1954 ж. Вьетнам соғысындағы Диенбьенфу шайқасынан француз күштерін құтқару мақсатындағы «Қарға» операциясы. АҚШ-тың жоспары британдық қолдау алмаған соң тоқтатылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Аққұс" операциясы – 1954 жылы Филиппинде орналасқан B-29 бомбалаушылары арқылы Диен-Бьен-Фу шайқасындағы француз күштерін құтқаруды көздеген АҚШ-тың жоспарланған операциясының атауы. Бірінші Индокитай соғысы барысында француз гарнизоны Вьетминдің қоршауында қалды. Британ үкіметі қолдау көрсетуден бас тартқандықтан (Эйзенхауэр операцияны жүзеге асыру үшін осы қолдауды талап еткен болатын), жоспар тоқтатылды. Соның салдарынан француз армиясы "Кондор" операциясын ұйымдастырды, ол қоршаудағы француз әскерлеріне қарсы Вьетмин артиллериясының шабуылдарын әлсіретуге бағытталған әрекет болды.
Operation Vulture was the name of the proposed U. S. operation that would rescue French forces at the Battle of Dien Bien Phu in 1954 via B 29 raids based in the Philippines. The French garrison had been surrounded by the Viet Minh during the First Indochina War. When the British government refused to give its support (something that Eisenhower required for the operation to proceed), the plan was cancelled and as a result the French Army organised Operation Condor, an attempt to weaken the Viet Minh artillery's assaults against the besieged French Union garrison.
Өмірбаян
Генерал Во Нгуен Гиаптың басшылығымен Вьетмин әскерлері француздарды қоршап алып, қоршау салды, бірақ Вьетминнің ауыр артиллерияға, соның ішінде зениттік артиллерияға ие екенін олар білмеді. Шабуыл, соғысты ресми түрде бастаған, 1954 жылдың 13 наурызында басталды. Француз артиллериясының бекіністері бірнеше сағаттың ішінде құлады, ал Диен-Бьен-Фу гарнизонының госпиталіне жарақат алған аман қалғандардың үлкен ағыны басталып кетті. Француздар артиллерия мен әуе күштерімен қарсы шабуыл жасауға тырысты, соның ішінде Вьетмин артиллериясына напалм тастау үшін модификацияланған 30 АҚШ C-119 Flying Boxcars ұшақтарын пайдаланды. Бұл ұшақтарды негізінен Азаматтық әуе көлігінің американдық қызметкерлері басқарды, ал бұл әуе компаниясы екінші дүниежүзілік соғыстағы Flying Tigers эскадрильясының басшысы, генерал-майор Клер Ли Ченнолттың келісімшарт бойынша құрылған компаниясы еді. Диен-Бьен-Фуға тек әуеден жабдықтар жеткізілуі мүмкін болды, ал Вьетмин артиллериясы түсіру аймағының көлемін қысқартқандықтан, жабдықтарды түсіру және қайтарып алу қиынға соқты. 27 наурызда әуеден жабдықтаумен айналысатын француз полковнигі Жан Луи Никот түсіру биіктігін 2000 метрден 8000 метрге көтеруге мәжбүр болды. Түсіру аймағының дәлдігі төмендеді, және кейбір жабдықтар Вьетминнің қолына түсті. Француздар Сайгондағы АҚШ шенеуніктерінің ынталандыруымен, АҚШ-ты Диен-Бьен-Фуды құтқару үшін күшті әуе шабуылын жүргізуге көндіруге тырысты. Францияның Бас штабының бастығы, генерал Пол Эли, АҚШ саясаткерлеріне Францияның жағдайын түсіндіру үшін 20 наурызда Вашингтонға келді. Талқылауға генерал Эли, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джон Фостер Даллес және АҚШ Бірлескен штабтар төрағасы адмирал Артур В. Радфорд қатысты. 1954 жылдың 20 наурызында Вашингтонда өткен кездесуде адмирал Радфорд генерал Элиге АҚШ-тың Филиппиндегі 60 B-29 бомбалаушыларын және Тонкин шығанағындағы 7-ші флоттың ұшақтарын пайдаланып, Диен-Бьен-Фуды қоршап тұрған Вьетмин күштерін бомбалау жоспарын ұсынды. Эли кездесуден американдықтардың араласатынына сенімді болды және дереу Парижге Радфордтың осы уәдесін хабарлады.
