Кіріспе
Иса қоғамының 26-шы бас уәкілі Влодзимиерс Халка Ледоховски (фр. Владимир, нем. Vlodimir; 7 қазан 1866 – 13 желтоқсан 1942) – поляк католик діни қызметкері, 1915 жылдың 11 ақпанынан өмірінің соңына дейін, 1942 жылға дейін Иса қоғамының 26-шы бас уәкілі қызметін атқарды. Діни шен алу алдында ол қысқа мерзімге Габсбургтер сарайында паж болып қызмет еткен.
Włodzimierz Halka Ledóchowski (fr: Vladimir, de: Vlodimir; 7 October 1866 – 13 December 1942) was a Polish Catholic priest who served as the 26th Superior General of the Society of Jesus from 11 February 1915 until his death in 1942. Prior to taking holy orders, he was briefly a page in the Habsburg Court.
Ерте өмір
Ол граф Антони Халка Ледоховский мен швейцариялық графиня Жозефина Салис-Зизерстің тоғыз баласының бірі болды. Ол Төменгі Австрияның Сент-Пөлтен қаласына жақын Лосдорф қаласында әкесі салған сарайда дүниеге келді. Оның әйелі кардинал Мичислав Халка Ледоховский болды, ал екі әпкесі діни жолға түсіп, Исаның қасиетті Мария Урсуласы және Блаженная Мария Тереза Ледоховская ретінде белгілі болды. Оның ағасы, генерал, Польша армиясында қызмет етті. Ледоховский алдымен Венадағы Терезианда оқыды, содан кейін біраз уақыт бойы Елизавета патшайымының жеке хатшысы болды. Ол Краковтағы Ягеллон университетінде құқық білімін оқыды. Ол діни шақыруды сезініп, дін қызметкері болу үшін оқуын жалғастырды. Римдегі Григориан университетінде оқып жүргенде, иезуиттер қатарына қосылуға өтініш білдіріп, 1889 жылы олардың қатарына кірді. Бес жыл өткен соң ол дін қызметкеріне тоғыстырылды. Бастапқыда ол жазумен айналысты, бірақ көп ұзамай Краковтағы иезуиттер үйінің басшысы, содан кейін колледждің ректоры болып тағайындалды. 1901 жылы Польшаның вице-провинциалы, ал 1902 жылы Оңтүстік Польшаның провинциалы болды. 1906 жылдан 1915 жылдың ақпанына дейін ол неміс провинциясында көмекші болып жұмыс істеді.
Иезуиттердің бас жетекшісі
Франц Ксавье Вернц 1914 жылдың тамызында қайтыс болғаннан кейін, 49 жастағы Ледоховский өзінің орденінің басшылығына үміткер атанды. 1915 жылдың 11 ақпанында екінші дауыс беру кезегінде ол қоғамның 26-шы генералы болып сайланды.
Пікірлер екіге бөлінді
Дэвид Кертцердің 2014 жылғы "Папа мен Муссолини: Пий XI-нің құпия тарихы және Еуропада фашизмнің өрлеуі" кітабына сәйкес, Италияда Муссолини билігі кезінде фашизмнің күшеюімен бірге Ледоховски қанағаттандыратын антисемиттік және фашизмге жақын көзқарастарды көрсетті. Кертцердің сөзіне қарағанда, Ледоховски Ватикан ішінде антисемитизмді таратуға және Ватиканды Италия мен Германияның расистік және экспансионистік мүдделерімен үйлестіруге тырысты. "Иезуиттердің басшысы [Ледоховский] фашистік режимге деген ынтасын жасырмады. Муссолини билікке келген сәттен бастап, ол [Ледоховский] шіркеудің Дучеге қарсылығын басу үшін бар күшін жұмсады". Кертцер одан әрі былай деп мәлімдейді: "1936 жылдың басында Италияның елшісі Ледоховскиге Муссолини Америкадағы (АҚШ-тағы иезуит журналы) фашизмге қарсы редактордың қызметтен босатылуын және оның орнына фашизмді қолдайтын редактордың тағайындалуын қалағанын жеткізді. Ледоховски оған дереу келісім берді. Жақын арада жаңа редактор тағайындалды, ол фашистік идеологияға толыққанды сүйсінді". Сонымен қатар, "Пиньатти [Италия елшісі] Италияның жауларының шіркеудің жаулары екенін атап өтті. Ледоховски