Кіріспе

ЕЭҚТА мемлекеттерінің үстіміздегі соты – ЕЭҚТА соты, Еуропалық экономикалық аймаққа (ЕЭА) мүше болып табылатын үш ЕЭҚТА мүшесіне жауапты үстіміздегі сот органы: Исландия, Лихтенштейн және Норвегия. ЕЭА мүшелері ретінде үш ел Еуропалық одақтың бірыңғай нарығына қатысады. Сондықтан олар бірқатар еуропалық заңдарға бағынады. Бұл заңдарды орындауды әдетте Еуропалық сот (ЕОС) жүзеге асырады; алайда, Одақ емес мемлекеттерге Еуропалық Одақ институттарының өкілеттіктерін беруде құқықтық қиындықтар туындағандықтан, ЕЭҚТА соты ЕОС-тің орнына осы рөлді атқару үшін құрылды. ЕЭҚТА саяси интеграцияны көздемейді. Ол заң шығармайды, кеден одағын да құрмайды. Шенген келісімі ЕЭА келісімінің бөлігі емес. Дегенмен, барлық төрт ЕЭҚТА мемлекеті екіжақты келісімдер арқылы Шенген және Дублин келісімдеріне қатысады. Олардың барлығы тиісті құқықтық базаның (acquis) ережелерін қолданады. 1995 жылдың қыркүйегінен бастап сот үш судьядан және алты төрағадан тұрады. Оларды үш мүше ұсынады және оларды олардың үкіметтері ортақ келісім бойынша тағайындайды. 1992 жылғы 2 мамырдағы ЕЭА келісімінің 108(2) бабына сәйкес, ЕЭА келісіміне қатысушы ЕЭҚТА мемлекеттері сот құруға міндетті. Бұл міндет "Бақылау және сот туралы келісім" (БСК) жасасу арқылы орындалды, қараңыз. 27-бап. ЕЭҚТА соты бастапқыда сол кездегі жеті ЕЭҚТА мемлекеті – Австрия, Финляндия, Исландия, Лихтенштейн, Норвегия, Швеция және Швейцария үшін құрылған. 1994 жылғы 1 қаңтарда ЕЭА келісімі күшіне енгеннен кейін ЕЭҚТА соты Австрия, Финляндия, Исландия, Норвегия және Швеция ұсынған бес судьямен жұмысын бастады. Швейцария теріс референдумға байланысты ЕЭА келісімін ратификациялай алмады. Лихтенштейн мүшелікті 1995 жылғы 1 мамырға дейін кейінге шегерді. 1995 жылы Австрия, Финляндия және Швеция ЕЭҚТА-дан шығып, Еуропалық одаққа қосылды. 1995 жылғы қыркүйектен бастап ЕЭҚТА соты үш ЕЭА/ЕЭҚТА мемлекеті – Исландия, Лихтенштейн және Норвегия ұсынған үш судьядан және олардың үкіметтері ортақ келісім бойынша тағайындаған алты төрағадан тұрады. ЕЭА келісімі 1994 жылғы 1 қаңтарда күшіне енген кезде соттың орналасқан жері ЕЭА-ның бұрынғы астанасы – Женева қаласы болды. Австрия, Финляндия және Швеция Еуропалық одаққа қосылғаннан кейін соттың орнын Еуропалық сот пен Бас сот орналасқан Люксембургке көшіру туралы шешім қабылданды. 1996 жылғы 1 қыркүйекте ЕЭҚТА соты Люксембургке көшірілді.

Ұйым

ЕЭА соты – ЕЭА/ЕЭА мемлекеттерінде ЕЭА келісіміне сот бақылауын қамтамасыз ету мақсатында "Бақылау және сот туралы келісім" (БСК) негізінде құрылған тәуелсіз сот органы. Ол 1994 жылдың 1 қаңтарында ЕЭА келісімі күшіне енгеннен кейін жұмыс істеуге кірісті және негізінен 1994 жылғы Еуропалық Әділет сотының үлгісімен салынған. Басты айырмашылық – оның бас прокурорлары жоқ.

