Жақсы патша Дагобер: Сатиралық ән мен балалар жұрғысы

Кіріспе

Француз сатирикалық монархияға қарсы және дін қызметкерлеріне қарсы ән. "Le bon roi Dagobert" ("Жақсы патша Дагоберт") – 1787 жыл шамасында жазылған француз сатирикалық монархияға қарсы және дін қызметкерлеріне қарсы ән. Ән екі тарихи тұлғаға сілтеме жасайды: Меровингтер әулетінен шыққан Дагоберт I патша (шамамен 600–639 жж.) және оның бас кеңесшісі, Нойон епископы Сент-Элигий (Элой) (шамамен 588–660 жж.). Ән Людовик XVI-ға және католик шіркеуінің ежелгі тәртіппен байланысына қарсы бағытталған, бірақ француз тарихында монархияларға қарсы кеңінен қолданылды. Бүгінгі таңда ол танымал балалар әні болып табылады.

Жасау

1787 жылы жазылған, өлеңдер уақыт өте келе толықтырылды. Алғашқы өлең жолдары революциялық кезеңде жазылып, монархияны, әсіресе сол кезде салғырт және шешім қабылдауға кешіккен Луи XVI-ны әжуалауға арналған. Луи XVI-ға тікелей бағытталған бір жолда былай делінеді: "Le bon roi Dagobert, mangeait en glouton du dessert" (ағылшын тілінде: Жақсы король Дагоберт десертті ашкөздікпен жейтін), бұл Луи XVI-ның ашкөздігін көрсетуге арналған мәтін. Дагоберт сол кезде жалқау және басқаруға жарамсыз патшаның символы ретінде қарастырылды; бұл тарихи фактімен сәйкеспесе де, патшалық цензурадан қашып, монархияны сынауға мүмкіндік берді. Ән, сондай-ақ, саяси билікке қолдау көрсеткен епископ рөлін сомдайтын Сент-Элигий арқылы Католик шіркеуын да сынады. Бұл мәселе былай сипатталады: базилика – ежелгі режимге тән, құдайлық құқықпен негіделген монархияның діни идеологиясының маңызды символы болды. Бірақ Наполеон Ресейде жеңіліске ұшырап, Эльба аралына жер аударылғаннан кейін, роялистер он бесінші шумақты қайта жаңғыртты. 2000 жылдардың басында Франциядағы онға жуық бастауыш мектепте зерттеу жүргізілді. 8-11 жас аралығындағы балалардан мейірімділік сияқты түсініктерді бейнелейтін суреттер салу сұралды. Дагоберт – ең көп стереотиптелген кейіпкерлердің бірі болды және оның суреті көбінесе ақымақтықты бейнелеу үшін пайдаланылды. Бүгінде Францияда ол "Au clair de la lune" әнімен қатар балаларға арналған негізгі әндердің бірі саналады. Ақын Шарль Пеги оған көптеген жолдар қосты, сондай-ақ басқа ақындар да өздеріне ұнаған нұсқаларын жасады. Бұл мәдени сілтемені аудару, әсіресе ағылшын тіліне, қиындық тудыруы мүмкін еді. Мысалы, Жорж Перектің ағылшын тіліне аудармашысы аударма ноталарында бұл мәселеге тоқталды. Ән Эрик Сатидің кейбір шығармаларына үлкен шабыт берді. Шарль Тренет одан "Le roi Dagobert" атты жеке нұсқасын жасады, оны 1949 жылы Les Compagnons de la chanson тобы орындады. Ал әнші Колетт Ренард 1963 жылы осы әннің одан да ерсілі нұсқасын орындады. Ән негізінде көптеген фильмдер түсірілді, соның ішінде итальяндық режиссер Дино Ризидің 1984 жылғы "Good King Dagobert" француз-итальяндық фильмі, 1911 жылғы фильм және Пьер Шевальдің 1963 жылғы туындысы бар. Бұл ән Женевьева Феликс репертуарының бір бөлігі болды.

Written around 1787, The verses were written over time. The first lyrics date from the revolutionary period and were intended to ridicule the monarchy, particularly Louis XVI, who was seen as nonchalant and indecisive at the time. In one of the passages directly targeting Louis XVI, one can find the following line: "Le bon roi Dagobert, mangeait en glouton du dessert" (in English: The good King Dagobert used to eat dessert like a glutton), a text aimed at the gluttony that Louis XVI was supposed to exhibit. Dagobert was then seen as a representation of a lazy and incapable king; although this is not the historical reality, it provided good artistic material for criticizing the monarchy while avoiding royal censorship. The Catholic Church was also targeted through Saint Eligius, who in the song represents a bishop figure giving approval to the political power. This point is described as follows: The basilica was one of the central symbols of the religious ideology that underpinned the divine right monarchy characteristic of the ancien régime. However, after Napoleon's defeat in Russia and exile to the island of Elba, the royalists revived the fifteenth stanza. In the early 2000s, a study was conducted in about ten French primary schools. Children aged 8 to 11 were asked to draw figures representing concepts, such as kindness. Dagobert was one of the most stereotyped figures drawn overall. He was specifically represented to characterize stupidity. Today, it is considered one of the basic children's songs in France alongside "Au clair de la lune". The poet Charles Péguy added numerous verses to it, just like other poets who shaped the version they preferred. The translation of this cultural reference could have posed a problem, especially in English. For instance, an English translator of Georges Perec, mentioned the issue in the context of their translation notes. The song stands out as a significant inspiration for some works of Erik Satie. Charles Trenet derived "Le roi Dagobert", his personal version, which was sung by Les Compagnons de la chanson in 1949. On the other hand, singer Colette Renard performed a more ribald version of this song in 1963. Many films have been adapted from it, including a French Italian movie by Italian director Dino Risi (1984) titled Good King Dagobert. from 1911 and a film by Pierre Chevalier from 1963. The song was part of lt=Geneviève Félix's repertoire.