Кіріспе
Гангют (Гангут) – Ресей империясының бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салынған «Гангют» классының жетекші кемесі және осы кластағы соңғы аяқталған кеме. Ол 1714 жылы Гангют шайқасында швед флоты үстінен Ресейдің жеңісі құрметіне аталды. 1914–1915 жылдардың қысында құрылысы аяқталды, бірақ 1915 жылдың ортасына дейін жауынгерлік міндеттерге дайын болмады. Оның міндеті – Фин шығанағының аузын немістерден қорғау болды, бірақ немістер ешқашан кіруге тырыспады, сондықтан ол жаттығулармен және мина қою операцияларын жабумен айналысты. Ақпан революциясынан кейін оның экипажы Балтық флотының жалпы бүліктеріне қосылып, 1918 жылы большевиктерге қосылды. 1918 жылы адам жетіспеуіне байланысты қызметтен шығарылып, 1925 жылға дейін қайта қолданылмады, сол кезде ол «Октябрь революциясы» (Октябрьская революция) деп қайта аталды. 1931 және 1934 жылдар аралығында жаңа қазандықтар, отты басқару жүйелері және едәуір кеңейтілген суперқұрылымдармен қайта жаңартылды. Қысқы соғыс кезінде фин жағалау артиллериялық позицияларын бір рет атқылады. 1941 жылдың басында, «Барбаросса» операциясы басталмас бұрын, оның әуе шабуылына қарсы қару-жарағы күшейтілді. Ленинградты қоршау кезінде үш рет бомбаға түсіп, бір жыл бойы жөндеуден өткеніне қарамастан, немістерге қарсы артиллериялық қолдау көрсетті. Соғыстан кейін әрекеттегі күшін сақтап, 1954 жылы оқу кемесіне айналды, ал 1956 жылы әскери-теңіз тізімінен шығарылып, бірте-бірте металлға тапсырылды.
Gangut (Гангут) was both the lead ship of the dreadnoughts of the Imperial Russian Navy built before World War I and the last of her class to be completed. She was named after the Russian victory over the Swedish Navy in the Battle of Gangut in 1714. She was completed during the winter of 1914–1915, but was not ready for combat until mid 1915. Her role was to defend the mouth of the Gulf of Finland against the Germans, who never tried to enter, so she spent her time training and providing cover for minelaying operations. Her crew joined the general mutiny of the Baltic Fleet after the February Revolution and joined the Bolsheviks in 1918. She was laid up in 1918 for lack of manpower and not recommissioned until 1925, by which time she had been renamed Oktyabrskaya Revolutsiya (Октябрьская революция: October Revolution). She was reconstructed between 1931 and 1934 with new boilers, fire control systems and greatly enlarged superstructures. During the Winter War she bombarded Finnish coastal artillery positions once. Her anti aircraft armament was greatly reinforced in early 1941, just before Operation Barbarossa. She provided gunfire support against the Germans during the Siege of Leningrad despite being bombed three times and under repair for a year. Retained on active duty after the war she became a training ship in 1954 before being struck off the Navy List in 1956 and slowly scrapped.
Дизайн және сипаттама
Гангют су сызығында да, жалпы ұзындығында да ұзын болды. Оның ені және жобасы жобаланғаннан артық болды. Оның жүк көтергіштігі жобаланған жүк көтергіштігінен артық, Гангют машиналары Франко-Ресейлік зауытында салынды. Төрт Парсонс типіндегі бу турбинасы төрт винтті қозғалтты. Машиналық бөлімдері үшінші және төртінші мұнаралар арасында үш көлденең бөлімде орналасқан. Сыртқы бөлімдерде әрбір қанатты винт үшін жоғары қысымды алға және кері турбиналар болды. Орталық машиналық бөлімде екі төмен қысымды алға және кері турбиналар, сондай-ақ екі орталық винтті қозғалтқан екі крейсерлік турбиналар болды. Қозғалтқыштардың жалпы жобаланған қуаты 15 мың а.