Жеделдетілген және жеделдетілген рәсімдер

Тікелей іс бойынша талапкердің немесе жауапкердің өтініші бойынша, Президент, іс өте шұғыл болса және Соттың шешімін мүмкіндігінше кешіктірмей шығару қажет болса, ерекше жағдайларда іс процедуралық ережелерден ауытқу арқылы үдемелі тәртіппен қаралуы туралы шешім қабылдауы мүмкін. Бұл сот шешімінің әділеттілік мүддесінде мүмкіндігінше тез шығарылуын қамтамасыз ету үшін іске басымдық беріледі. Алдын ала сауал істерінде, ұлттық соттың өтініші бойынша, Президент ерекше жағдайларда процедуралық ережелерден ауытқу арқылы үдемелі рәсімді қолдану туралы шешім қабылдай алады. Үдемелі тікелей іс қарауы сияқты, үдемелі алдын ала сауал рәсімі де іске басымдық беруді қамтамасыз етеді, соның салдарынан Соттың шешімі сауал жіберген ұлттық сотқа мүмкіндігінше тез жіберіледі.

Біртектілік мақсаты

ЕЭА екі тірек құрылымына негізделген, олардың бірі – Еуропалық Одақ, ал екіншісі – қатысушы үш ЕЭҚТ мемлекеті. ЕЭА келісімі Еуропалық Одақтың бірыңғай нарығын қатысушы ЕЭҚТ мемлекеттеріне таратып, оларды қамтиды. Сондықтан, ЕЭА құқығы көбінесе Еуропалық Одақ құқығымен толық сәйкес келеді. Жеке тұлғалар мен экономикалық операторлардың екі тіректе де тең жағдайын қамтамасыз ету үшін, ЕЭА келісімінде және Бақылау және Сот келісімінде біртектілік туралы арнайы ережелер қарастырылған. Осы ережелерге сәйкес, ЕЭА соты ЕЭА келісіміне қол қойылған күнге дейін (1992 жылғы 2 мамыр) ЕЭА құқығының ережелерімен мәні жағынан бірдей болатын Еуропалық Одақтың сот практикасын, сондай-ақ осы күннен кейін Еуропалық Соттың белгілеген қағидаларын ескереді. Шындығында, ЕЭҚТ сотының сот практикасы Еуропалық Соттың (ЕСС) сот практикасына негізделген. Ескі және жаңа Еуропалық Одақ Сотының шешімдері арасындағы саяси маңызы бар айырмашылық практикада көбінесе ескерілмейді. ЕЭҚТ соты сондай-ақ Еуропалық Одақтың Бас сотының (ЕО) шешімдеріне де сілтеме жасайды. ЕЭА-ның барлық үш соты (ЕСС, ЕО, ЕЭҚТ соты) Еуропалық Одақ және ЕЭА құқығын біртекті түсіндіру қажеттігін қана емес, сонымен қатар біртектілікті сақтауға белсенді түрде көмектеседі. ЕЭҚТ соты көптеген істерде Еуропалық Одақ Сотында әлі шешілмеген (немесе толыққанды шешілмеген) құқықтық мәселелерге тап болады. ЕЭА келісімінде Еуропалық Одақ немесе ЕЭА құқығын түсіндіру кезінде Еуропалық Одақ Сотының ЕЭҚТ сотының шешімдерін ескеруді міндеттейтін жазбаша ереже жоқ. Бірақ, практикада екі сот та (ЕСС және ЕО) ЕЭҚТ сотының сот практикасына сілтеме жасайды. ЕЭА құқығын түсіндіруге қатысты, Еуропалық Одақ соттары ЕЭА келісімінің құқықтық мәртебесі, ЕЭА құқығында мемлекеттік жауапкершілік қағидасы, тауарлардың еркін қозғалысы және кәсіпорын құру бостандығына қатысты ЕЭҚТ сотының шешімдерін қарастырды. Еуропалық Одақ құқығын түсіндіру кезінде, Еуропалық Одақ соттары ЕЭҚТ сотының шекарасыз теледидар туралы директиваға, кәсіпорындарды беру туралы директиваға, азық-түлік құқығындағы алдын ала сақтандыру қағидасына (Pedicel ісін қараңыз) және мемлекеттік көмек туралы заңдағы іріктеу критерийіне қатысты істердегі шешімдеріне сүйенді. Еуропалық Одақ Сотының бас прокурорлары да ЕЭҚТ сотымен сот диалогына қатысты. Керісінше, ЕЭҚТ соты бас прокурорлардың пікірлеріне үнемі сілтеме жасайды.

