Кіріспе
Chalicotheriidae (гр. chalix, "шағыл" және therion, "жануар") – Солтүстік Америка, Еуразия және Африкада Орта эоценнен Ерте плейстоценге дейін, 48,6 – 1,806 млн жыл бұрын өмір сүрген, шөппен қоректенетін, тақ тұяқты (периссодактил) сүтқоректілердің жойылған туысы. Олар көбінесе халикотериялар деп аталады, бұл термин халикотериоидтардың кеңірек тобына да қолданылады. Олар басқа тұяқты жануарлармен салыстырғанда ерекше морфологиясымен, мысалы, ұзын, тырнақты алдыңғы аяқтарымен ерекшеленеді. Олардың жапырақтарды жеп шолғылаушылар болған деп саналады. Олар үлкен алдыңғы тырнақтарын кері тартып ала алмады және алдыңғы аяқтарымен бунақтап жүрді. Халикотериидтердің анатомиялық құрылымы, дене тіркейісі және қозғалысы, екі аяқтап тамақтанатын басқа ірі шолғылаушылармен, мысалы, жалқы жануарлар, гориллалар және алып пандалармен ұқсастық көрсетеді. Халикотериялардың қазба қалдықтары тіпті ұқсас өлшемдегі басқа таксондар жақсы сақталған аймақтарда да сирек кездеседі, бұл олардың көбінесе жалғыз өмір сүрген жануарлар болғанын және жылқылар, носорогтар мен бронтотерлерден айырмашылығы, ешқашан топтасып өмір сүрген түрлерге эволюцияламағанын көрсетеді. Толық қаңқалары бойынша халикотериялардың тек екі түрі белгілі: Солтүстік Американың ерте миоцен кезеңінен шыққан шизотериин Моропус және Еуропаның орта миоцен кезеңінен шыққан халикотериин Анизодон. Басқа түрлердің қазба қалдықтары өте шағын бөлшектерден орташа толықтыққа дейін сақталған. Халикотерияларның дене мөлшері антилопадан алып жұмысшы жылқыға дейін ауысқан.
Chalicotheriidae (from Greek chalix, "gravel" and therion, "beast") is an extinct family of herbivorous, odd toed ungulate (perissodactyl) mammals that lived in North America, Eurasia, and Africa from the Middle Eocene until the Early Pleistocene, existing from 48.6 to 1.806 mya. They are often called chalicotheres, a term which is also applied to the broader grouping of Chalicotherioidea. They are noted for their unusual morphology compared to other ungulates, such as their elongated clawed forelimbs. They are thought to have been browsers. They could not retract the huge front claws, and knuckle walked on their forelimbs. The chalicotheriines' anatomical design, posture, and locomotion show convergence with other large browsers that feed selectively in a bipedal position, such as the ground sloths, gorillas, and giant pandas. Chalicothere fossils are uncommon even in areas where other taxa of similar size are well preserved, which suggests they were mostly solitary animals, and unlike horses, rhinos, and brontotheres, never evolved species that lived in herds. Only two species of chalicothere are known from complete skeletons, the schizotheriine Moropus from the early Miocene of North America, and the chalicotheriine Anisodon from the middle Miocene of Europe. Fossils of other species range from very fragmentary to moderately complete. Chalicotheres ranged in size from an antelope to a large draft horse.
Эволюция
Халикотерлер алғаш рет 46 миллион жыл бұрын, Азияның эоцен кезеңінде нақты анықталды. Олардың отбасы сол жерде пайда болған деп саналады, бірақ эоцен кезеңінде Солтүстік Америкада да кездесті. Олигоценнің соңына қарай, олар шизотерииндер мен халикотерииндерге бөлінді. (Ерте халикотерлер көбінесе Eomoropidae туысына жатқызылады; олардың тырнақтары болған-жоқ дегені әлі белгісіз, сондай-ақ екі кішітұқым қалай дамығандығы да анық емес.) Африкаға бірнеше рет таралып, кейіннен халкотерииндер шизотерииндермен ығыстырылды. Екі топ та Еуропаға ерте кезеңде тарады. Плиоценде Солтүстік Америкада Оңтүстік Америкадан Ұлы Америкалық алмасу кезінде келген мегалонихидтік жерқазбаларынан және Африка мен Еуропаның ормандарында дамып келе жатқан ірі маймылдардан жаңа бәсекелестік туды. Миоценнен кейін отбасының сәттілігі төмендеді, бірақ Плейстоценнің соңына дейін Африкада сақталды; соңғы тірі қалған түрі – шизотериин Ancylotherium hennigi. Халикотерлер жойылып кеткен бронтотерлермен, сондай-ақ қазіргі жылқылармен, мүйізтұмсықтармен және тапирлермен туыс. Перисодактилдердің ерте эволюциясы әлі толық шешілмегендіктен, олардың басқа перисодактилдерге жақын туыстары анық емес. Дәстүрлі түрде олар Эквиоидаға қарағанда Цератоморфаға (тапирлер мен мүйізтұмсықтарды қамтиды) жақын деп есептелді. Алайда, 2004 жылғы кладистикалық зерттеу халикотерлерді Лофиодонтидалардың туыс тобы ретінде, ал біріктірілген топты (Анцилопода) барлық қазіргі перисодактилдерге (Эквиоида мен Цератоморфаны қоса) туыс деп анықтады. Бронтотерлер Перисодактилдер отрядының ішіндегі ең алыс туысқан болып табылады.