Кіріспе

Джон Джозеф Райт (18 шілде 1909 – 10 тамыз 1979) – Рим-католик шіркеуінің американдық кардиналы. 1969 жылдан қайтыс болғанға дейін дін қызметкерлері жөніндегі Конгрегацияның префекті болды және 1969 жылы кардинал дәрежесіне көтерілді.

Ерте өмір және діни қызметке тағайындалуы

Джон Джозеф Райт Массачусетс штатының Дорчестер қаласында Джон және Харриет (құрметті аты Кокли) Райт отбасында дүниеге келді. Бостон латын мектебінде оқыған кезінде ол Бостон қалалық кітапханасының Хайд-парктегі филиалында кешкі және жазғы уақытта кітаптарды жинаушы болып жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол "Бостон Пост" газетінде жұмыс істеп, оқу ақысын төледі. Райт 1931 жылы Бостон колледжін бітіріп, содан кейін Брайтондағы Сент-Джон семинариясына түсті. Сент-Джон семинариясындағы бірінші курсын аяқтағаннан кейін Римге Солтүстік Америкалық Папалық колледжі мен Папалық Григориан университетіне оқуға жіберілді. 1935 жылдың 8 желтоқсанында Франческо кардинал Маркетти Селваджиани оны дін қызметкері етіп тағайындады, осы рәсім Солтүстік Америкалық колледжінің шіркеуінде өтті. Бала кезінде ол Бірінші дүниежүзілік соғысының қатысушылары Франция туралы әңгімелерін тыңдап, сол елге қызығушылық танытты. Ол Шотландия, Англия және Францияда ешқандай төлемсіз шіркеу қызметін атқарды, Дордонь аймағындағы шіркеуді басқарды және халық әндері мен поэзиясын үйренді.

Профессор

Қасиеттілікке иеленгеннен кейін ол Григориан университетінде аспирантураны бітіріп, 1936 жылы қасиетті теология бойынша лицензиат, ал 1939 жылы қасиетті теология бойынша докторлық дәрежесін алды. Райт 1943 жылға дейін өзі бітірген Сент-Джонс семинариясында философия және теология пәндерін оқытты. Кейіннен 1950 жылдың 28 қаңтарында Вурчестердің алғашқы епископы болып тағайындалды. Осы лауазымда ол утопистерді де, апат-қырқымды болжаушыларды да сынап, үлгілі христиан "адам табиғатының жасауы мүмкін зор қателіктерін мойындайды, бірақ құдайдың рақымы күнәдан күштірек екенін біледі" деді. Американың мариологиялық қоғамының мүшесі ретінде ол Вурчестерде осы қоғамның 1950 жылғы съезін өткізді.

Питтсбургтің епискобы

Райт 1959 жылғы 23 қаңтарда Питтсбургтің сегізінші епископы болды, содан кейін 1962-65 жылдар аралығында өткен Екінші Ватикан кеңесіне қатысты, онда ол бірнеше құжаттың дамуына зор ықпал етті. Кеңестің экуменизм саласындағы жетістіктерінен кейін, ол католиктер мен протестанттар арасында "жақсылыққа және қайырымдылыққа бірден біріккендік" пайда болады деп сенді. 1961 жылы Райт епархияның семинарияға дейінгі дайындық мектебі ретінде Епископтың латын мектебін ашты. Ол 1973 жылға дейін қызмет етті. Райт Питтсбургте болған кезінде музыка мен мәдениетті қолдаумен белгілі болды, афроамерикалық католик композиторы Мэри Лу Уильямспен достық қарым-қатынас жасады, оған жергілікті католик мектебінде джаз-месса орындауды тапсырды және Питтсбург джаз фестивалін құруға көмектесті.

Дін қызметкерлері қауымы

Папа Пауль VI 1969 жылдың 23 сәуірінде Райтты Клир жөніндегі Конгрегацияның префекті етіп тағайындады, осылайша ол Рим Куриясындағы ең жоғары дәрежелі американдық азамат болды.

Кардинал

1969 жылы 28 сәуірде Папа Пауылдың консисториясында Gesù Divin Maestro alla Pineta Sacchetti шіркеуінің кардинал-священнигі болып тағайындалды. Райт 1972 жылы Максимилиан Колбені еске алу үшін Аушвицке сапарлаған төрт кардиналдың бірі болды; Джон Кролдан басқа, ол Польшаға барған жалғыз американдық кардинал еді. Райт 1978 жылдың тамызындағы конклавқа қатыса алмады, себебі ол операциядан кейін емделіп жатқан болатын, бірақ ол келесі қазанда өткен конклавта сайлаушы кардиналдардың қатарында болды, онда Папа Иоанн Павел II сайланды.

Өлім

Райт 70 жасында Массачусетс штатының Кембридж қаласында полимиозиттен қайтыс болды. Ол азаматтық құқықтарды жақтады және Вьетнам соғысын айыптады, бірақ әйелдердің дін қызметкері болуына және абортқа қарсы болды. Ол жыл сайынғы Епископтар Синодының еш пайдасы болмайтынын және олардың ауыртпалық әкелетінін айтты, сондай-ақ жеті жастағы балалардың Құдайға мойынсұну рәсімін қабылдауы тиімді деп есептеді, себебі бұл оларға ерте жаста жаман әрекеттерден бас тартуға көмектесер еді. Ол сондай-ақ Иоанн Павел І-нің "әдебиетке деген құштарлығын және Құдай сөзіне деген махаббатын үйлестіре білетін епті Папа" болатынына сенді.

Мұра

Папа Иоанн Павел II, Райт қайтыс болғаннан кейін бес күн өткен соң, оның өмірін «Христосқа және оның шіркеуіне толығымен арналған өмір» деп атап өтті, сондай-ақ Райт «әрқашан өзінің ұранына адал болды: Resonare Christum corde Romano (Римдік жүрекпен Христостың жаңғырығы). Бұл шынымен оның бүкіл өмірін қамтиды», себебі оның «sensus Ecclessiae» оған екінші табиғат болды. Райттың орынбасары болған архиепископ Альберто Бовоне оның тұлғасының ерекшеліктері туралы жазды: күшті, шаттандыратын көңілділік, отырыстарда дана және әзіл-қалжыңмен үлесетін; өзін Папаның әскері ретінде көріп, жауынгерлік мінезбен; бір жобаға кіріскенде демалуға құштар емес, жалынды және тыңбай жұмыс істейтін; достары мен әріптестеріне жомарт, оларға құрмет белгісі ретінде сыйлықтар сыйлаған; оны дінге деген сүйіспеншілік бұқаралық ақпарат құралдарының теологиялық қателіктерін түзетуге және қасиетті ілімге өз пікірлерін қоятын теологтарға ашуланып, бірақ қателіктерін мойындағандарға кешірімді болуға жетеледі. 1998 жылы Райттың есімі Кардинал Райт атындағы бастауыш мектебіне берілді, ол Питтсбургтегі Резерв округіндегі Әулие Алойзиус мектебінің, Трой Хиллдегі Әулие Иисус атындағы мектептің және Орталық Солтүстік жақтағы Әулие Петр мектебінің бірігуінен құрылған католик бастауыш мектебі болды. Мектеп 2011 жылы жабылып, Солтүстік жақтағы католик мектебімен біріктірілгенге дейін жұмыс істеді. Джон Кардинал Райт сыйлығы Питтсбург католик епархиясында жастармен және жас ересектермен жұмыс істеу арқылы шіркеудің миссиясын орындауға елеулі үлес қосқандарға беріледі.