Түсіндіру әдістері

ЕЭК сияқты, ЕЭҚС Соты да ЕЭА құқығын түсіндіруде 1969 жылғы Келісімдер туралы Вена конвенциясының 31 және 32-баптарында қарастырылған ережелерді емес, ұлттық жоғарғы және конституциялық соттар көбінесе қолданатын әдістемелік қағидаларды қолданады. Мақсатты (телеологиялық) түсіндіру ерекше маңызға ие, сонымен қатар динамикалық түсіндіру де жиі кездеседі. Соңында, ЕЭҚС Сотының сот шешімдерінде АҚШ және ЕО құқығын салыстыра талдау да байқалады, мысалы, Creditinfo Lánstraust E 07/13 ісінде мемлекеттік сектор ақпаратын қайта пайдалану шарттары 1966 жылғы АҚШ Ақпарат алу туралы заңымен салыстырылған.

Тиімділік, басымдық және мемлекеттің жауапкершілігі

ЕЭА соты ЕЭА келісімінің ережелері Еуропалық экономикалық аймақтағы барлық жеке тұлғалар мен экономикалық операторлардың мүддесі үшін көзделгенін және ЕЭА келісімінің тиімді жұмыс істеуі осы жеке тұлғалар мен экономикалық операторлардың ЕЭА/ЕЭА мемлекеттерінің ұлттық соттарында өз құқықтарына сүйене алуына байланысты екенін үнемі растап келді. ЕЭА соты E 1/94 Ravintoloitsijain Liiton Kustannus Oy Restamark ісінде 35-протоколға сәйкес жеке тұлғалар мен экономикалық операторлар ЕЭА келісімінің ережелерінен туындайтын немесе тиісті ұлттық құқықтық тәртіптің бөлігіне айналған кез келген құқықтарды ұлттық деңгейде қолдануға және талап етуге құқылы екенін, егер олар шартты емес және жеткілікті нақты болса, анықтады. E 1/01 Hörður Einarsson v Iceland ісінде ЕЭА соты 35-протоколдың кіріспесінен және мәтінінен осы протокол бойынша алынған міндеттеме ұлттық заңға енгізілген, шартты емес және жеткілікті дәл ЕЭА ережелеріне қатысты екендігі шығады деп шешті. E 4/01 Karl K. Karlsson hf. v Iceland ісіндегі сот шешімінде ЕЭА соты ЕЭА келісімінің жалпы мақсаты – серпінді және біртекті нарықты құру, одан туындайтын жеке тұлғалардың құқықтарын сот арқылы қорғау және сақтау, сондай-ақ халықаралық құқықтың тиімділік принципіне сәйкес ұлттық соттар ұлттық заңды түсіндіру кезінде ЕЭА заңның кез келген тиісті элементін, оның іске асырылған немесе іске асырылмаған болуына қарамастан, қарастыруы тиіс екенін атап өтті. Мемлекеттік жауапкершілік, ЕЭА сотының орнықты сот шешіміне сәйкес, ЕЭА заңның бір бөлігі болып табылады, сондықтан ЕЭА-ның негізгі немесе қосымша заңдарын бұзатын және осылайша жеке тұлғаларға немесе экономикалық операторларға зиян келтіретін келісуші тараптар өтемақы төлеуге міндетті болуы мүмкін. ЕЭА соты E 9/97 Erla María Sveinbjörnsdóttir v Iceland ісіндегі шешімінде осылай шешті және 2002 жылы Karlsson ісінде осы сот практикасын растады.

ЕЭА келісімінің құқықтық сипаты

ЕЭА соты Sveinbjörnsdóttir ісі бойынша (жоғарыда көрсетілген) шешімінде ЕЭА келісімін өзіне тән құқықтық тәртіпті қамтитын sui generis халықаралық шарт ретінде сипаттады. Оның интеграция деңгейі (сол кездегі) ЕО шартымен салыстырғанда кем, бірақ оның көлемі мен мақсаты халықаралық мемлекеттік құқық бойынша келісімдерге қарағанда кеңірек. ЕЭА келісімімен құрылған ерекше құқықтық тәртіп ішкі нарықты құру, жеке тұлғалар мен экономикалық операторлардың құқықтарын қорғау және тиімді бақылау мен сот қарауына мүмкіндік беретін институционалдық құрылыммен сипатталады. Бұдан әрі, Сот ЕЭА келісімінің 34-бабына сәйкес алдын ала сауалдар жіберу міндетін тиімді орнатып берді. Irish Bank Resolution Corporation Ltd v Kaupþing hf ісінде ол динамикалық және біртекті Еуропалық экономикалық аймақты құру мақсатына тек ЕЭА және ЕО азаматтары мен экономикалық операторлары ЕЭА заңнамасына сүйене отырып, ЕЭА-ның ЕО және ЕЭА құрамдас бөліктерінде бірдей құқықтарды пайдаланған жағдайда ғана қол жеткізілуі мүмкін екенін атап өтті.

