Кіріспе

Құрым қазушы — жерлеу рәсімінен бұрын қабір қазуға жауапты зират қызметкері.

Сипаттама

Егер қабір шіркеудің немесе басқа да діни ұйымның жеріндегі зиратта болса (шіркеудің бөлігі немесе шіркеу ауласы деп аталады), қабір қазушылар марқұмның отбасы мүшелері немесе ерікті діни қызметкерлер болуы мүмкін. Қабір қазу шіркеудің қызметшісінің дәстүрлі міндеттерінің бірі болған. Муниципалды және жекеменшік зираттарда қабір қазушылар аз төленетін, біліктілігі жоқ және уақытша жұмысшылар болуы мүмкін, немесе жақсы төленетін, оқытылған және кәсіби мамандығы бар жұмыскерлер болуы мүмкін, себебі олардың міндеттеріне абаттандыру жұмыстары және аза тұрушылармен және басқа келушілермен әдепті қарым-қатынас кіруі мүмкін. Кейбір елдерде жерлеу жұмыстарын жергілікті кеңес немесе жергілікті билік үшін көгалдандыру жұмыскерлері атқарады. Қабір қазушы өзінің негізгі жұмысын орындау үшін түрлі құралдарды пайдаланады. Қабір орналасатын жерге көбінесе белгілі бір өлшемдегі ағаштан жасалған қалып қойылады. Қабір қазушы қабірдің контурын белгілеу үшін шүмек немесе қашау қолданып, жоғарғы қабатты топырақтан тазартады. Қабырды қолмен қазу үшін әдетте қалақтар, темір қазықтар, балталар және/немесе басқа құралдар қажет. Өнеркәсіптік дамыған елдердің зираттарында экскаватор және басқа да ауыр техника болуы мүмкін, бұл қабір қазудың тиімділігін арттырады. Әдетте, қабір қазушылар – кем дегенде, батыс елдерінде – топырақты салу үшін ағаштан жасалған жәшік қолданады. Бұл жәшік бірнеше ірі ағаш бөліктерінен құралады және жәшік қабірдің жанында құрастырылады. Қабір қазылғаннан кейін және қабірден алынған топырақ жәшікке салынады, содан кейін жәшік әдетте брезент немесе осыған ұқсас материалмен жабылады. Топырақ қайта толтырылатын күнге дейін жәшікте қалады, сол күні жерлеу рәсімі өтеді және табыт түсірілгеннен кейін топырақ жәшіктен қабірге қайта салынады, содан кейін жәшік бөлшектеледі. Зираттардағы қабірлердің тығыз орналасуына байланысты (қазіргі Ұлыбритания зираттарында әр бас тастың ортасы арасындағы қашықтық 4 фут (1,20 м) болып табылады), ағаш жәшік көбінесе бір немесе бірнеше басқа қабірлердің алдына қойылады және қабірін толтыруға дайындалып жатқан қабірге бара жатқан адамдарға ыңғайсыздық тудырады. "Алты фут терең" деген сөз дәстүрлі түрде адамдарды қанша тереңдікке жерлейтінін білдірсе де, кем дегенде Ұлыбританияда жаңа қабірдің ең төменгі заңдық тереңдігі жеті фут (2,10 м) құрайды. Бұл бір қабірге ең көп үш табытты жерлеуге мүмкіндік береді, әдетте марқұмның отбасы мүшелері кейінірек жерленеді, бұл "қайта ашу" деп аталады. Қабір қазушылар қабірдің пропорцияларын дұрыс есептеуге көңіл болуы керек, себебі шұңқыр табытты түсіруге жеткілікті үлкен болуы керек. Сонымен қатар, қабырдың құлауын болдырмау үшін көбінесе тіреулер қолданылады. Қабір қазушылар табыт тіреу арқылы өте алатынына көз жеткізуі керек. Сонымен қатар, топырақты қайта толтыру күні мен жерлеу рәсімі кезінде, әдетте, табыт түсіріліп жатқанда қабірдің айналасына жасанды газон төселеді. Тарих бойында көптеген мәдениеттерде қабір қазушылар қоғамнан шеттетілген. Үндістанның дәстүрлі касталық жүйесінде зират жұмыстары ең төменгі касталардың міндеті болды, олар өліммен байланысты болғандықтан "таза емес" немесе "қолы тигізбеуге болатын" деп есептелді.

Фоссорлар

Фоссор (лат. fossorius, fodere – 'қазу') – Чемберс сөздігінде көне деп сипатталған термин, бірақ оны христиан дәуірінің алғашқы үш ғасырында Рим катакомбаларындағы қабір қазушыларды сипаттау үшін қолдануға болады. Христиан фоссорының міндеттері, жалпы алғанда, пұтқа табынушылардың веспиллондарының міндеттерімен үйлеседі, бірақ соңғылары пұтқа табынушы қоғамында ешқандай құрметке ие болмады (көптеген діндер мәйіттерді, тіпті оларға тиген адамдарды да діни тұрғыдан 'ласты' деп санайды), ал фоссорлар ерте заманнан бастап шіркеудің кіші дін қызметкерлерінің қатарына жатты.

Әдебиеттегі қабір қазушылар

Барбара Полдың бір романы осы сахнаға сілтеме жасайтын "Бірінші қабір қазушы" деп аталды. Қабір қазу детективтік және қылмыстық әдебиетте тақырып ретінде пайдаланылған. Gravedigger Jones – Честер Хаймстің "Харлем циклы" романдарындағы екі қара нәсілдес детективтің бірі. Оның романдағы серігі – Коффин Эд Джонсон, және олар жиі зор қақтығыстарға қатысады. Бұл романдардың мәнері көбінесе ащы болады, ал жерлеу бюросының қызметкері – қайта-қайта келетін кейіпкер.

Марксизм

Марксизм терминологиясында, бұрынғы билеуші тапты құлатып, оның орнын басуға тағдырланған, өсіп келе жатқан революциялық тап көбінесе сол бұрынғы таптың "қабір қазушысы" деп аталады. Осылайша, буржуазияның тарихи рөлі – "феодализмнің қабір қазушысы" болу еді, бірақ зор қанаушы жұмысшы класын құру арқылы, оның революцияны ұйымдастырып, көтеріліс жасауына әкеп соқты, буржуазия сөзсіз өзінің "қабір қазушысын" жаратты. Бұл метафоралық қолданыс Карл Маркс өзінің еңбектерінде бұрыннан белгілі, және Ленин, Сталин, Троцкий және көптеген басқа марксистік теоретиктер мен көшбасшылар тарапынан да сол мағынада жалғастырылды.

Әлеуметтік жағдайы төмен

Әлемдегі бірнеше қоғамда қабір қазушылар көбінесе ең төменгі әлеуметтік топтан немесе кастадан шығып, олардың таза емес екені саналады. Үндістанда қабір қазушылар мен осымен байланысты кәсіптер дәстүрлі түрде "касалмалылар" саналған топтан алынған. Феодалдық Жапонияда қабір қазу Буракумин тобына тарихи түрде бөлінген "таза емес" кәсіптердің бірі болған. Мұндай мысалдар Ежелгі Мысыр және басқа да елдерде де кездеседі.