Кіріспе

Үндістанда террористік шабуыл

Терроршылар тексеруден қашып өтіп, 7 фут биіктіктегі қоршаудан секіріп өтіп, кешенде ақсақалдықпен атып бастады.

Бас ғибадатханаға кіру әрекеті

Қылмыскерлер кешеннің орталық жолына қарай жүгіріп, жақын жердегі кітап стендісін қарап шығып жүрген келушілер мен қажыларға оқ атып, содан кейін қол гранаталарын лақтыра отырып, басты ғибадатханаға бет алды. ҰҚК-ның "Коммандос" Суреш Чанд Ядав операция кезінде көрсеткен қайсарлығы мен батылдығы үшін бейбіт уақыттағы ең жоғары әскери награда – Ашок Чакра орденімен марапатталды (қайтыс болғаннан кейін).

Үкіметтің реакциясы

2002 жылғы 25 қыркүйекте Үндістанның сол кездегі премьер-министрі Атал Бихари Важпаи Аксхардам ғибадатхана кешеніне жасалған шабуыл мұқият жоспарланған қастандық екенін және орталық үкімет оның мән-жайын толыққанды анықтау үшін терең тергеу бастайтынын мәлімдеді.

Қайта ашу

2002 жылдың 7 қазанында, террористік шабуылдан кейін 14 күн өткен соң, Ақсардам ғибадатханасы кешені жұртшылыққа қайта ашылды. Үкіметтік шенеуніктердің кеңесі бойынша, волонтерлер мен келушілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қауіпсіздік шаралары күшейтілді, оның ішінде кешенде Гуджараттың Орталық резервтік полиция күшін (CRPF) орналастыру, шекара қабырғасының биіктігін арттыру, кампустың айналасына CCTV орнату және келушілерді металл детектордан өтуді талап ету. Хаттарда қарулы топтың шабуылға «Гуджараттағы тәртіпсіздіктер кезінде балалар, әйелдер мен мұсылмандарға жасалған қатыгездікті көтере алмағаны» себебімен бара жатқаны айтылған. Хаттарды NSG үшін Гандинагардағы Джама мешітінің мауланы Дауд Қаусар Әшрафи аударған. Раджу Такур террористерді Калупурдан Ақсардамға 120 рупийге тасымалдағанын айтты. Алғашқы хабарларға сәйкес, террористер Калупур теміржол стансасына сағат 14:00-ден 15:00-ге дейін келген. Тергеу кезінде Раджу Такур мен Мансух Ачарья Гуджарат полициясына фотосуреттерден шабуылшыларды анықтай алатындарын мәлімдеді. Екі террористтің жеке басы 27 қыркүйекте анықталды. Тергеушілер екі террористің – Мұхаммед Амджад пен Хафиз Ясиннің «Лашкар-и-Тайба» және «Джайш-и-Мухаммед» террористік ұйымдарымен байланысы бар екенін мәлімдеді. Пәкістанда жарық көрген бір мерзімді басылымдағы екі адамның суреттері террористердің жеке басын анықтауда маңызды көмек болды. Бастапқыда жергілікті қылмыс бөлімі істі тергеді, бірақ көп ойланғаннан кейін іс Терроризмге қарсы жасаққа берілді. Соның салдарынан шабуылдан екі апта өткен соң сот-медициналық зертханаға ғибадатханадан және денелерден жиналған заттардың жиынтығы жеткізілді. Шабуылдан кейін бір айдан астам уақыт өткен соң тергеушілер маңызды іздер жоқ екенін мәлімдеді. «Таймс оф Индия» газетінің журналисі Лина Мишра «олардың кім екені туралы дау-дамайлар ғана болды және олардың саны туралы түсініксіздіктер болды» деп атап өтті. Сонымен қатар, Каушик Ақсардамға шабуыл жасау жоспары