Кіріспе

Пьетро да Кортонаның фрескасы

«Илаһи провидение мен Барберини күші» – итальяндық барокко суретшісі Пьетро да Кортонаның фрескасы, Италияның Рим қаласындағы Палаццо Барберинидің әсем залының үлкен төбесін жабады. 1633 жылы басталып, үш жылға жуық аяқталды; Кортона Венециядан оралғаннан кейін, 1639 жылы толыққанды жұмыс аяқталды. Палаццо 1620 жылдардан бері Барберини әулетінің резиденциясы болды, оның басшысы Маффео Барберини, кейіннен VIII Урбан, қаланы өнер мен сәулет арқылы қайта жаңартудың кең ауқымды бағдарламасын іске қосты.

Құрамы

Бұл тапсырыспен жасалған өнер туындылары көбінесе күн мен аралармен (Барберини отбасының гербінде үш ара болған), сондай-ақ Кортона фрескасында да кездеседі. Аспанның бір шетінде құдіретті күннің нышаны – Құдайлық Қамқорлық, ал екінші шетінде пап кілттерін, тиараны және зәулім алтын аралардың үстінде шапан белбеуін ұстаған құдашалар мен ұшқан қыздар бейнеленген. Қамқорлықтың астында жасалған жақтау қирап жатыр. Қырағылы Уақыт құдашаның қолын жұтып алғандай көрінеді. Өлместік тәжін құрайтын он екі жұлдызды әсем алып жүретін әйел, оны гербтік аралар тобына ұсынып, Құдайлық Қамқорлыққа үмітпен қарайды. Кейбір ғалымдардың пікірінше, фресканың мақсаты Барберинидің папалық сайлауын, ол туралы қаңқулар болған, Құдайдың қалауымен болғандай көрсету болған. Бір шетінде, мысқырдағы жұмысшылар тынымсыз еңбек етіп, сыртқы жақтауды қиратып жібереді.

Санаткерлік бағалау және мұра

Римде сол кезде фрескалар көп болды; көбісі – кадрланған эпизодтардың галереяларын бейнеледі, Сикстин капелласының төбесінде немесе Аннибале Карраччидің Палаццо Фарнезеде (1601 жылы аяқталған) кездесетін quadro riportato сияқты. Бальдассаре Перуцци «квадратура» деп аталатын сурет салу стилін қалыптастырды, онда фреска архитектуралық құрылымның бөлігін ауыстырады немесе имитациялайды, көбінесе күшпен перспективаны қолданады. Мұндай trompe l'œil тәсілдері итальяндық өнер үшін жаңалық емес еді, мысалы, Мантенья және Джулио Романо Мантуяда осындай фрескаларды жасаған; алайда, Кортона үшін жарқын аспан – көптеген басқа ірі фрескалық көріністерге әсер еткен стильге айналды, мысалы, Мадридтегі Тиеполоның, Стокгольмдегі Әулет үйінен Эренштралдың «Абдендер кеңесі», Страдағы Вилла Писанидегі Писани әулетінің қасиеттілікке көтерілуі сияқты. Римдегі тағы бір әйгілі sotto in su фрескаларының қатарында Андреа Поццоның Римдегі Сант-Игнацио шіркеуіндегі Әулие Игнатийдің қасиеттілікке көтерілуі бар.