Кіріспе

2005 жылғы австралиялық вестерн

«The Proposition» – Джон Хиллкоаттың режиссерлік жұмысымен және сценарийші, музыкант Ник Кейвтің сценарийі бойынша түсірілген 2005 жылғы австралиялық вестерн фильмі. Басты рөлдерде Гай Пирс, Рэй Уинстон, Эмили Уотсон, Джон Херт, Дэнни Хьюстон және Дэвид Вэнэм ойнаған. Фильмнің түсірілімі 2004 жылы аяқталды, ал 2005 жылы Австралияда кеңінен көрсетілді, ал 2006 жылы АҚШ-та First Look Pictures арқылы кинотеатрларда шықты. Фильм Квинсленд штатындағы Винтон қаласында түсірілді.

Сюжет

1880 жылдары Австралияда Чарли Бернс және оның тобы полициямен атысқа түседі. Чарли мен оның інісі Майкиден басқа топтың барлық мүшелері қаза табады. Капитан Моррис Стэнли Чарлиге Майкиді Рождествоға дейін, яғни 9 күн ішінде дарға асуға кесіп тастайтынын айтады. Стэнли Майки мен Чарлиді босатуға уәде береді, егер Чарли зорлау және кісі өлтіру қылмысы үшін іздеп жүрген ағасы Артур Бернсті өлтіруге келіссе. Майки қамауда қалады, ал Чарли бауырын өлтіруге шығады. Полиция шабуыл жасаған кезде, Артурды "ит адам" деп атаған бірнеше аборигендер ұсталады, және ешкім оның үңгіріне жақындамайды. Артурды іздеу барысында Чарли Хопкинс отбасының өрттенген қиындыларына жетеді – отбасыны өлтіріп, әйелін Бернс тобы зорлаған еді. Жолда ол ішімдікке тойған Желлон Лэмб есімді қарт кісімен кездеседі, ол кантинада найзаланып өлтірілген иесінің орнында отыр. Чарли Лэмбтің Бернс бауырларын қуатын сыйлық аулаушы екенін түсінеді және оны есінен айырады. Кейін Чарли оянады, және бір топ аборигендер оны кеудесіне найзамен жаралайды. Есінен тарту алдында, оған найзамен шабуыл жасаған адамды атып өлтіргенін көреді. Қалада Стенлиді аймақты "тазалауға" жалдаған Иден Флетчер Майкиге Хопкинс отбасын зорлап өлтіргені үшін жаза ретінде жүз қамшы соғуды бұйырады. Стенли бұған қатты наразы болады, өйткені Майки өз ісіне жауапты емес деп санайды және қамшылау оны өлтіреді, сондай-ақ ол Чарлимен жасасқан келісімін бұзады және Бернс тобының өзіне және әйеліне кек алуына себеп болады. Стенли сержант Лоуренсті іздеуші Джекко және басқа да адамдармен бірге кантинадағы өлтірілген Дэн О'Райлиді (өлген адам) аборигендер тобының өлтіргенін анықтауға жібереді. Чарли ағасы Артурдың лагерінде оянады, ол шұнақ таулардың арасындағы үңгірлерде орналасқан. Артурдың тобына Сэмюэл Стоат, Чарлидің жарасын емдеген Куини есімді әйел және Екі Боб есімді абориген кіреді. Сауығып келе жатқан Чарлидің бауырын өлтіруге бірнеше мүмкіндігі болады, бірақ ол олай істемейді. Ол Артурға Майкидің өзімен бірге емес екенін, себебі ол бір әйелмен танысқанын айтады. Капитан Стенли Майкиді қанға толы қала тұрғындарынан қарумен қорғауға тырысады, бірақ Марта келгеннен кейін оның өлген достары үшін кек алуды талап етеді. Майкиді қамшылап, жаралы қалдырады. Қала тұрғындары шамадан тыс көріністен шаршап, Марта есінен таяды, ал Стенли Флетчерге қанды қамшыны лақтырады, ол оны жұмыстан босатады. Тастап кетілген кантинаға оралған сержант Лоуренс пен оның адамдары аборигендер тобын тауып, қырғын жасайды. Артур мен Екі Боб Лоуренстің тобын ұйықтап жатқанда тауып, Джекко мен сержант Лоуренсті өлтіреді. Артур Лоуренсті аяқтап өлтірер алдында, Лоуренс Артурға Чарлидің оны өлтіруге жіберілгенін айтады. Желлон Лэмб Артурдың лагеріне кіріп, ұйықтап жатқан Сэмюэл мен Чарлиді байлайды. Екі Боб қайтып келгенде Лэмбтің ішіндегі жараға оқ тигізеді. Артур Лэмбті жүрегіне пышақтап, Чарли Артурға револьверін бағыттайды, бірақ оның орнына Лэмбтің басына атып, оны азаптан құтқарады. Соңында ол Артурға Майкидің қамауда екенін және оны дарға асуға дайын екенін хабарлайды. Чарли Майкиді босатуға шешім қабылдайды; Артур, Сэмюэл және Чарли Артур мен Екі Боб өлтірген офицерлердің киімдерін киіп қалаға кіреді, ал Екі Боб олар тұтқынға алған абориген адам ретінде көрінеді. Түрмеге жеткенде, жігіттер Майкиді босатып, Чарли мен Екі Боб онымен бірге кетеді, бірақ жарақаттанған Майки Чарлидің қолында қайтыс болады. Артур мен Сэмюэл түрмедегі екі офицердің басын шауып тастау үшін қалады. Стенли кек алудан қорқып, дайындық жасайды, бірақ ол Мартамен бірге тыныш Рождество кешін өткізу үшін сақтанбайды. Олар бастағаннан кейін Артур мен Сэмюэл есікті атып, үйге кіреді. Артур Стенлиді басқа бөлмеге сүйреп алып, оны қатты ұрып-соғады. Сэмюэл Мартаны ішке сүйреп кіргізеді, ал Артур Стенлиге Сэмюэл Мартаны зорлап жатқанын көруге мәжбүр етеді. Чарли кіріп, Артурға Майкидің өлімі туралы хабарлайды; Артур оны елемей, Чарлиді Сэмюэлдің әдемі әнін тыңдауға шақырады. Чарли Сэмюэлді бас жағына атып, Артурға екі рет атып өлтіреді, оның мінез-құлқынан жиренеді. Артур үйден шығып кетеді, Чарли оны жерден тапқаннан кейін ілеседі. Артур Чарлиден келесі қадамын сұрап, қайтыс болады.