Бәсекелестік құқығы. Бәсекелестік пен ұжымдық келісімдердің өзара әрекеті

ЕЭҚТА соты E 8/00 Landsorganisasjonen (көбінесе "LO" деп аталады) ісі бойынша консультативтік пікір берді. Ұлттық сот алдындағы мәселе – бірқатар норвегиялық муниципалитеттер өздерінің кәсіптік зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін KLP жеке өмірді сақтандыру компаниясынан (ол Норвегияның жергілікті және аймақтық билік органдары қауымдастығының мүшелеріне толығымен тиесілі) басқа сақтандыру компанияларына беру арқылы муниципалитеттерге арналған негізгі ұжымдық шарттың белгілі бір тармақтарын бұзған-бұзбағаны туралы еді. Муниципалитеттер негізгі ұжымдық келісімнің бірнеше тармағы ЕЭА-ның 53 және 54-баптарын бұзғаны үшін күшін жойды деп мәлімдеді, бұл ЕО-ның 81 және 82-баптарына сәйкес келетін ережелер. Даулы тармақтарда, атап айтқанда, зейнетақы компаниясы өзгерген жағдайда бұл мәселе кәсіподақ өкілдерімен талқылануы керек; шешім қабылдау органы компанияны ауыстыру мүмкіндігін қарастыра бастамас бұрын, зейнетақы комитетінің ұжымдық келісімге қатысушы тараптарды білдіретін мүшелеріне жаңа кәсіптік зейнетақы жүйесіне қатысты ұсыныстар ұсынылуы керек; кәсіптік зейнетақы жүйесі гендерлік бейтараптыққа негізделуі керек және ескі қызметкерлерді шеттетуге бағытталмауы керек; муниципалитет бұл мәселе бойынша шешім қабылдамас бұрын Норвегияның мемлекеттік қызмет зейнетақы қорының мақұлдауы болуы керек; және зейнетақы жүйесі Банктік, сақтандыру және бағалы қағаздар комиссиясының назарында болуы керек. ЕЭҚТА соты ұлттық ұжымдық келісімдер туралы заң мен ЕЭА бәсекелестік ережелері арасындағы қарым-қатынасты ЕО сотының C 67/96 Albany және басқа да байланысты істерде белгіленген сынақ арқылы бағалау қажет деп тапты. Ол осы негізде даулы тармақтар бастапқыда ЕЭА-ның 53-бабының қолданылу аясынан тысқары екендігіне келісім білдірді. Егер ұлттық сот даулы тармақтар өздерінің мақсаттарына сәйкес келмейтінін анықтаса, онда олар ЕЭА-ның 53-бабының қолданылу аясына кіреді. Егер солай болса, және егер ұлттық сот бұл тармақтар муниципалитеттерді белгілі бір сақтандырушылардан қосымша зейнетақымен қамсыздандыру қызметтерін алуға міндеттейтінін, осылайша олардың басқа білікті қызмет көрсетушілерді таңдау мүмкіндігін болдырмай немесе шектейтінін анықтаса, бұл тармақтар ЕЭА-ның 53-бабының мағынасында бәсекелестікті шектеу болып табылады деп танылды. Сот сондай-ақ, кез келген жағдайда тараптардың ұжымдық келісімді жасасу және оны іске асырудағы ниеттері де ескерілуі керек деп шешті. Ұжымдық келісімнің әртүрлі элементтерін қарастырғанда ұлттық сот олардың жиынтық әсерін қарастыруы керек. Келісім бәсекелестікті шектей ме және осылайша ЕЭА-ның 53-бабын бұза ма, бұл экономикалық факторларды ескере отырып қарастырылатын құқықтық мәселе. ЕЭҚТА соты сонымен қатар, егер ұлттық сот кәсіптік зейнетақы жүйесін ұсынатын KLP жеткізушісі тиісті нарықта үстемдік ұстанымда екенін, Норвегияның жергілікті және аймақтық билік органдары қауымдастығы мен жеткізуші арасында байланыс бар екенін және олардың негізгі ұжымдық келісімнің даулы тармақтарын жасасу немесе іске асырумен байланысты әрекеттері KLP-нің позициясын қорғау үшін қосымша зейнетақымен қамсыздандыру жүйелерін басқа сақтандыру компанияларына беруге кедері келтіргенін анықтаса, ЕЭА-ның 54-бабы қолданылуы мүмкін екенін анықтады. LO ісінде белгіленген басшылық принциптер E 14/15 Holship Norge ісінде расталды, бірақ оған осы іске тән қосымша мәселелер енгізілді. Сот ұжымдық келісімдерді ЕЭА бәсекелестік ережелерінен босату порт пайдаланушысын басқа компанияның жұмыскерлеріне өз жұмыскерлерінен басымдық беруге міндеттемейді немесе осы шартты қамтитын ұжымдық келісімді қабылдау үшін бойкотты пайдалануға жол бермейді деп шешті. Сот ұжымдық келісім жұмыс берушілер мен жұмыскерлер арасындағы ұжымдық келіссөздер нәтижесінде жасалса және еңбек және жұмыспен қамту жағдайларын жақсарту мақсатын көздейтін болса, ЕЭА бәсекелестік ережелерінің қолданылу аясынан тысқары қалады деп шешті. Holship Norge ісінде бірінші талап орындалса да, екіншісі орындалмады. Сонымен қатар, Сот ЕЭА келісімінің 53 және 54-баптарын қолдану туралы да еске салды.

