Кіріспе

Британдық экспедиция суретшісі (1820–1875)

(Джон) Томас Бэйнс (27 қараша 1820 – 8 мамыр 1875) – ағылшын суретшісі және британдық отарлық Оңтүстік Африка мен Австралияны зерттеуші.

Өмір және жұмыс

1820 жылы 27 қарашада Норфолк графтығының Кингс-Линн қаласында туған Бэйнс 16 жасында көлік суретшісінің шәкірті болды. 22 жасында ол Англиядан Оңтүстік Африкаға "Оливия" кемесімен (капитаны отбасы досы Уильям Рум болған) аттанып, Кейптаунда көркем суретші және портретші, сондай-ақ британ армиясының «Сегізінші шекара соғысы» кезіндегі ресми соғыс суретшісі болып жұмыс істеді. 1855 жылы Бэйнс Август Грегоридің 1855–1857 жылдарғы Корольдік географиялық қоғам демеушілігімен өткен Солтүстік Австралия экспедициясына ресми суретші және дүкенші ретінде қосылды. Солтүстік Австралия экспедициясымен байланысы оның мансабының шыңы болды, оның үлесіне жоғары баға берілді, тіпті Бейнс тауы мен Бейнс өзені оның құрметіне аталды. 1858 жылы Бэйнс Дэвид Ливингстонмен бірге Замбези өзені бойымен саяхаттап, Виктория сарқырамасын көрген алғашқы еуропалықтардың бірі болды. 1869 жылы Бэйнс Машоналендке алтын іздеуге аттанған алғашқы экспедициялардың бірін жетекшілік етті, бұл аймақ кейін Родезия болып белгіленді. 1861 жылдан 1862 жылға дейін Бэйнс пен Джеймс Чэпмен Оңтүстік-Батыс Африкаға экспедиция жасады. Чэпменнің «Оңтүстік Африканың ішкі аймақтарына саяхат» (1868) және Бэйнстің «Оңтүстік-Батыс Африкадағы зерттеулер» (1864) бір сапарға қатысқан екі түрлі көзқарасты сипаттайтын құнды мәліметтер ұсынады. Бұл экспедицияда сурет салу және фотосурет кеңінен қолданылды, сонымен қатар екеуі де күнделіктер жүргізіп, өздерінің және бір-бірінің жұмысы туралы пікір білдірді. Бэйнс Альфред Рассел Уоллестің 1869 жылғы «Малай архипелагы» кітабындағы иллюстрацияларға қажетті суреттердің бір бөлігін жасады. 1870 жылы Матабеле тайпасының басшысы Лобенгула Бэйнске Гверу мен Хуньяни өзендері арасында алтын іздеуге рұқсат берді. Томас Бэйнс 1875 жылғы 8 мамырда Дурбанда қайтыс болды және Вест-стрит зиратына жерленді.

Мұрасы мен құрметтері

Бейнс бүгінде Оңтүстік Африка мен Австралиядағы отаршылдық өмірге ерекше түсінік беретін егжей-тегжейлі суреттері мен эскиздерімен әйгілі. Оның көптеген туындылары Лондонда сақтаулы. Оның көптеген суреттері Австралия Ұлттық кітапханасында, Зимбабве Ұлттық мұрағатында, Ұлттық теңіз мұражайында, Брентхерст кітапханасында және Корольдік географиялық қоғамда сақталған. Кейптаун қаласындағы Ізгі үміт сарайында да көптеген суреттері бар. Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп аймағындағы Томас Бейнс табиғат қорығы да оның құрметіне аталған. Бейнс сондай-ақ Алоэ байнеси T. Dyer, Albuca bainesii Baker, Iboza bainesii N.E. Br және тағы да көптеген өсімдік түрлерінің атауында еске алынады.