Саундтрек

Фильмнің саундтрегі "The Proposition" деп аталып, 2005 жылдың қазан айында фильмнен кейін көп ұзамай жарық көрді. Музыка авторы – Ник Кейв және скрипкашы Уоррен Эллис. Альбомдағы барлық тректер фильмдегі музыкалық үзілістерден тікелей алынған, фильмнің музыкалық қойылымынан көп өзгеріске ұшырамаған. Альбомдағы көптеген әндер баяу темпте орындалған, балладаға ұқсас, ал Уоррен Эллистің скрипкадағы шеберлігі альбомның көп бөлігінде басты рөлде тұрады. Альбом аспаптық музыкаға баса назар береді және Ник Кейвтің топтық құрамымен жазған әндерінен ерекшеленеді. Кейвтің "Rider" әндерінің трилогиясындағы ерекше вокалдық орындалуы альбомға ерекше құпиялы және мазасыз атмосфера сыйлайды.

Кассалық жинақ

The Proposition Солтүстік Америкада 3 кинотеатрда шектеулі көрсетілімге шықты және 32 681 доллар жинады, әр кинотеатрға орташа есеппен 10 893 доллар табыс етті және кассада 46-шы орынға ие болды. Фильмнің АҚШ-тағы ең кең таралған көрсетілімі 200 кинотеатрда болды, нәтижесінде 1 903 434 доллар табыс тапты. Фильм халықаралық аренада 3 145 259 доллар жинады, оның ішінде Австралияда 1 567 266 доллар және Ұлыбританияда 1 157 037 доллар жиналып, барлығы 5 048 693 долларға жетті.