Риядта жасалғанын және оны «Джейш-и-Мухаммед», «Лашкар-и-Тайба» және ISI (Әскери барлау қызметі) сияқты жауынгерлік ұйымдар ұйымдастырғанын мәлімдеді. Полиция Ақсардамдағы шабуыл мен Хайдарабадтағы оқиғалардың арасында байланыс жоқ деп мәлімдегеннен кейін үш күн өткен соң, Хайдарабад полициясының өкілдері Гуджарат полициясының жүргізіп жатқан тергеулерінен хабарсыз екенін мойындады. Тергеу басталғаннан кейін бір жыл өткен соң да, қарама-қайшы хабарлар тарала берді. Гуджарат полициясы 2003 жылдың тамызында Ақсардам шабуылына қатысқан бес адамды тұтқындап, істі шешкенін мәлімдегенмен, Джамму-Кашмир полициясының жоғары лауазымды өкілі Бареллидегі Чанд Ханның іске қатысы бар басты тұлғалардың бірі екенін мәлімдеді. Джамму-Кашмир полициясы Ханды Анантнагтан келе жатқанда тұтқындады. Бұл дәлелдер Ахмадабад полициясының мәлімдемелеріне қайшы келді. Полиция Салим Ханиф Шейх, Алтаф Акбар Хусейн Малек, Адаам Сулейман Аджмери, Муфти Абдулқаюм Мансури және Маулана Абдулламия Сайед атты бес адамды тұтқындады. Д.Г.Ванзара, қылмыс жөніндегі полиция бастығы, Чанд Ханды тергеу үшін Джамму-Кашмирге барар алдында оның мәлімдемесінің дұрыстығына күмән келтіріп: «Хан 2002 жылдың 23 қыркүйегінде Ахмадабадқа жеткенін және онымен бірге келген екі ЛТ жауынгеріне келесі күні ғибадатханаға шабуыл жасауға көмектескенін айтады. Бұл [жергілікті қолдаусыз] мүмкін емес», – деді. Дхрув Сүлейменнің ағасының үйінен табылған түрлі іс-шараларға жұмсалған шығын туралы мәліметтерді қамтитын айыптау құжаттарын ұсынды. Мансуридің ісін одан әрі тексеру қажет болды, себебі қолжазба сарапшылары террористерден табылған екі жазбаны оның өзі жазғанын растады. Жоғарыда аталған ақпаратты жинағаннан кейін полиция комиссары П.П.Пандей журналистерге «ғибадатханаға жасалған шабуыл «Джейш-и-Мухаммед», «Лашкар-и-Тайба» ұйымдарының бірлескен операциясы екенін, олардың желісі Сауд Арабиясының Эр-Риядынан бастап Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Барелли, Хайдарабад, Ахмадабад және басқа қалаларға дейін жетеді» деді. 2003 жылдың 7 қыркүйегінде Джамму-Кашмирдің ауыл шаруашылығы министрі Абдул Азиз Заргар өзінің Манзгамдағы үйі Ақсардам ғибадатханасына шабуыл жасалғаны туралы хабарларды жоққа шығарды. Бұқаралық ақпарат құралдарында Чанд Ханның екі ЛТ жауынгері Гуджараттағы шабуылға барар алдында Заргардың үйін жасырынған жері ретінде пайдаланғаны туралы айтқандары келтірілген. Заргар Летпен байланысын жоққа шығарды, ал Чанд Хан олардың Гуджаратқа сапарын оның үйінен бастағанын мәлімдеді. Ал Чанд Ханды өкілдік ететін Хашим Қуреши, Ханның екі айдан астам уақыттан бері полицияда, алдымен Джамму-Кашмир полициясында, қазір DCB-де ұсталып тұрғанын және оны одан әрі тексеруге алса, психикалық тепе-теңдігінен айырылуы мүмкін екенін мәлімдеді. 