Кіріспе

Refco – Нью-Йорктегі қаржы қызметтері компаниясы, негізінен тауарлар мен фьючерстік келісімшарттардың брокері ретінде танымал болды. 1969 жылы Реймонд Эрл Фридман оны Ray E. Friedman and Co. деп құрды. 2005 жылдың қазан айында банкротқа дейін фирманың шамамен 200 000 клиенттік шоттарында 4 миллиард доллардан астам ақшасы болды және ол Чикаго тауар биржасындағы ең ірі брокер еді. Фирманың банкротқа түскен кездегі балансында 75 миллиард долларға жуық активтер және шамамен сондай мөлшердегі міндеттемелер көрсетілген. Компания кейіннен бұл мәліметтерден бас тартса да, олар фирманың қаржылық тәуелділігінің деңгейін шамамен дұрыс көрсетеді. Refco 2005 жылдың 11 тамызында 26,5 миллион акцияны 22 доллардан сату арқылы акционерлік компанияға айналды. Ол күнді осыдан 25%-дан астам жоғары бағамен аяқтады, соның нәтижесінде компанияның жалпы құны шамамен 3,5 миллиард долларға бағаланды. Инвесторларды Refco-ның үнемі пайда табу тарихы қызықтырды – бастапқы акцияға шығар алдындағы төрт жылда орташа жылдық кірістің өсуі 33% құрады.

Ашулы оқиға

Refco Inc. 2005 жылғы 10 қазанда, дүйсенбі күні дағдарысқа ұшырады, ол өзінің бас атқарушы директоры және төрағасы Филипп Р. Беннетт компанияның аудиторлары мен инвесторларынан 430 миллион долларлық нашар қарыздарды жасырғанын және жұмыстан кетуге келіскенін мәлімдеді. Refco өткен апта соңындағы ішкі тексеру кезінде компанияға аты аталмаған, бірақ Беннет мырзаның бақылауындағы 430 миллион АҚШ доллары сомасындағы қарызды анықтағанын айтты. Беннетт компанияның оларды есептен шығаруын болдырмау үшін Refco-дан нашар несиелерді сатып алып, Refco-ның өзінен алынған ақшамен нашар несиелерді төлеп отырғаны белгілі болды. 2002-2005 жылдар аралығында ол әр тоқсан соңында Refco еншілес компаниясының Liberty Corner Capital Strategy деп аталатын хедж-қорға ақша беруін ұйымдастырды, ол кейін ақшаны Филипп Беннеттке жасырын түрде тиесілі, Refco-ға заңды немесе ресми байланысы жоқ тәуелсіз офшорлық компания Refco Group Holdings-ке берді. Беннетттің компаниясы кейін ақшаны Refco-ға қайтарды, ал қаржылық есептер дайындалғанда Либерти қарыз алушы ретінде көрінді. Либертидің алаяқтық мәмілелерді жасырып жатқанын білгені әлі белгісіз; қор басшылығы Refco-ның бір еншілес компаниясынан қарыз алып, Refco-ның басқа еншілес компаниясына қарыз бергенін, ал Беннетт мырза құпия түрде бақылаған ұйымға қарыз бермегенін мәлімдеді. 20 қазанда олар Refco компаниясын сотқа беру туралы хабарлады. 2006 жылғы сәуірде Refco кредиторлары ұсынған құжаттар Беннетттің кемінде 2000 жылдан бері осындай алаяқтықпен айналысқанын көрсетті, ол Liberty Corner Capital Strategy орнына Bawag P. S. K. Group-ты пайдаланды. Ол кезде оның активтері шамамен 49 миллиард долларға бағаланды, бұл оны АҚШ тарихындағы төртінші ірі банкроттыққа айналдырған болар еді. Алайда, компания кейіннен 16,5 миллиард доллар активтері мен 16,8 миллиард доллар міндеттемелері бар екенін мәлімдеген қайта қарастырылған құжатты ұсынды. Refco сондай-ақ өзінің реттелген фьючерстік және тауарлық бизнесін банкроттыққа жатпайтын J. C. Flowers & Co. басқаратын топқа шамамен 768 миллион долларға сату туралы келісімге келді. Алайда, Interactive Brokers және Дубай инвестициялары, Дубай әмірлігінің инвестициялық бөлімі сияқты басқа да ұсынулар пайда болды. Бұл ұсыныстар бір кезде қабылданбады, өйткені Flowers басқаратын топ Refco бұл бизнесті басқа біреуге сатса, ажырасу төлеміне құқылы болар еді. Дубайдағы ұсынысқа қатысқан Карлос Абади Дубай басқаратын топтың Refco компаниясының барлығына 1 миллиард доллар ұсынғанын, бірақ одан бас тартқанын айтты. Алайда, істі қарастырған банкрот судьясы ажырасу төлемін негізсіз деп тапты және Flowers тобы өзінің ұсынысын кері қайтарып алды. Бизнес орнына 10 қарашада Man Financial компаниясына сатылды. Man Financial Refco Overseas Ltd (Refco-ның еуропалық операциясы) компаниясын Marathon Asset Management-ке сатқаннан кейін Refco фьючерстік бизнесінің көп бөлігін сақтап қалды, ол кейін бизнесті Marex Financial Limited ретінде қайта іске қосты. Бұл скандалдың нормативтік әсері, тіпті кішкентай болса да, Enron-нан басқа кез келген корпоративтік сәтсіздіктен гөрі үлкен болады. Refco акцияларын ашық сауда-саттыққа екі ай бұрын ғана шығарған еді. Олардың аудиторлары (Grant Thornton) және IPO-ны жүргізген инвестициялық банктер, Credit Suisse First Boston, Goldman Sachs және Bank of America Corp., барлығы компанияның тиісті тексеруін аяқтады және барлығы бас директордың 430 миллион долларлық нашар қарыздарды жасырғанын байқамады. Олардың ең ірі жеке инвесторы – жоғары бағаланған сатып алу қоры Thomas H. Lee Partners болды, және оның менеджерлерінің беделі де солай құлдырады. 2005 жылғы 27 қазанда Refco акционерлері Refco, Thomas H. Lee Partners, Grant Thornton, Credit Suisse First Boston және Goldman Sachs-қа қарсы топтық сотқа шағым түсірді. 2006 жылғы 2 наурызда Refco-ның кепілсіз кредиторларын білдіретін адвокат IPO андеррайтерлерін алаяқтыққа көмектескені немесе сенімгерлік міндеттерін бұзғаны үшін сотқа беру шараларын бастады. 2006 жылғы сәуірде кредиторлар Bawag P. S. K. Group компаниясын 1,3 миллиард доллардан астам сомаға сотқа берді. Алты Ангилья компаниясы бастапқыда Refco банкротқа ұшыраған кезде, әдеттегідей, кредиторлар ретінде, барлығы 543 миллион доллар талап еткен. Алайда олар заңдық талаптармен ұштастырылмады. Бұл басқа Refco клиенттері үшін жақсы жаңалық, өйткені фирманың активтеріне қатысты 543 миллион долларлық талаптар жоғалуы мүмкін. Жалған облигациялардың қандай да бір қылмыстық қызметті білдіруі Refco, BAWAG немесе Liquid Opportunity басшыларына жағымсыз әсер етеді.