оған қосылды. Ол [Ледоховский] Муссолиниге қарсы Эфиопиядағы соғыс үшін талқандаулар тек 'халықаралық иудаизмнің батыс өркениетіне шабуыл жасау үшін пайдаланатын сылтау ғана' екенін жауап берді". Кертцер 1937/38 жылдары Ледоховскидің әріптесі, американдық Джон ЛаФардж-Жуниордың Папаға дайындап жатқан расизмге қарсы энциклопедияны жұмсартуға жеке араласқанына куәліктер бар екенін жазады. Кейіннен жоспарланған энциклопедияның мәтін нұсқаларының табылуы және 1960-70 жылдардағы құжатты әзірлеуге қатысқан куәгерлермен жүргізілген сұхбаттар Ледоховскидің сол кездегі неміс/нацистік үкіметке қатысты өткір сынды жариялауға құлшынбағанын растайды. Кертцер былай дейді: "Ледоховски яһудилерді шіркеудің және еуропалық өркениеттің жауы деп қарады және Еуропаны шарпыған антисемиттік толқынды тежеу үшін Папаның алдында барлық мүмкіндіктерін пайдалануға дайын болды". Кертцер Ледоховскидің және оның басқарған иезуит орденінің Ватикан мен шіркеуді Муссолиниді және яһудилерге қарсы әйгілі расистік заңдарды қолдауға бағыттап, манипуляция жасаған көптеген жағдайларды сипаттайды.
Достасқандардың қарсылық көрсетуін қолдау
Езуит тарихшысы Винсент А. Лапомарданың сөзінше, Польшаға шабуыл жасағаннан кейін Ледоховскийдің Еуропадағы нацистік Германияны тоқтатуға деген алаңдаулылығында "күмән жоқ" еді. "Егер ол бір кезде, бір тарихшы айтқандай, Еуропадағы католик блогының коммунистерге қарсы шығыста және протестанттарға қарсы батыста бірігуі туралы ойды ойлаған болса да, оқиғалар бұл көзқарасты түбегейлі өзгертті". Ледоховский Гитлердің опасыздығын дұрыс болжады, Гитлер-Сталин келісімін күткен және иезуиттер басқаратын Ватикан радиосы арқылы Польшадағы нацистік қылмыстарды айыптады, бұл неміс үкіметінің наразылығына әкелді және оккупацияланған Еуропадағы астыртын қарсылық қозғалыстарына көмектесті. Польшадағы католик шіркеуіне жасалған нацистік қуғын-сүргін ерекше қатал болды, Лапомарда Ледоховскийдің "иезуиттердің нацистерге қарсы жалпы көзқарасын нығайтуға" көмектескенін, иезуит Филиппо Соккорси басқаратын Ватикан радиосына көмектескенін және нацистік басқыншылыққа, әсіресе Польшаға қатысты, сондай-ақ Виши Франциясының антисемитизміне қарсы айқын сөйлегенін жазды.
"Even if he had at one time entertained, as alleged by one historian, the conception of a union of a Catholic bloc in Europe against the Communists in the East and the Protestants in the West, events had dramatically altered that vision." Ledóchowski accurately surmised Hitler's perfidious nature, and predicted the Hitler Stalin Pact, and used the Jesuit run Vatican Radio service to broadcast condemnations of Nazi crimes in Poland, which led to German government protests, and assisted underground resistance movements in occupied Europe. The Nazi persecution of the Catholic Church in Poland was particularly severe, and Lapomarda writes that Ledóchowski helped "stiffen the general attitude of the Jesuits against the Nazis", and helped Vatican Radio, run by the Jesuit Filippo Soccorsi, and spoke out against Nazi oppression particularly with regard to Poland and against Vichy French anti Semitism.
Өлім
Влодзимиер Ледёховский 1942 жылы 13 желтоқсанда 76 жасында Римде қайтыс болды. Оның желісі Gesù шіркеуінде өткеннен кейін, оның денесі Римнің шығыс жағындағы Кампо Веранодағы Қоғамның мавзолейінде жерленді.