Кіріспе

Құс түрлері

Ильгерілген мүңқұйрық (Chondrohierax uncinatus) – Accipitridae тұқымдасына жататын жыртқыш құс, оған мүңқұйрықтар, бүркіттер және көкжалдар сияқты көптеген күндізгі жыртқыштар да кіреді. Ол Америкада, соның ішінде АҚШ-тың Техас штатындағы Рио-Гранде аңғарында, Мексикада, Кариб теңізінде, Орталық Америкада және тропикалық Оңтүстік Америкада таралған.

Сипаттама

Бұл орташа мөлшерлі, жіңішке денелі жыртқыш құс, оның құрсағы әрқашан жолақты, ал құйрығы сақиналы болады. Бірақ түсі мен мүсік мөлшері бойынша басқа күндізгі жыртқыштарға қарағанда жеке айырмашылықтар көбірек кездеседі. Құстарды төменнен қарағанда қара немесе сұр (әсіресе еркектерде) және қоңыр немесе қызыл кірпіш түсті (ұрғашыларда) болып көруге болады. Бұл түрді анықтауды кейде өте қиын жасайды. Мүсіктің ұшындағы төмен қарай иілген жалғау тік тұрған және төмен ұшқан құстарда жақсы көрінеді. Салмағы шамасында, ал ұзындығы болуы мүмкін.

Экология

Ағаш шағалары (мысалы, Булимул, Гомоланикс және Полимита) - ілгекмұрынды бүркіттің тамақтануының маңызды құрамы. Олардың бір аймақтағы санының тығыздығы ағаш шаяндарының санына пропорционал. Бүркіттің мұнығы олардың ареалының әртүрлі бөліктерінде қол жетімді ағаш шаяндарының түрлеріне байланысты мөлшері мен пішіні бойынша бейімделген. Дегенмен, құрлық шаяндары (мысалы, Strophocheilus), су шаяндары (мысалы, Pomacea), бақалар, саламандралар, кесірткелер, кішкентай сүтқоректілер, қабылдақтар, өрмекшілер, гусеницалар және жәндіктер де жемтілік етеді. Кейбір деректер бойынша, ол басқа құстарды да аулайды, бірақ бұл күмәнді көрінеді. Ағаш шаянын тапқанда, бүркіт оны тырнағымен ұстап, қабығын ашу үшін мұнығын пайдаланады.

Өсіру

Ұя, бұтақтардан жасалған шала жабдықталған платформа, екі жынысты құстардың екеуімен де салынады. Қиыршық мүңкілдік 2-3 ақсары түсті, қызыл қоңыр дақты жұмыртқа туады. Инкубация екі жынысты құстардың екеуімен де жүзеге асырылады. Жартылай ұяда өсіп-дамыған балапандар ұяда 35–45 күн қалады және оларға екі жынысты құстар да тамақ береді. Бұл жыртқыш құс көбінесе жалқау және тым жабық болып есептеледі, ұшпағанда жапырақты қанатының ішінде қоныстануды ұнатады.

Таксономия

Кейбір авторлар Кубаның жоғары қауіпті түрге жататын (C. wilsonii) желкенін, иілген мүңкілі желкеннің бір түрі деп есептейді.