Tahir Salahov

Кіріспе

Таһир Салахов:Таһир Салахов (; 29 қараша 1928 - 21 мамыр 2021) - совет, әзербайжан суретшісі және суретшісі. КСРО Суретшілер одағының бірінші хатшысы (1973-1992), Ресей өнер академиясының вице-президенті, әлемдегі 20-дан астам академиялар мен басқа да шығармашылық ұйымдардың, соның ішінде Франция, Испания, Германия және Австрия өнер академияларының мүшесі. КСРО халық әртісі (1973) және Әзірбайжан КСР халық әртісі құрметті атақтарымен марапатталған.

Өмірбаян

Салахов Баку қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Теймур Салахов 1937 жылы тұтқындалып, көп ұзамай өлім жазасына кесілген Сталиндік қуғын-сүргіннің құрбаны болды. Анасы Сона төрт баланы жалғыз өзі тәрбиелеуге мәжбүр болды, бірақ отбасы 1956 жылы Сталин қайтыс болғаннан кейін ғана әкелерінің өлімі туралы білген. Таһир Салахов 1945-1950 жылдары Бакудегі Азимзаде атындағы өнер колледжінде және 1951-1957 жылдары Суриков атындағы Мәскеу өнер институтында оқыған. Салахов ерте танылды: оның дипломдық жұмысы "Көшіру аяқталды" 1957 жылы Мәскеудегі Бүкіл Одақтық көрменің көрмесінде көрсетіліп, көпшілік пен сыншылардың ризашылығына ие болды. Ол 1960 жылдары Кеңес өнеріндегі "қатаң стиль" (орысша: "суровый стиль") деп аталатын, Иосиф Сталин дәуіріндегі салтанатты "сағылған шындыққа" қарсы қатал, публицистік, реалистік көзқарасты қалыптастыруға бағытталған үрдістің жетекші өкілдерінің бірі болды. Салаховтың Баку мұнайшыларының өмірі мен қызметі туралы композициялары (мысалы, "Қалпына келтірушілер", 1961, Мұстафаев Әзірбайжан мемлекеттік өнер мұражайы, Баку) және портреттері, мысалы, оның әзербайжан композиторы Гара Гараевтің портреті (1960, Третьяков галереясы, Мәскеу) және совет композиторы Дмитрий Шостакович (1976, Третьяков галереясы, Мәскеу), күштілігімен және идеалдастырудың жоқтығымен сипатталады. Салахов қара, ашық және қара сұр реңктерін қарама-қарсылайтын қызыл, қара, ашық және қара сұр түстердің жұмсақ палитрасын таңдады және түсті жазықтарға сәндік функция берді. Оның кейінгі шығармалары бейбіт және лирикалық тұрғыдан шолулы, шығыс әсерлері көбірек көрінеді, мысалы, немересі Данның портреті (1983, Әзірбайжан мемлекеттік өнер мұражайы), онда композиция мен бояулау шығыс ортағасырлық миниатюралардың ағып жатқан ырғақтарына бағынады. Оның өлең жолдары тегіс, әуенді, палитрасы күрделірек болды. Оның ең табысты еңбектерінің көбісі оның шет елдегі әсерлерімен байланысты (мысалы, Мексиканың Corrida; 1969, Мустафаев Әзірбайжан мемлекеттік өнер мұражайы). Сондай-ақ, ол көркем суреттер мен сахналық жобалар жасаған. 1998 жылы Салахов Қырғыз Республикасы Ұлттық өнер академиясының академигі болып тағайындалды.

Salahov was born in Baku. His father Teymur Salahov was a victim of Stalin's repressions, having been arrested in 1937 and executed shortly after. His mother Sona was left to bring up four children on her own but the family did not learn of their father's death until 1956 after Stalin's death. Tahir Salahov studied at the Azimzade Art College in Baku in 1945–1950 and the Surikov Moscow Art Institute in 1951–1957. Salahov won an early recognition: his diploma work, The Shift is Over, was exhibited in 1957 at the Moscow All Union Art Exhibition and received public and critical acclaim. He became one of the leading representatives of the so called "severe style" (Russian: "суровый стиль"), a trend in Soviet art of the 1960s that aimed to set off a hard, publicist, realist view against the ceremonial "polished reality" of the Joseph Stalin era. Salahov's compositions on the life and work of the Baku oil workers (e. g. "Repair Men", 1961, Mustafayev Azerbaijan State Museum of Art, Baku) and portraits, e. g., his portrait of Azerbaijani composer Gara Garayev (1960, Tretyakov Gallery, Moscow), and Soviet composer Dmitri Shostakovich (1976, Tretyakov Gallery, Moscow), are characterized by a forcefulness and lack of idealization. Salahov chose a sparing palette of contrasting red, black, light and dark grey tones and gave colored plains a decorative function. His later works are more peaceful and lyrically contemplative, and Eastern influences are more apparent, as in Portrait of Grandson Dan (1983, Azerbaijan State Museum of Art), in which the composition and colouring are subordinate to the flowing rhythms of Eastern medieval miniatures. His lines became smoother and more melodious, his palette more sophisticated. Many of his most successful works are associated with his impressions of foreign countries (e. g., Mexican Corrida; 1969, Mustafayev Azerbaijan State Museum of Art). He also produced expressive drawings and stage designs. In 1998, Salahov was appointed an Academician of the National Academy of Arts of the Kyrgyz Republic, alongside fellow artists Durdy Bayramov, Suhrob Kurbanov, Turgunbai Sadykov, and Erbolat Tolepbai.