Бұрынғы жанжалдар

Refco компаниясы реттеуші органдар арасында жақсы беделге ие болған емес. Тауар фьючерстерін саудалау комиссиясы және Ұлттық фьючерстер қауымдастығы Refco компаниясы мен оның бөлімшелеріне қарсы компания құрылғаннан бері 100-ден астам шара қолданды. The Wall Street Journal газетінің мәліметінше, бұл "NFA ұсынған деректерге сәйкес, саладағы ең көп айыпталып келген брокерлердің бірі болды". 2001 жылы NFA Refco компаниясын 13 инвесторға 43 миллион доллар төлеуге міндеттеді, себебі олардың Refco брокері саудаларды рәсімдеу үшін жалған тапсырыс билеттерін пайдаланған. 2005 жылдың 16 мамырында компания "Wells хабарламасын" алғанын хабарлады, бұл Refco Securities бөлімшесіндегі бұрыс қысқа сату және басқа да мәселелерге байланысты айыпталулар болуы мүмкін екенін білдіреді. Компания Sedona Corp. атты компанияның акцияларын ашық қысқа сатуға қатысқандығын, SEC-пен келіссөздер жүргізіп жатқанын және болашақ бұзушылықтарға тыйым салуды және "ауыр азаматтық айыппұл төлеуді" қамтитын келісімге қол жеткізуді үміттенеді. Refco компаниясы келісімге қол жеткізу үшін 5 миллион доллар резервке қойды. Сондай-ақ, Sedona компаниясы осы саудаға байланысты Refco компаниясына қарсы сотқа шағым түсірді.