Нам Нгум су электр станциясы: Лаос экономикасы мен экологиясы
Nam Ngum Dam
Нам Нгум бөгеті – Лаос ең алғашқы су электр стансасы. Mekong өзенінің саласы, су көздерін пайдалану, туризмді дамыту, су тасқынынан қорғау мақсатында салынған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нам Нгум бөгеті — Лаос мемлекетіндегі Меконг өзенінің ірі саласы — Нам Нгум өзенінде салынған гидроэлектрлік бөгет. Бұл Лао ЭХЖ-да (Халықтық Демократиялық Республикасы) салынған алғашқы су электр станциясы.
The Nam Ngum Dam is a hydroelectric dam on the Nam Ngum River, a major tributary of the Mekong River in Laos. It was the first hydropower dam built in the Lao PDR.
Құрылыс
Бөгеттің құрылысы үш кезеңде жүргізілді, 1968 жылы І кезеңмен басталып, 1984 жылы ІІІ кезеңнің аяқталуымен завершенді. Меконг өзені комиссиясы бұл бөгет жобасын ұлттық даму жоспарының бір бөлігі ретінде алғаш рет іске қосты. Жобаның басты назары Лао ЭХЖ-ның су электр энергиясы әлеуетін пайдалануға бағытталған, сонымен қатар су тасқынынан қорғау, су көтерумен суару жүйелерін енгізу, көл балық шаруашылығын дамыту және Лао ЭХЖ-ның туризм индустриясын жетілдіру мақсатында жұмыс істеді. Нам Нгум бөгетінің қуаты 155 МВт құрайды және Лаостың электр энергиясының көп бөлігін, соның ішінде астанасы Вьентьян қаласында қолданылатын барлық қуатты өндіреді. Бөгет өндірген электр энергиясының 70-80 пайызы Таиландқа экспортталады. Экспорттан түскен табыс Лаостың валюталық түсімдерінің шамамен төрттен бір бөлігін құрайды. Бөгеттен түсетін жалпы кіріс жылына шамамен 36 миллион АҚШ долларын құрайды. Жақында жүргізілген зерттеулер бөгеттің көл балық шаруашылығына және Нам Нгум өзенінің экожүйесіне теріс әсер еткенін көрсетті. Жобаны басқару жауапкершілігі «Electricité du Laos» ұлттық энергетикалық компаниясына, Индустрия және қолөнер министрлігіне бағынысты мемлекеттік кәсіпорынға жүктеледі. Бүгінде Лао ЭХЖ-ның су электр энергиясы әлеуеті елдің маңызды ресурстарының бірі ретінде мойындалды, себебі ол Қытай, Вьетнам және Таиландтың қарқынды дамып келе жатқан экономикалары мен Меконг өзені ағынының 35 пайызын құрайтын өзендер арасында стратегиялық жағдайда орналасқан. Лао ЭХЖ-ның Меконг өзенінің салаларындағы 60-тан астам жобалық учаскеде шамамен 18 000 МВт әлеуеті бар, оның тек 3 пайызы ғана игерілген.
The dam was constructed in three stages, beginning in with stage I in 1968 and ending with the completion of stage III in 1984. The Mekong River Commission first implemented the dam project as part of the national development plan. The project was mainly focused on harnessing Lao PDR's hydropower potential, but it has also striven to achieve flood protection, implement lift irrigation, facilitate lake fisheries, and develop Lao PDR's tourism industry. The Nam Ngum Dam has a capacity of 155 MW and generates most of Laos' electricity, including all the power used in the capital, Vientiane. Additionally 70–80 percent of electricity created by the dam is exported to Thailand. The revenue from export accounts for about a quarter of Laos' foreign exchange earnings. The gross power revenues of the dam are approximately US$36 million annually. Recent studies have indicated that the dam has adversely affected lake fishery and the Nam Ngum River ecosystem. Responsibility for operation of the project rests with the national power utility Electricité du Laos, a state enterprise under the Ministry of Industry and Handicraft. Today, the Lao PDR's hydropower potential is widely recognized as one of the country's main resources, since it enjoys a strategic location between the booming economies of China, Vietnam, and Thailand and rivers that contribute 35 percent of Mekong flows. The Lao PDR has an estimated potential of some 18,000 MW from over 60 project sites on the tributaries of the Mekong River, of which less than 3 percent has been developed.
