Кіріспе

Канадалық/америкалық сахна актрисасы (шамамен 1846–1925 жж.)

Клара Моррис (1846 жылдың 9-ы – 1925 жылдың 20 қарашасы) – Виктория дәуірінің канадалық/америкалық сахна актрисасы.

Ерте өмір

Актриса Клара Моррис Торонтода дүниеге келген. Оның туған жылы туралы мәліметтер әртүрлі, дереккөздерде 1846-1849 жылдар аралығында кездеседі. Ол үш жасқа толғанда, әкесі Ла Монтанье көп әйелділікке (бигамист) кінәлі деп танылды және анасы Кларамен бірге Кливлендке көшіп кетті, онда олар Клараның әжесінің тегін – Морисонды қабылдады. Жас Клара аз ғана білім алды. Шамамен 1860 жылы ол Кливленд музыка академиясының тұрақты труппасында балет бишісі болды және сол кезде есімін Моррис деп қысқартты.

Сахна

Тоғыз жылдық оқудан кейін ол 1869 жылы Цинциннатидегі Вуд театрында басты рөлде ойнады. Содан кейін ол бір жаз бойы Новая Шотландияның Галифакс қаласында және Джозеф Джефферсонмен Луисвиллде өнер көрсетті, 1870 жылы Нью-Йоркке кетті. Ол қыркүйек айында Августин Дейлидің "Fifth Avenue" театрында қойған "Man and Wife" спектаклінде Нью-Йорктегі тұңғыш рет сахнаға шықты. Роль оған кездейсоқ түсті, бірақ ол осындай күшті әсер қалдырды, сол себепті Дейли оны келесі үш жыл бойы "No Name", "Delmonico's", "L'Article 47", "Alixe", "Jezebel" және "Madeline Morel" сияқты өте эмоционалды рөлдерде ойнатты. Нью-Йорктегі Ривердейлде зейнетке шыққаннан кейін ол актерлік өнер туралы мақалаларын әртүрлі журналдарға жариялады, он жыл бойы күнделікті газетке баған жазды және көптеген кітаптар шығарды.

Мұра

Кливленд мемлекеттік кітапханасының аумағында Клара Морристің бала кезінде тұрған жерін көрсететін тақташа орнатылған. Тақташада: "Осы орында Клара Моррис қыз бала кезінде тұрған. Оның мүмкіндіктері шектеулі болғанына қарамастан, ол қиындықтарды жеңіп, жиырма жасында американдық сахнадағы ең көрнекті эмоционалды актриса ретінде танылды" деп жазылған. 1900 Сент-Клэр даңғылындағы NE мекенжайында орналасқан Клара Моррис мектебі, ғимарат 1968 жылы бұзылғанға дейін Кливленд қалалық мектеп округінің құрамында болды. 1868 жылы ашылған бұл ғимарат алғаш Сент-Клэр мектебі деп аталған және "готикалық стильде жасалған терезелері бар" 16 бөлмеден тұрған.

Мәдениетте

Барбара Уоллес Гроссман 2009 жылы «Азап-қайғының көрінісі: Америка сахнасындағы Клара Моррис» деген еңбегін жариялады, онда Моррис XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы феминист ретіндегі маңыздылығы туралы айтылады. Оскар Уайльд 1882 жылы Америкаға сапары барысында оның «Жаңа Магдалена» спектакліндегі ойынын тамашалады. Кейін ол: «Мис Моррис – мен көрген ең ұлы актриса», – деп жазды. «Егер оның осы бір рөлдегі өнерінен оның жайлы пікір қалыптастыруға болатын болса, онда Англияда одан күшті актриса жоқ. Ол – мен түсінетін мағынадағы ұлы суретші, себебі ол не істесе де, не айтса да, оның іс-қимылдары мен сөздері қиялды үнемі толықтырып отырады. Міне, менің түсінігімдегі өнер осы. Ол – нағыз гений», – деді. Қараңыз: Рой Моррис, «Солтүстік Америкада Оскар Уайльдтың генийін жариялау». Гарвард университетінің Белкнап баспасы, Кембридж, Массачусетс және Лондон, Англия, 2013. 39–40 беттер. Автор Моррис оны «әлемдегі ең алғашқы әдістемелік актер болуы мүмкін» деп атап көрсетеді.