29 қарашада Баруч полициясы Ақсардам шабуылына олардың ауданынан шыққан төрт адамның қатысы бар екенін тергеуді бастады. Іс бойынша сотқа жіберілген айыптама парағында Гула Лахери, Маджид Патель, Икбал Патель және 35 жастағы белгісіз адамның есімдері болды. POTA судьясы Гокани Ибрахим мен Шакилге, сондай-ақ Ақсардам ғибадатханасына шабуыл жасауға қатысқан деп күдіктелген Муфти Суфиян Расул Парти және басқаларға қамаудан босатуға болмайтын ордер берді. Барлық алты айыпталушы сотта қатысты. Сот 18 желтоқсанда басталса да, мәселе 26 желтоқсанға дейін кейінге шегерілді. Алты айыпталушы сотта отырғанда, тағы 26 адам із-түзсіз жоғалып кетті. 2004 жылдың қаңтарында Чанд Ханның мойысқан мәлімдемесінде оның террористік құлқына қатысуының екі себебі айтылды: 30 000 рупий және «Джамму-Кашмирдегі жемқор полицейдің жасаған қорлықтарын өштеу ниеті». Бұл мойысқан мәлімдеме Ханның Джамму-Кашмир және DCB шенеуніктерге берген алғашқы мәлімдемелеріндегі кейбір қайшылықтарды жойды. Оның Ақсардам шабуылына қатысуының басты себебі Бареллидегі Чанд Гаражына келген әрбір көлігі үшін тиіс төлемді төлемейтін полицей инспекторы Басир Ахмедті өлтіру ниеті болды. Гуджарат полициясы Батттың шабуыл жасаған екі жауынгермен бірге Ахмадабадқа бөлек сапар жасағанын және оларға сондай-ақ полиция ұстаған бес серігі көмектескенін мәлімдеді. 27 мамырда Хамза Лондон қаласындағы Скотланд-Ярдтың қызметкерлерімен таң атқанға дейін ұсталды. Д.Г.Ванзара Хамзаның ұсталуымен және Ақсардам ісімен байланысты ресми және бейресми сауалдар басталғанын мәлімдеді. DCB-нің айыптама парағына сәйкес, Хамза Сауд Арабиясындағы коммуналдық тәртіпсіздіктерді өштеу үшін Ақсардам шабуылын жоспарлады, сондай-ақ Сауд арабтары Әбу Сифиян мен Абут Талах сияқты серіктерімен бірге 26 адам әлі із-түзсіз жоғалып кеткен. DCB-нің олардың суреттері жоқ еді. Сауд Арабиясына кеткен айыпталушылардың арасында Мохаммед Ханиф Шейх, Абдул Рашид Сулейман Аджмери және Мохаммед Кадри болды. Судир Брамбхатт айыпталушыларды сотқа келтіруге болмағанын түсіндірді, себебі Пәкістан, Сауд Арабиясы және Үндістан арасында экстрадиция шарты болмады. Мохаммед Салим Ханиф Шейх өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Алтаф Хусейн Акбар Хусейн Малек және Абдулламия Ясинмия Кадри бес және он жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл үкімдер екі өлтірілген террористтен табылған хаттарды зерттеу арқылы Муфти Абдулқаюм Мохаммед Мансуриді (Муфти Сахеб) анықтау арқылы шығарылды. Пателдің сөзіне сәйкес, хаттар урду тілінде жазылған және араб тіліне ұқсас, ал хаттар мен стиль Мансуриге тікелей сілтеме жасады. Ол «Тергеу органының екі хатқа қарауы өте бейжай болды, тіпті олардың бұл хаттар бастапқы кезеңдегі жалғыз дәлел екенін мәлімдеді» деді. Сонымен қатар, Мемон қолжазба сарапшылары урду тілін білмейтінін және айыптау тарапы оны атамағанын мәлімдеді.

Танымал мәдениетте

2021 жылы Кен Гош режиссерлік еткен "State of Siege: Temple Attack" фильмі – храмға жасалған шабуылдың көркемдік құрастырылған қайта жаңғыртуы.