Кіріспе

Құс түрлері Квадратты құйрықты желкен (Lophoictinia isura) - Accipitridae тұқымдасына жататын орта көлемді жыртқыш құс. Оған желкен, бүркіт және қарға сияқты басқа да көптеген күндізгі жыртқыш құстар жатады.

Таксономия

Неміс ғалымы Иоганн Якоб Кауп 1847 жылы төрт бұрышты құйрықты желкенді сипаттады. Квадратты құйрықты қайың географиялық өзгерістері жоқ мономорфты болып табылады.

Көбею

Жұп таңдауда төрт бұрышты құйрықты қайындар ұшып-қонып, бір-біріне жақындасады. Бұл ұшулар әдетте акробатикалық сипатта болады және ұшқыштарға өздерінің ұшу дағдыларын көрсетуге мүмкіндік береді. Аталық аналықтарды қуып жүреді, ал жұптар тырнақтары көрініп тұрған, бірақ бір-бірімен жанаспайтын әуедегі айналымдарды жасайды. Бұл ұшулар дауыстық дауыспен бірге болуы мүмкін. Квадратты құйрықты қайыңның көбейетін мезгілі құстардың орналасуына байланысты. Австралияның жылы аймақтарында олар шілде мен ақпан аралығында, ал тропиктік аймақтарда сәуір айларында көбейеді. Ұя салғанда, төрт бұрышты құйрықты қайыңдар ұзын ағаштарда, тазаланбаған жерлерде ұйқы жасайды. Ұрғашы және еркек құстар ұя салуға қатысады немесе басқа түрлердің пайдаланылмайтын ұяларына қосылады. Ұяның пішіні немесе қалыпты табақ пішінді ұя, немесе таяқ платформасы болады, және ұяның құрылысы әдетте 3 аптаға созылады. Ұрпақ шағылысқанда, аналық түнде ұяда, ал аталық жақын маңдағы ағашта ұялайды. Әр маусымда тек бір рет көбейуге тырысады, бір үйірмеден 12 ақ жұмыртқа шығады, олар дөңгелек немесе овал пішіндес. Бұл түрдің инкубациялық кезеңі шамамен 40 күнді құрайды және ұрпақты екі ата-аналы күтіп-ұстау қажет. Жұмыртқаларды негізінен аналық инкубациялайды, өйткені аталық аң аулап, ұяға азық әкеледі, бірақ аталықтардың да жұмыртқаларды инкубациялағаны байқалды. Ұя салу кезеңі 8 аптаға созылады, ұшқаннан кейін тағы екі айға тәуелділік болады. Ұяланғанда, төлдер жартылай басқа тіршілік етеді, қауырсын және дауыс беру 3 аптада пайда болады. Квадратты құйрықты қайыңдарда дауыстық және аллопренинг сияқты прекопляциялық мінез-құлық байқалады. Сонымен қатар, олар жыл сайынғы циклдің ұя салу және инкубация кезеңінде аймақтық мінез-құлық танытады, басқа құстарды ұя салу орындарынан алыстату үшін дауыстап, ұшып жүреді. Бұл түрдің қауіпке ұшырауының белгілері - басқа құстарға "қарап" тұрып, жыртығын ашып, басы мен мойынның қауырсындарын тік ұстап тұру. Қанаттары мен қалпағының қауырсындары да жоғары көтерілген, бұл құстың үлкен және қауіпті болып көрінуі үшін қызмет етеді.