Кіріспе

Қолмен үрленген шыны.

Кең табақ – қолмен үрленген шынының бір түрі. Ол алғаш рет 1226 жылы Сассекс округінде жасалған.

Өндіріс

Ол балқыған шыныны үрлеу құбыры арқылы созылған түтік пішінде жасалады. Содан кейін, шыны әлі де ыстық болғанда, екі шеті кесіліп, алынған цилиндр қайшымен тілініп, темір тақтаға жайылады. Кең табақты шынының сапасы жақсы емес, көптеген кемшіліктері бар және көбінесе жартылай мөлдір болады. Өндірілген көлемі шағын болғандықтан, кең табақтар көбінесе бояулы әйнектерге (leadlights) айналдырылатын. Орталық бөлігі шыныдан қарау қажет емес жерлерді безендіру үшін қолданылатын. Егер шыны үлкен болса, ішіндегі көпіршіктердің іздері мен кернеу сызықтарын көруге болады. Қолмен үрленген шыны жасаудың басқа әдістері: үрленген табақ шыны, тәж шыны (17 ғасырда Англияға әкелінген), жылтыратылған табақ шыны және цилиндрлі үрленген табақ шыны. Бұл өндіріс әдістері кем дегенде 19 ғасырдың соңына дейін қолданылып келді. 20 ғасырдың басында қолмен жасалған шыныдан машинамен өндірілген шыныға, мысалы, оралған табақ шыныға, машинамен тартылған цилиндрлі табақ шыныға, жалпақ тартылған табақ шыныға, бір және екі жағынан тегістелген жылтыратылған табақ шыныға және қалқыма шыныға (float glass) көшу орын алды. Кең табақты шыны алғаш рет Ұлыбританияда 1226 жылы Сассекс шекарасындағы Суррей графтығының Чидингфолд ауылында жасалды. 1240 жылы осы шыныны Вестминстер аббаттығында пайдалануға тапсырыс берілді. Бұл шынының сапасы нашар және жартылай көлденең болды. Өндіріс біртіндеп азайды және 16 ғасырдың басында тоқтатылды. Бұл жердің таңдалу себебі құмның көп болуы, жусанның (оның күлін содалы шыны жасау үшін калий алуға пайдалануға болады) көптігі және пештің отыны үшін көмір беруге қабілетті бук ормандары болуы мүмкін. Осы аймақтан алынған шыны үлгілерін Гилфорд мұражайында кездестіруге болады. Француз шыны шеберлері және басқалары бұрыннан-ақ кең табақты шыны жасаған, атап айтқанда Уильям Ле Вериер, Шуртеррер және Джон Алемейн. 1350 және 1356 жылдар аралығында Алемейн Вестминстердегі Сент-Стефен және Виндзордағы Сент-Жорж капеллаларында қолданылатын шыныға тапсырыс алды.