1 SCR 824, 2006 SCC 23], төрелік құқығына (Seidel v TELUS Communications Inc [2011] 1 SCR 531, 2011 SCC 15), тілдік құқықтарға (R v Caron [2011] 1 SCR 78, 2011 SCC 5), қоршаған ортаға (British Columbia v Canadian Forest Products Ltd [2004] 2 SCR 74, 2004 SCC 38) және журналистік артықшылықтарға (R v National Post [2010] 1 SCR 477; 2010 SCC 16) қатысты болды. Қылмыстық құқықта судья Бинни ұқсас фактілерге қатысты дәлелдер бойынша маңызды шешімдер шығарды (R v Handy [2002] 2 SCR 908, 2002 SCC 56), негізсіз іздеу және тәркілеу (R. v. Tessling [2004] 3 SCR 432, 2004 SCC 67; R v Kang Brown [2008] 1 SCR 456; 2008 SCC 18) және полицияның шамадан тыс өкілеттіктерін шектеу (R v Clayton [2007] 2 SCR 725, 2007 SCC 32). Жылдар бойы судья Бинни бірқатар маңызды процессуалдық мәселелер бойынша қарсы пікір білдірді, соның ішінде R. v. Sinclair, 2010 SCC 35, көпшілік шешім айыпталушының Хартияның 10-бабына сәйкес адвокатқа құқығын тым шектеді деген негізде айыпталушының пайдасына; R. v. Suberu [2009] 2 SCR 460; 2009 SCC 33, ол қарапайым азаматтың полицияның нұсқауына мойынбұруға дайындығын арттырып көрсеткен тұтқындаудың көпшілік анықтамасына қарсы болды, және R. v. Stone (1999) 2 SCR 290, айыпталушы автоматтылық туралы сенімді қорғаныс ұсынған жағдайда, айыптаушының әрекеттері ерікті болғандығын дәлелдеу міндеті айыптау тарапына жүктелуі керек деп мәлімдеді, ал айыпталушы автоматтылықты дәлелдеудің ауыртпалығын мойындамауы керек деп есептеді.