к. болды, бірақ олар 1915 жылғы 21 қарашадағы «Полтава» ресейлік линкорының толық жылдамдық сынақтары кезінде 25 мың а.к. қуатты өндірді және ең жоғары жылдамдығына қол жеткізді. Жылуды қамтамасыз ету үшін жиырма бес Ярроу қазандығы қолданылды, олардың жобаланған жұмыс қысымы болды. Әрбір қазандыққа май бүркігіштер орнатылып, май-көмір отынымен жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Олар екі топқа бөлінді. Алдыңғы топ екінші мұнараның алдындағы екі қазандықтан тұрады, олардың алдыңғысында үш қазандық, ал екіншісінде алты қазандық болды. Арғы топ екінші және үшінші мұнаралар арасында орналасқан және әрқайсысында сегіз қазандық бар екі бөлімнен тұрады. Толық жүктемеде ол көмір мен май отынын тасымалдады, бұл оның жылдамдығы бойынша қашықтығын қамтамасыз етті. «Гангют» кемесінің негізгі қаруы кеме ұзындығы бойынша төрт үш мұнаралы мұнараға орнатылған он екі 52 калибрлі «Обуховский» 1907 үлгісіндегі зеңбіректерден тұратын. Орыстар суперфайрлі мұнаралардың ешқандай артықшылығы жоқ деп есептеді, олар осьтік атыстың құндылығын жоққа шығарды және суперфайрлі мұнаралар төменгі мұнараның үстінен атыс кезінде зеңбірек аузынан шығатын газдардың салдарынан атыс жасай алмайды деп сенді. Сондай-ақ, олар мұнараларды және олармен байланысты оқ-дәрі қоймаларын кеменің ұзындығы бойынша тарату кеменің тірі қалу мүмкіндігін жақсартады деп сенді. Кемені торпедалық қайықтардан қорғау үшін қосалқы батарея ретінде казематтарға 50 калибрлі 16 Pattern 1905 зеңбірегі орнатылды. Кемелерде тек бір 30 калибрлі Lender авиацияға қарсы (АА) зеңбірегі болды. Басқа АА қарулары, мүмкін, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қосылған, бірақ егжей-тегжейі жоқ. Буджбонның айтуынша, соғыс кезінде соңғы мұнаралардың төбесіне төрт зеңбірек қосылған. Төрт су асты торпеда түтігі орнатылды, әрбір түтікте үш торпеда болды. 1915 жылғы 11 қаңтарда Хельсинкиге жеткенде, ол Балтық флотының бірінші линкор бригадасына тағайындалды. «Гангют» пен оның бауырласы «Севастополь» 27 тамызда Лиепаяның оңтүстігінде мина салу операцияларын қашықтан қорғады. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фин шығанағынан шыққан кез келген ресейлік дредноуттың ең алыс жері болды. 10 қыркүйекте суға батып, аз ғана зақымдалды. 1 қарашада командаға ет пен макароннан тұратын дәстүрлі тағамды беруден бас тартқан атқарушы офицердің бас көтеруі болды. Капитанның қайтып оралуы және консервіленген етпен кешкі ас беру кемеде тәртіпті қалпына келтірді. 10-11 қарашада және 6 желтоқсанда «Гангют» және оның бауырласы «Петропавловск» мина салу операциялары үшін қашықтықтан қорғаныс жасады. 1916 жылы ол ешқандай іс-әрекет жасамады. 1917 жылғы 16 наурызда оның экипажы Балтық флотының бүлігіне қосылды. Брест-Литовск келісім-шарты бойынша 1918 жылдың наурыз айында Кеңес Одағы Хельсинкидегі базасын босатуды немесе Фин шығанағы әлі де мұздатылған болса да, жаңа тәуелсіз Финляндияның тұтқындауын талап етті. «Гангют» пен оның әпкелері 12 наурызда кемелердің бірінші тобын бастап, бес күннен кейін «Мұз сапары» деп аталатын Кронштадтқа жетті. «Гангют» 1918 жылғы 9 қарашада жұмыс күшінің жетіспеушілігіне байланысты жабылды және 1925 жылғы 27 маусымда қайта жөндеу кезінде «Октябрьская Революция» деп қайта аталды. 