Кәсіпорындарды беру

E 2/96 Ulstein ісінде ауруханаға жедел жәрдем қызметін көрсеткен компания ашық тендерден кейін енді қарастырылмады, оның орнына екінші компания келді. Екінші қызмет провайдері ешқандай материалдық активтерді қабылдаған жоқ. Алғашқы қызмет провайдері пайдаланған аурухана ғимаратындағы кеңсе енді қолжетімді болмады. Екінші компания бірінші компанияның он тоғыз қызметкерінің төртеуін қайта жұмысқа алды. Қалған қызметкерлерге, оның ішінде екі талапкерге жұмыс ұсынылмады. ЕЭҚА соты, егер бірдей немесе ұқсас қызметтерді ұсынуға арналған екі келісімшарт тікелей жалғасса, онда 77/187/ЕЭК Директивасының мағынасында кәсіпорынның, бизнестің немесе бизнестің бір бөлігінің берілуі үшін бұл жеткіліксіз болады деп шешті.

Тауар таңбасының құқықтары

Е3/02 Paranova v. Merck" ісі бойынша фармацевтикалық заттарды қайта қаптау мәселесін қараған сот, ЕҚЖ-ның бұрынғы критерийінен – яғни, қайта қаптау құқығын «қажеттілік» критерийімен байланыстырудан бас тарды. Бұл критерийге сәйкес, қайта қаптау тек тауарлардың еркін қозғалысына кедергі келтіретін факторларды жою үшін қажет болған жағдайда ғана рұқсат етіледі. Алайда, Paranova v. Merck ісінде бұрын ЕОҚ деңгейінде талқыланбаған таңбалау дизайнына қатысты мәселе көтерілді. ЕЭҚТА соты ұлттық шекаралар бойынша бөлінген нарықтардағы, атап айтқанда фармацевтикалық нарықтағы еркін сауданың маңыздылығын атап өтті, мұнда параллель импорттаушыларға белгілі бір жеңілдіктер беріледі. Егер қайта қаптауға және бастапқы тауар таңбасын қайта жапсыруға құқық орнатылып, нарыққа қол жеткізуге мүмкіндік берілсе, параллель импорттаушы тауар таңбалары туралы директива шеңберінде өндірушімен және тауар таңбасының иесімен шартты түрде тең құқықтарға ие оператор ретінде қарастырылуы керек. Осыған байланысты, өнімді ұсыну стратегиясы мен жаңа дизайны «қажеттілік» критерийіне бағынбауы тиіс. Сондықтан, сот тауар таңбасының иесі мен параллель импорттаушының мүдделерін мұқият теңгеріп қарастыратын жан-жақты сараптама жүргізілуі қажет деген қорытындыға келді. E 2/97 Mag Instruments ісінде параллель импорттаушы Maglite фонарьларын Калифорнияда, олардың