Сыни жауап

"The Proposition" киносыншылардан жағымды пікірлер алды және 129 сынға негізделген Rotten Tomatoes сайтында 85% рейтингке ие болды, орташа бағасы 7.30/10. Сыншылардың пікірінше, "Бұл австралиялық вестерн жанрының соңғы жылдардағы ең жақсы үлгілерінің бірі – қатал, аяусыз, зорлық-зомбылыққа толы, бірақ ойландыратын және актерлік шеберлігі жоғары." Фильм Metacritic сайтында 31 сыншының бағасы бойынша 100-ден 73 ұпай жинады. Фильмдер сыншысы Маргарет Померанц оны "кластың, нәсілдің, отарлаудың және отбасының күрделі табиғатын зерттейтін ерекше фильм" деп атады. Барлық актерлер жақсы ойнады, бірақ Гай Пирс тағы да Чарли рөліне ерекше күш-қуат сыйлады, ал Рэй Уинстон Стэнли рөлінде керемет. Дэнни Хьюстон Артур рөлін өте сәтті сомдады. Бұл фильм – қызықты, алаңдатарлық, сонымен қатар терең әсер ететін туынды, оған бейтарап қалу мүмкін емес. Ол оңай түсінілетін фильм емес. Зорлық-зомбылыққа толы, кейде кейіпкерлердің ниеттері түсініксіз." Ко-жүргізуші Дэвид Страттон "The Proposition" фильмін "осы кезеңдегі шөлді жердің керемет бейнесі" деп атады, сондай-ақ "Австралиялық кинода осындай ерекше стильде әңгіме айтылған бұрынғы фильмдерді есімде ұстамаймын. Фильмде шығармашылық пен жаңалық бар. Актерлік шеберлігі де жоғары. Дэнни Хьюстонның ойнаған рөлі ерекше болды, әдетте оның актерлігіне қызығушылық танытпасам да, бұл жолы керемет ойнады. Фильмде қызықты элементтер көп, бірақ зорлық-зомбылық көруге қиын болды." Роджер Эберт фильмге төрттен төрт баға беріп, оны "көздеріңді ала қоймайтын фильм" деп сипаттады: "Өте аяусыз, келісімсіз, қайғы мен күтпеген нәрсеге толы, сондықтан біз құтылуды тілейтін нәрселердің барлығы осында." AM New York, The Austin Chronicle және Entertainment Insider де фильмге төрттен төрт баға берді. The Boston Globe газетінің Тай Беррі оны "көңіл күй мен қауіп-қатердің жақындағы шедеврі" деп атады, сонымен қатар "осы фильмті ең үлкен экранда көру керек" деді. Chicago Reader журналының J. R. Jones: "Бұл австралиялық фильм Серджио Леоненің ескі вестерн фильмдерінің күйдірілген пейзаждарын және қатыгез психодрамасын керемет қайта жасайды, Джон Херт ескі, ашулы тау ешкісі рөлінде өте жақсы ойнады." Entertainment Weekly журналының Лиза Шварцбаум оны "қанға толы болғанымен, әсем әрі ағымды австралиялық вестерн" деп бағалады. The Wall Street Journal газетінің Джо Моргенстерн оны "19-ғасырдың соңындағы ауқымды шөлде отбасылық адалдық пен кек алу құмарлығынан құлаған сынық өркениеттік күш туралы көрнекті әңгіме" деп атады. Suite101.com сайтының Ник Роджерс: "Джон Хиллкоттың зорлық-зомбылықты зерттейтін вестерні Сэм Пеккинпаның туындыларындай келісімсіз, кең экранды және графикалық зорлық-зомбылыққа толы. Күнге күйген, кірлі, тоғыз құйрықты дүрбімен алынған қанды оқиға." Film Journal International журналының Крис Барсанти оны "Unforgiven фильмінен бері экранға шыққан ең керемет, ең таңғажайып және ең келісімсіз вестерн" деп атады.

Жергілікті мәдениет

Үш белгілі австралиялық абориген актері (Дэвид Гулпиллил, Том Э. Льюис және Лия Перселл) фильмде екінші рөлдерде ойнады. "The Proposition" DVD-ге қосылған түсірілімдерде көрсетілгендей, фильм 19 ғасырдың соңындағы австралиялық аборигендер мәдениетін көрсетуде ерекше дәлдікке ие. Аутбэкте түсірілім кезінде актерлер мен түсірілім тобы абориген кеңесшілерінің ұсыныстарын мұқият орындауға тырысты. DVD-ге енгізілген сұхбатта Льюис тіпті "The Proposition" фильміндегі абориген мәдениетін бейнелеуді, өзі ойнаған "The Chant of Jimmie Blacksmith" (1978) фильмімен салыстырды.

Үй медиасы

DVD АҚШ-та First Look Pictures компаниясы арқылы 2006 жылдың 19 қыркүйегінде шығарылды. Ұлыбританияда Tartan Video-ның 2-аймақты DVD нұсқасы екі дискіден тұрады және келесі қосымша мүмкіндіктерді қамтиды: 1-дискіде Ник Кейв пен Джон Хиллкоаттың аудио түсіндірмелері, Гай Пирс пен Дэнни Хьюстонмен эксклюзивті сұхбаттар (25 минут), "актерлер мен түсіру тобымен танысу" мүмкіндігі (35 минут), "фильмнің жасалуы" мүмкіндігі (118 минут) және 2-дискіде кинотеатр трейлері. Фильм 2008 жылдың 19 тамызында Blu-ray форматында және 2022 жылдың 11 сәуірінде Ultra HD Blu-ray форматында жарық көрді.