1926 жылғы 23 наурызда қайтадан іске қосылды және 1931 жылғы 12 қазанда жартылай қайта құру жұмыстары басталды. Құбырлы маст үлкен және берік құрылыммен ауыстырылды, KDP 6 өртті басқару директорымен жабдықталған, оның үстінде екі Zeiss қашықтық өлшегіші орналасқан. Артқы суперструктура кеңейтілді және оның алдында жаңа құрылым салынды, оған басқа KDP 6 директоры шықты, бұл негізгі мастты алға жылжытуды талап етті. «Марат» кемесінде болғандай, кемеге де жер жетпегендіктен, кеме мачтасының екі жағына екі үлкен кран орнатылды. Оның түтігі «Марат» сияқты бұрышты емес, артқа иілген. Әрбір мұнараға итальяндық қашықтық өлшегіштер орнатылды және олардың шатырларының қалыңдығы арттырылды. «Марат» кемесіне ұқсас жаңа форкастл теңізде кеменің тұрақтандыруын жақсарту үшін орнатылды. Алты 34 К авиацияға қарсы (АА) зеңбірегі қосылды, үшеуі алдыңғы және артқы мұнаралардың төбесінде орналасқан. Оның барлық жиырма бес ескі қазандығы «Измаил» үшін арналған он екі май отынымен жұмыс істейтін қазандықтармен ауыстырылды. Босатылған орын су астындағы қорғанысын жақсартатын қосымша ішкі бойлық су өткізбейтін қабырғаны орнату үшін пайдаланылды. Оның түпнұсқа Pollen Argo Clock механикалық өртті басқару компьютері Vickers Ltd өртті басқару компьютерінің көшірмесімен жаңартылды, кеңестіктерде AKUR деп белгіленді, сондай-ақ Sperry тұрақты тік гироскопының көшірмесімен жаңартылды. Бұл өзгерістер оның жүк көтергіштігін толық жүктемеде арттырды және жалпы ұзындығын арттырды. Оның метацентрлік биіктігі суперструктураларының кеңеюі нәтижесінде жобаланған биіктігінен төмендеді. 1934 жылғы 4 тамызда ол қайта құруын аяқтады. «Октябрьская Революция» кеңестіктер Эстонияны басып алғаннан кейін Таллинге қатысты, бірақ 1941 жылғы ақпан-наурыз айларында Кронштадтта қайта жөнделді және оның авиацияға қарсы қару-жарағы күшейтілді. Оның кормасында екі екі зеңбіректі 81 К орнатылды. Бұл зеңбіректерге арналған оқ-дәрі қоймалары, мүмкін, әрбір балкадағы ең артқы казематтарда орналасқан, олар 120 мм зеңбіректерден айырылды және он екі автоматты 70 К зеңбірегі қосылды, үшеуі ортаңғы мұнараларда, ал алтысы алдыңғы және артқы суперструктураларда орналасқан. Төрт екі және төрт бір DShK пулеметі және екі АА директоры да орнатылды. Үлкен крандар неміс ауыр крейсері «Петропавловск»-тен алынған кішірек крандармен ауыстырылды, бұл авиацияға қарсы зеңбіректерге орын жасады. 1941 жылғы 22 маусымда «Октябрьская Революция» немістер Кеңес Одағына басып кірген кезде Таллинде болды, бірақ немістердің шабуылына байланысты Кронштадтқа қарай жүзуге мәжбүр болды. 8 қыркүйекте ол Ленинград пен Кронштадт арасындағы арнадан неміс 18-ші армиясының әскерлеріне атыс ашты және келесі күні төрт зеңбірекпен жағалауда қолдануға мүмкіндік берді. 1941 жылғы 4-5 сәуірдегі түнгі уақытта KG 4-тен келген Heinkel He 111 бомбалаушылары тастаған бір ауыр және үш орташа бомбадан зақымданды және 24 сәуірде тағы үш бомбадан зақымданды. Оның жөндеу жұмыстары 1942 жылғы қарашада аяқталды, бірақ қыркүйекте төрттік 37 мм 46 К зеңбірек орнатылды. Ол Ленинград қоршауы кезінде, 1944 жылғы қаңтардағы Ленинград-Новгород шабуылында және 1944 жылғы маусымдағы Выборг-Петрозаводск шабуылында совет әскерлеріне көмектесті. 1944 жылдың белгілі бір кезеңінде ол британдық Type 279 әуе ескерту радарын алды. 1944 жылғы 22 шілдеде ол Қызыл Ту орденімен марапатталды. 1954 жылғы 24 шілдеде ол «оқу линкоры» ретінде қайта жіктеліп, 1956 жылғы 17 ақпанда алынып тасталды. Ол баяу түрде құлатылды және оның қаңқасы 1958 жылғы мамыр айында әлі де сақталды.