өндірілген жерінде сатып алып, өндірушінің және тауар таңбасының иесінің келісімінсіз Норвегияға импорттады. Норвегия заңнамасына сәйкес, тауар таңбаларына қатысты халықаралық таусылу принципі қолданылды. ЕЭҚТА соты Бірінші тауар таңбасы директивасы 89/104/ЕЭК бойынша ЕЭҚТА мемлекеттерінің тауар таңбасы құқықтарын халықаралық жағдайда таусылуға бейімдеуге құқығы бар екенін шешті. Сот олардың сыртқы сауда мәселелеріндегі егемендігін сақтап қалғанын атап өтті. ЕЭА келісімі, ЕО келісімінен айырмашылығы, кедендік одақ емес, кеңейтілген еркін сауда аймағын құрды. Осылайша, ЕО және ЕЭА келісімдерінің мақсаты мен қолданылу саласы әртүрлі. ЕЭА-ның 8-бабына сәйкес, ЕЭА-ның 11-13 баптарында белгіленген тауарлардың еркін қозғалысы принципі тек ЕЭА-да шыққан тауарларға ғана қолданылады, ал ЕО-да тауар бір мүше мемлекетте заңды түрде нарыққа шығарылғаннан кейін ғана еркін айналымда болады. Жалпы алғанда, соңғысы ЕЭА аясында тек ЕЭА-да шыққан өнімдерге қатысты қолданылады. Аталған жағдайда, өнім АҚШ-та өндіріліп, Норвегияға импортталды. Осыған байланысты, ол ЕЭА-да тауарлардың еркін қозғалысы принципіне бағынбады. Осы негізде, ЕЭА соты Франция, Германия және Ұлыбритания үкіметтерінің, сондай-ақ Еуропалық комиссияның ЕЭА/ЕЭҚТА мемлекеттеріне халықаралық таусылу принципін қолдануға құқық беруі ЕЭА нарығында теңсіздіктерге әкелуі мүмкін деген аргументін қабылдамады. Тауар таңбалары туралы директиваның 7(1) бабы осылай түсіндірілді: ЕЭА/ЕЭҚТА мемлекеттерінің заң шығарушылары мен соттары ЕЭА-дан тыс жерлерде шыққан тауарларға қатысты тауар таңбасы құқықтарының халықаралық таусылу принципін енгізу немесе сақтау туралы шешім қабылдауға құқылы. ЕЭҚТА соты халықаралық таусылу принципінің еркін сауда мен бәсекелестіктің, демек, тұтынушылардың мүддесіне қызмет ететінін анықтады. Бұдан әрі, халықаралық таусылу принципі тауар таңбасының негізгі функциясына сәйкес келеді, яғни тұтынушыға өнімнің шығу тегін анықтап білуге мүмкіндік беру. Тауар таңбалары туралы директиваның 7(1) бабын осылай түсіндіру TRIPs келісімімен де үйлесімді болды, ол мүше мемлекеттерге осы мәселені реттеуге мүмкіндік берді.

