Кіріспе

Швед электрлендірілген қала маңы теміржол жүйесі

Saltsjöbanan – Швецияның Нака қаласында Стокгольм мен Saltsjöbaden арасындағы электрлендірілген қала маңы теміржол жүйесі. Оның ұзындығы және 18 станса қолданыста бар. 2019 жылы әдеттегі жұмыс күнінде орташа есеппен 17 200 жолаушы мінген. 2023 жылдың қаңтарынан бастап 2024 жылдың көктеміне дейін Saltsjöbanan толығымен реконструкция үшін жабылатын болады, себебі Henriksdal мен Slussen арасындағы батыс бөлігі 2016 жылдан бері тоқтатылған. Алғашқыда теміржолды Järnvägs AB Stockholm Saltsjön компаниясы басқарған, ол көптеген пайдалы жүк тасымалдарын жүзеге асырған. Уақыт өте келе бұл азайды, және 1960 жылдары ол өзін-өзі ақтамайтын болды, содан кейін толық жабу туралы мәселе қарастырылды. Алайда, 1969 жылы Стокгольм округінің кеңесі желіні өз иелігіне алды, ал қазір ол Storstockholms Lokaltrafik (SL) компаниясына тиесілі. Бүгінгі күнге дейін маршруттың көп бөлігі 1900 жылдардың басынан бері өзгермеген, бірақ сыртқы шеттерінде шамалы өзгерістер болды. 1940 жылдары батыс жағы шамамен 5 км-ге дейін ұзартылды, Стокгольмдегі аялдамасы Stadsgården станциясынан орталықта орналасқан Slussen түйіскен жеріне көшірілді. Керісінше, бұрын Saltsjöbaden жағалауына дейін созылған шығыс жағы, аралдық паромдарға қолайлы ауысу үшін, енді ішкі жағына тоқтады. Бұрын Östervik станциясының батысынан Snöromдағы құмды карьерге дейін теміржол тармағы бар болған, қашықтығы шамамен 3 км. Бірақ ол тек өнеркәсіптік мақсаттарда ғана қолданылған. Бұл тармақ 1902 жылы жабылды және бүгін оның орнында сол жермен өтетін шағын жол ғана қалды. Storängen станциясына жақын жердегі өткізу жолына жалғанған теміржол бөлімінде Culemeyer тіркемесі сақталады. 2000 жылға дейін Saltsjöbanan сонымен қатар Оңтүстік магистралі арқылы Швецияның ұлттық теміржол желісіне қосылған (қосылыс 1954 жылы жойылды), сондай-ақ Södra станциясы–Hammarbyhamnen–Stadsgården жүк тасымалы желісі (швед тілінде: Industriispåret Södra station–Hammarbyhamnen–Stadsgården) арқылы Стокгольмнің Оңтүстік станциясына қосылған. Slussen реконструкциясы жобасының салдарынан, 2016 жылы Henriksdal мен Slussen арасындағы бөлім жабылды, нәтижесінде Henriksdal уақытша батыс аялдамасы болды, онда теміржол автобусына алмастырылды. Жол Slussen реконструкциясы аяқталғаннан кейін, шамамен 2026 жылы қайта ашылады. 2023 жылдың қаңтарынан бастап 2024 жылдың көктеміне дейін Saltsjöbanan толығымен жабылады, пойыздар автобустармен алмастырылады. 15 айлық жабылу кезеңінде Fisksätra және Tattby аялдамаларында өткізу тізбектері қосылады, Sickla аялдамасының жанындағы Värmdovägen көпірі қайта салынады және Sickla аялдамасы болашақ Blå linje тармағының Nacka бағытына жолаушылар алмасуын қамтамасыз ету үшін өзгертіледі.

Көлік құралдары мен технология

2015 жылдан бастап Saltsjöbanan желісінде жүретін пойыздар C10 (моторлы) және C11 (моторсыз) модельдерінен құралған екі немесе үш вагондық EMU пойыз жиынтықтарынан тұрады. Бұл пойыздар ASEA компаниясы тарапынан 1975-1976 жылдар аралығында жасалған. Вагонтар Стокгольм метросында қолданылатын C8 модельдерінің шағын өзгертілген нұсқасы болып табылады. Рұқсат етілген ең жоғары жылдамдық – 70 км/сағ. Швециядағы көптеген басқа теміржолдардағыдан айырмашылығы, бұл теміржолда 2019 жылға дейін автоматты пойыз бақылау жүйесі (АТК) болған жоқ. Жүйе үш жылдық құрылыс және оқытудан кейін іске қосылды. АТК-ның болмауы 2013 жылғы Saltsjöbanan пойыз қақтығысы сияқты жолдан шығу қаупін арттырды, нәтижесінде АТК жүйесі енгізілді. Зақымдалған пойызды ауыстыру үшін Стокгольм метросынан келген жаңартылған C6 пойзы пайдаланылды. 2022 жылдан бастап АТК толыққанды іске қосылды, барлық машинистер қайта оқытылды және барлық пойыздар жаңа жүйеге сәйкес жаңартылды. Бұл жүйе пойыздардың қызыл сигналға автоматты түрде тоқтауын қамтамасыз етеді және АТК жүйесімен бірге келетін басқа да қауіпсіздік шараларын қамтиды, осылайша 2013 жылғы қаңтардағы сияқты оқиғалардың қайта орын алу мүмкіндігі азайтылды.

Апаттар мен оқиғалар

2013 жылдың 15 қаңтарында таңертең жолаушылар пойызы рұқсатсыз қозғала бастады, оның бортында тек тазалаушы болды. Ең жоғары жылдамдықпен пойыз буферлік тоқтату құрылғыларын бұзып, Салтсёбадендегі тұрғын үйге соқтығысты. Алғашқыда тазалаушыны пойызды ұрлаған деп күдіктенгенмен, кейіннен оның кінәсі жоқ екені анықталды, себебі пойыздың техникалық бұзылуы және қауіпсіздік шараларын сақтамауы салдарынан қозғалып кеткені болжамдалды.