Ganguts machinery was built by the Franco Russian Works. Four Parsons type steam turbines drove the four propellers. The engine rooms were located between turrets three and four in three transverse compartments. The outer compartments each had a high pressure ahead and reverse turbine for each wing propeller shaft. The central engine room had two each low pressure ahead and astern turbines as well as two cruising turbines driving the two center shafts. The engines had a total designed output of , but they produced during her sister Russian battleship Poltavas full speed trials on 21 November 1915 and gave a top speed of Twenty five Yarrow boilers provided steam to the engines at a designed working pressure of Each boiler was fitted with Thornycroft oil sprayers for mixed oil/coal burning. They were arranged in two groups. The forward group consisted of two boiler rooms in front of the second turret, the foremost of which had three boilers while the second one had six. The rear group was between the second and third turrets and comprised two compartments, each with eight boilers. At full load she carried of coal and of fuel oil and that provided her a range of at a speed of
The main armament of the Ganguts consisted of a dozen 52 caliber Obukhovskii Pattern 1907 guns mounted in four triple turrets distributed the length of the ship. The Russians did not believe that superfiring turrets offered any advantage, discounting the value of axial fire and believing that superfiring turrets could not fire while over the lower turret because of muzzle blast problems. They also believed that distributing the turrets, and their associated magazines, over the length of the ship improved the survivability of the ship. Sixteen 50 caliber Pattern 1905 guns were mounted in casemates as the secondary battery intended to defend the ship against torpedo boats. The ships were completed with only a single 30 caliber Lender anti aircraft (AA) gun mounted on the quarterdeck. Other AA guns were probably added during the course of World War I, but details are lacking. Budzbon says that four were added to the roofs of the end turrets during the war. Four submerged torpedo tubes were mounted with three torpedoes for each tube. She entered service on 11 January 1915 when she reached Helsinki and was assigned to the First Battleship Brigade of the Baltic Fleet. Gangut and her sister Russian battleship Sevastopol provided distant cover for minelaying operations south of Liepāja on 27 August, the furthest that any Russian dreadnought ventured out of the Gulf of Finland during World War I. She ran aground on 10 September, but suffered only minor damage. A minor mutiny broke out on 1 November when the executive officer refused to feed the crew the traditional meal of meat and macaroni after coaling. The return of the captain and the issue of a dinner of tinned meat restored order on the ship. On 10–11 November and 6 December Gangut and her sister Russian battleship Petropavlovsk again provided distant cover for minelaying operations. She saw no action of any kind during 1916. Her crew joined the general mutiny of the Baltic Fleet on 16 March 1917, after the idle sailors received word of the February Revolution in Saint Petersburg. The Treaty of Brest Litovsk required the Soviets to evacuate their base at Helsinki in March 1918 or have them interned by newly independent Finland even though the Gulf of Finland was still frozen over. Gangut and her sisters led the first group of ships on 12 March and reached Kronstadt five days later in what became known as the 'Ice Voyage'. Gangut was laid up on 9 November 1918 for lack of manpower and was renamed Oktyabrskaya Revolutsiya on 27 June 1925 while she was being refitted. She was recommissioned on 23 March 1926 and began a partial reconstruction on 12 October 1931, incorporating the lessons from the earlier modernizations of her sisters Marat and Parizhskaya Kommuna. The tubular tower mast was replaced by a larger and sturdier structure with a KDP 6 fire control director, equipped with two Zeiss rangefinders positioned on top. The aft superstructure was enlarged and a new structure was built just forward of it, with another KDP 6 director surmounting it, which required the repositioning of the mainmast forward. This did not leave enough room for a derrick, as was used on Marat, so two large boat cranes were mounted on each side of the mainmast. Her funnel was curved to the rear rather than angled like Marat. Each turret received Italian rangefinders and their roof armor was increased to in thickness. A new forecastle, much like that of Marat, was fitted to improve seakeeping. Six 34 K anti aircraft (AA) guns were added, three on the roofs of the fore and aft turrets. All twenty five of her old boilers were replaced by a dozen oil fired boilers originally intended for the Izmail. The space saved was used to add another inboard longitudinal watertight bulkhead that greatly improved her underwater protection. Her original Pollen Argo Clock mechanical fire control computer was upgraded with a copy of a Vickers Ltd fire control computer, designated AKUR by the Soviets, as well as a copy of a Sperry stable vertical gyroscope. These changes increased her displacement to at full load and her overall length to Her metacentric height decreased to from her designed as a result of her enlarged superstructures. She finished her reconstruction on 4 August 1934. Oktyabrskaya Revolutsiya sailed to Tallinn shortly after the Soviets occupied Estonia, but she was refitted in February–March 1941 in Kronstadt and her anti aircraft armament was reinforced. Two twin gun 81 K mounts were mounted on her quarterdeck. The magazines for these guns were probably situated in the rearmost casemates on each beam, which lost their 120 mm guns and twelve automatic 70 K guns were also added, three guns each on the middle turrets and the other six in the fore and aft superstructures. Four twin and four single DShK machine guns and two AA directors were also fitted. The large cranes were replaced by smaller ones taken from the ex German heavy cruiser Petropavlovsk to make room for the anti aircraft guns. On 22 June 1941 Oktyabrskaya Revolutsiya was in Tallinn when the Germans invaded the Soviet Union, but she was forced to sail for Kronstadt by the advancing Germans. She opened fire on troop positions of the German 18th Army on 8 September from the channel between Leningrad and Kronstadt, and probably landed four guns on the following day for use ashore. She was hit again by one heavy and three medium bombs dropped by Heinkel He 111s of KG 4 during the night of 4–5 April. and again by three bombs on 24 April. Her repairs were completed in November 1942, although a quadruple 37 mm 46 K gun mount was added in September. She supported Soviet forces during the Siege of Leningrad, the Leningrad–Novgorod Offensive in January 1944 and the Vyborg–Petrozavodsk Offensive in June 1944. She received a Lend Lease British Type 279 air warning radar sometime during 1944. On 22 July 1944 she was awarded the Order of the Red Banner. She was reclassified as a 'school battleship' on 24 July 1954 and stricken on 17 February 1956. She was slowly scrapped and her hulk still survived in May 1958.