Басқа да елеулі оқиғалар

Іс 14/11 DB Schenker I ісінде Сот, ЕЭА азаматтары мен экономикалық операторлары ЕЭА заңнамасына сүйене отырып, ЕЭА-ның екі тірегінде де бірдей құқықтарға ие болған жағдайда ғана динамикалық және біртекті Еуропалық экономикалық аймақты құру мақсатына қол жеткізуге болады деп шешті. Іс мәніне қатысты, Сот ESA қабылдаған Құжаттарға қол жеткізу туралы ережелерді және 1049/2001 регламентін біртекті түсіндірудің қажеттілігін атап өтті. RAD 7-тармағында ESA RAD-ны қолдану кезінде, кемінде 1049/2001 регламентте көзделгендей ашықтық деңгейін қамтамасыз ету үшін, Одақ соттары мен Еуропалық Омбудсменнің біртекті түсіндірмесіне қол жеткізуге тырысады делінген. Сот қорытындысында, ESA өзінің РАҚ-ты қабылдауы арқылы рәсімдік біртектілікті қамтамасыз етуге ұмтылғандығы айқын болды. Шын мәнінде, ол өзара қарым-қатынас үшін осылай етуді міндетті етті. Біріктірілген істер E 3/13 және E 20/13 Fred Olsen, Лихтенштейнде акцияларды ұстау үшін құрылған трасттың пайдасына отбасы мүшелеріне Норвегияның CFC ережелерін қолдануға қатысты, Сот біріншіден, ЕЭА мемлекетінің азаматы болған жеке тұлғаларға және заңды тұлғаларға (компаниялар немесе фирмалар) ЕЭА 31-34 баптарында көзделген құру құқығы беріледі, олар заңды тұлға мәртебесіне ие болсын болмасын, егер олар ЕО мемлекетінің немесе ЕЭА мемлекетінің заңдарына сәйкес құрылған және тіркелген кеңсесі, бас кеңсесі немесе негізгі қызмет орны келісім шарттарына қатысушы мемлекеттердің аумағында орналасқан болса, деді. Екіншіден, Сот салықтан қашуды болдырмау негіздеме болатынын мойындады, бірақ тек қабылданған шаралар экономикалық шындыққа сай келмейтін, толыққанды жасанды құрылымдарға бағытталған жағдайда ғана. Осыған байланысты фактілерді бағалау ұлттық соттың құзыретінде болды. Осыған сәйкес, егер үшінші тараптар анықтай алатын объективті факторлар негізінде, салықтық себептер болғанына қарамастан, CFC қоныс телімінде шынайы құрылған және нақты экономикалық қызметпен айналысатын болса, мұндай салық шарасын қолдануға болмайды (яғни, ЕЭА-да бір жерде). Іс E 8/13 Abelia ісінде Сот Норвегиялық кәсіпорын конфедерациясының (Næringslivets Hovedorganisasjon, NHO) құрамына кіретін Abelia кәсіпорын және жұмыс берушілер қауымдастығының талабын қанағаттандырмады. Өтініш беруші 2013 жылғы 24 сәуірдегі No 160/13/COL ЕАҚ шешімінің күшін жоюды талап етті, онда ЕАҚ ресми тергеу рәсімін бастамай-ақ, Норвегияның ҚҚС туралы заңы мен ҚҚС өтемақысы туралы заңының даулы ережелері мемлекеттік мектептерге немесе мемлекеттік мектептерге үй-жайларды жалға берушілерге ЕЭА-ның 61-бабының 1-тармақшасы бойынша мемлекеттік көмек беруді көздемейді деп қорытындылады. Айыптау туралы талап қоюды қозғауға әкеп соққан, арыз берушінің заңды мүддесінен басқа, Сотқа арыз берушінің адвокатының жағдайына қатысты, Сот Статутының 17(2) бабына сәйкес, ЕЭА мемлекеттерінен басқа, ЕАҚ, Еуропалық Одақ және Комиссия тараптары адвокаттың атынан өкілдік етуі тиіс. Сот арызға қол қойған екі заңгер мен өтініш берушінің арасындағы қарым-қатынасты қарады. Бір заңгердің тәуелсіздігіне оның NHO-ның бизнес заңнамасы бөлімінің басшысы лауазымы әсер етпеді, өйткені Сотқа NHO-ның мүдделері негізінен өтініш берушінің мүдделерімен бірдей екендігін көрсететін ақпарат ұсынылмады. Екінші адвокат та тәуелсіз заң фирмасының қызметкері ретінде өтініш берушіге жеткілікті тәуелсіз болды, ол NHO мен заң фирмасы арасындағы уақытша қызмет көрсету туралы келісімге қарамастан, одан жалақы алуын жалғастырды. Осылайша, арыз