Орналасқан жері
Нам Нгум өзені Тран Нинь платосының солтүстік-шығысындағы Пхоу Куттан басталады, арқылы өзен оңтүстік-батысқа қарай ағып, Вьентьяннан шығысқа қарай 55 шақырым жерде Меконг өзеніне құяды. Елдің 7 пайызын құрайтын Нам Нгум бассейнінде шамамен 500 мың адам тұрады, бұл Лаостың халқының шамамен 9 пайызын білдіреді. Өзеннің ұзындығы 420 шақырымды құрайды. Nam Ngum жобасы Вьентьяннан солтүстікке қарай 60 шақырымда, Меконгтың Нам Нгум саласында, Вьентьян астанасының провинциясының ішінде орналасқан. Бұл қаражатты Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Дүниежүзілік банк жинап, бақылап, басқарды. Нам Нгум бөгетінің жалпы құны 97 миллион АҚШ долларын құрады. Кейбір мәліметтер Нам Нгум бөгетінің су астындағы тіршілікке кері әсер еткенін көрсетеді. Нақты талдаулар Нам Нгум су қоймасынан шығарылған судың сапасы, бөгетсіз табиғи өзендердегі судан өзгеше екенін көрсетті. Су қоймасынан шығарылған судағы еріген оттегінің деңгейі жылдың көп бөлігінде, әсіресе жаңбырлы маусымда су жануарлары үшін қолайсыз. Сондай-ақ, кейбір баяушылар сутегі сульфидінің қауіпті деңгейін байқады. Бөгет таулық балықтардың өзеннің төменгі бөлігіне көшіп кетуіне де кедерілгі келтіреді, осылайша оларды шағылысу орындарынан оқшаулайды. Нам Нгум өзенінің су сапасының нашарлауы және биоәртүрлілігінің төмендеуі жалпы өзен экожүйесіне елеулі қауіп тудырады. Нам Нгум 1 жергілікті ауыл шаруашылығын суаруға күшті әсер етеді. 2005 жылғы халық санағына сәйкес, өмірленуге негізделген ауыл шаруашылығы азаматтардың көпшілігі үшін күнкөріс табудың басты түрі болып табылады, ал бассейндік провинциялардағы халықтың 75 пайызы ауыл шаруашылығын негізгі жұмыс орыны деп есептейді. Кейбір мемлекеттік қызметкерлер мен ғалымдар гидроэнергияны өндіруге қажетті судың, суаруға қолданылатын сумен қатар жүре алатынына қатысты алаңдаушылық білдірді. Duke жүргізген зерттеу Нам Нгум бөгетін өзендегі гидроэнергияның қазіргі және кеңейтілген қолданысының әсерін модельдеу үшін үлгі ретінде пайдаланды. Зерттеу нәтижесінде, судың деңгейі жоғары болған жағдайда, ауыл шаруашылығы мен гидроэнергия мақсаттары арасындағы айырмашылықтар аз болады, себебі судың деңгейі жоғары болғанда суаруды кеңейту гидроэнергия өндірісіне елеулі әсер етпейді немесе керісінше. Алайда, зерттеу құрғақ жағдайда суару мен гидроэнергия арасындағы тепе-теңдіктің артатынын көрсетті. Зерттеу осындай жағдайда гидроэнергияны өндіруді жалғастыру және гидроэнергияны кеңейту өте қиынға соғатынын анықтады. Себебі Нам Нгум бөгетінен және ауыл шаруашылығының болашақ табысы көбінесе жауын-шашынның және су деңгейінің жоғары болуына байланысты. Осыған сәйкес, Нам Нгум бөгетінен және Вьентьян провинциясындағы ауыл шаруашылығын кеңейтуден күтілетін болашақ экономикалық пайда құрғақ жағдайда қатты төмендеуі мүмкін. Құрғақ жағдайдың болуына байланысты Нам Нгум 1 және Нам Нгум өзеніндегі басқа да гидроэнергетикалық жобалардың болашағына қатысты үлкен белгісіздіктер бар. Кейбір ғалымдар климаттың өзгеруі жауын-шашынның азаюына әкелуі мүмкін деп алаңдайды. Су қоймасында балық аулау сияқты, Лаос үкіметі де болашақта гидрологиялық мәселелерді шешу үшін шаралар қабылдауы керек.
The Nam Ngum River originates in Phou Kout in the northeastern part of the Tran Ninh Plateau, through which the river flows southwestward, and discharges into the Mekong River 55 kilometers east of Vientiane. Covering seven percent of the nation's land area, the Nam Ngum basin is home to roughly 500,000 people, representing approximately nine percent of the Lao PDR's population. The length of the river is 420 kilometers. The Nam Ngum project is 60 kilometers north of Vientiane on the Nam Ngum tributary of the Mekong, within the Vientiane Capital Province. These funds were collected, overseen, and administered by the United Nations and The World Bank. The total cost of the Nam Ngum Dam was US$97 million. Some reports have also found that the Nam Ngum dam has adversely affected aquatic life downstream. Careful analysis has revealed that water released from the Nam Ngum reservoir has different quality as compared to the water in undammed natural rivers. Specifically the dissolved oxygen levels in the water released from the reservoir are unfavorable for aquatic life most of the year, especially during the wet season. Similarly some reporters have noted an unsafe level of hydrogen sulfide. The dam also actively blocks migration by upland fish into the downstream part of the river, which secludes these fish from active spawning sights. These deteriorations in the water quality and biodiversity of Nam Ngum river, pose a significant risk to the overall river ecosystem. The Nam Ngum 1 heavily influences local agriculture irrigation. According to the 2005 national census, subsistence based agriculture is the main form of livelihood generation for the majority of citizens, and 75 percent of the population in basin provinces report agriculture as their primary form of employment. Some government officials and academics have raised concerns about if the water required for hydropower generation could co exist with the water being used for irrigation expansion. A study from Duke recently used the Nam Ngum dam as a case study to model the effects of current and expanded hydropower usage on the river. The study determined that if high levels of water availability continue tradeoffs between agricultural and hydropower goals will be modest because with high levels of water irrigation expansion will not significantly effect hydropower generation or vice versa. However, the study did find that under dry conditions the tradeoff between expanded irrigation and hydropower increases. The study determined that continued hydropower generation and hydropower expansion could become exceedingly difficult in such conditions. This is because future returns from Nam Ngum dam and expanded agriculture are largely dependent on high levels of rainfall and water levels. Accordingly, the expected future economic returns from the Nam Ngum dam as well as agriculture expansion in the Vientiane province would be severely decreased in dry conditions. As a result of the potential impact of dry conditions, there is widespread uncertainty about the future of Nam Ngum 1 and further hydropower project on the Nam Ngum. Some scholars have become concerned that climate change may lead to decreased levels of rainfall. As with fishing in the reservoir, the government of the Lao PDR will likely have to take steps to address hydrology issues in the future.