берушінің Сот алдында дұрыс өкілдік еткендігі анықталды, бұл жеке адвокаттың сот алдында сөйлеу құқығын жеке жағдайда бағалау қажеттігін көрсетеді. Іс E 26/13 Gunnarsson Данияда тұратын екі исланд азаматына қатысты. Г. Гуннарссон әйелімен бірге Данияда 2004 жылғы 24 қаңтардан 2009 жылғы 3 қыркүйекке дейін болды. Осы кезеңде олардың жалпы табысы әйеліне жұмыссыздық бойынша берілетін жәрдемақыдан (2004 жылдың 1 мамырына дейін ол Исландияда алған) және Исландияның әлеуметтік сақтандыру басқармасынан алған мүгедектік зейнетақысынан, сондай-ақ екі исландтық зейнетақы қорларынан алған жәрдемақылардан тұрды. Ол табысынан Исландияда табыс салығын төледі, бірақ салық мақсатында Данияда тұратын кезде әйеліне жеке салықтық несие енгізуге тыйым салынды. Бұл іс жүзінде исландтық салық ережелеріне сәйкес, олар жеке салықтық несиелерін біріктіру үшін Исландияда тұруы керек еді. Г. Гуннарссон Исландия мемлекетінен жоғары бағаны қайтаруды талап етіп, іс қозғады. Соттың қаулысы бойынша, 90/365 Директивасының 1(1) бабы және 2004/38 Директивасының 7(1)(b) бабы бұрынғы еңбек қатынастары бойынша зейнетақы алатын, бірақ еңбек ету кезінде басқа ЕЭА мемлекетінде экономикалық қызмет атқармаған зейнеткерге тек қабылдаушы ЕЭА мемлекетімен қатынаста тұру құқығын ғана емес, сонымен қатар баспана ЕЭА мемлекетінен еркін жүріп-тұру құқығын береді деп түсіндіру керек. Соңғысы, мекен мемлекетінің мұндай адамның басқа ЕЭА мемлекетіне көшуіне кедергі жасауға тыйым салады. Мұндай кедергіге тұрғылықты жерінде қалғандарға қарағанда қозғалыс құқығын пайдаланатын адамдарға нашарлатылған қарау қарастырылады. Әрі, мұндай зейнеткердің әйеліне ұқсас туынды құқықтар бар, 90/365 Директивасының 1(2) бабына және 2004/38 Директивасының 7(1)(d) бабына сәйкес. E 18/14, Wow Air, Рейкьявик аудандық сотынан Кеңес регламентінің (ЕЭК) No 95/93 қауымдастық әуежайларында орын бөлу жөніндегі ортақ ережелерді түсіндіруге қатысты Сотқа жасалған өтініш. Президент, іске қатысты сұрақтар бойынша шешім қабылдау өте жеделдікпен қарастырылатынын, әсіресе істің экономикалық сезімталдығы және жақын арада орын бөлудің ықтимал әсерлері ескеріле отырып, үдетілген процедураны қолдануға шешім қабылдады. Аталған істе Исландияның ерекше географиялық жағдайы да ескерілді, Кефлавик елдегі жалғыз халықаралық әуежай болып табылады. Бұл процедуралық ережелерден ауытқуға мүмкіндік беретін кеңес сұрауына үдетілген процедура қолданылған алғашқы жағдай. Іс E 5/15, Matja Kumba, ұлттық сот біріншіден, бірлескен күтім аясындағы аптаның 84 сағаттық орташа жұмыс уақыты (7-7 ауысым) Жұмыс уақыты туралы директиваның (Директива 2003/88/EC) 6-бабын бұзу болып табылатынын анықтауды сұрады; екіншіден, бірлескен күтім аясындағы аптасына 60 сағаттан артық жұмыс істеуге қызметкердің келісімі алынбауы Директивада қызметкерлерге берілген құқықтармен үйлесімді ме; және үшіншіден, аптасына 48 сағаттан артық жұмыс уақытын ұсынуға келісімсіздік салдарынан жұмыстан босату Директива мағынасындағы "зиянын" құрайды ма. Бірінші сұраққа жауап бергенде, Сот істегі жұмыс уақыты мөлшерін ұлттық сот анықтауға тиіс екенін атап өтті, Сот түсіндірген факторларды ескере отырып. Бірлескен күтім аясындағы аптасына 84 сағаттық жұмыс уақыты, 22(1)(a) бабымен реттелген жағдайларда, егер жұмыскер мұндай жұмысты орындауға ерікті, еркін және жеке келісім берген болса, және жұмыскердің қауіпсіздігі мен денсаулығын қорғау қағидалары сақталса, Директиваның 6-бабымен үйлесімді. Екінші сұраққа жауап бергенде, Сот Директива...