Viet Minh forces under General Võ Nguyên Giáp surrounded and besieged the French, who were unaware of the Viet Minh's possession of heavy artillery, including anti aircraft guns. The attack that formally began the battle was launched 13 March 1954. French artillery outposts fell within hours, and a dismal trickle of wounded survivors into Dien Bien Phu's garrison hospital began. The French tried to hit back with artillery and airpower, including some 30 US C 119 Flying Boxcars which had been modified to drop napalm on the Viet Minh artillery and flown mainly by American employees of Civil Air Transport, the contract airline founded by Maj. Gen. Claire Lee Chennault, the head of the World War II Flying Tigers. Dien Bien Phu could be supplied only via airdrop, and dropping and retrieving supplies became difficult as Viet Minh artillery shrank the effective size of the drop zone. On 27 March, French Col. Jean Louis Nicot, the officer in charge of the aerial resupply effort, had to raise the drop altitude from 2,000 feet to 8,000 feet. Drop zone accuracy declined, and some supplies inevitably fell into Viet Minh hands. The French, with the encouragement of some US officials based in Saigon, pressed hard for the US to launch an overwhelming air strike to save Dien Bien Phu. General Paul Ély, the French Chief of Staff, arrived in Washington to plead the French case to US policy makers. on March 20. Discussions involved General Ély, U. S. Secretary of State John Foster Dulles and Admiral Arthur W. Radford, Chairman of the U. S. Joint Chiefs of Staff. At a meeting in Washington on 20 March 1954, Admiral Radford proposed to General Ély a plan calling for United States to use 60 B 29 bombers in the Philippines together with the aircraft of the 7th Fleet based in the Gulf of Tonkin to bomb the Vietminh forces besieging the French at Dien Bien Phu. Ély came away from the meeting with the impression that the Americans would intervene and promptly reported to Paris that he had Radford's assurances to that effect.
Жоспар
Жоспарда Окинава мен Филиппиннен 98 Б-29 ұшағы Вьетминнің позицияларына 1400 тонна бомба тастау көзделген. Жоспардың тағы бір нұсқасы аймақтағы АҚШ базаларынан 60 Б-29 ұшағын жіберуді, оларды АҚШ-тың жетінші флотының авианосектерінен ұшырылған 150-ге жуық истребительмен қолдауды және Гиаптың позицияларын бомбалауды қарастырды. Американың жоғары әскери шенеуірі Рэдфорд ядролық опцияны қолдады. АҚШ-тың B 29, B 36 және B 47 ұшақтары ядролық соққыны орындай алатын болса, жетінші флоттың авиациясы да мұндай мүмкіндікке ие еді. Эйзенхауэр АҚШ Конституциясының Конгреске соғыс жариялау құқығын беретін бабына сілтеме жасады. Конгрестің екі палатасының басшылары Эйзенхауэрдің мақұлдау туралы өтінішіне нақты жауап бермеді, «Аққұйрық» жоспарын американдық операция ретінде қабылдауға қарсы болды, бірақ оны ағылшын-американдық операция ретінде қабылдауға дайын еді. Конгресс басшылары Никсонның Вьетнамда ядролық қару қолдануға президентке өз қалауынша шешім қабылдау құқығын беретін резолюцияны қабылдауға жасаған лоббисін қабылдамады, бірақ британдықтар қосылса, оны қайта қарастыруға келісті. Резолюцияға қарсы болған конгресс басшыларының бірі Сенаттағы оппозиция жетекшісі Линдон Б. Джонсон болды. Американдық журналист Стэнли Карноу Джонсонның 1954 жылы Эйзенхауэрге Индокитайда соғыс бастауға құқық беру туралы резолюцияны қабылдауға қарсы болғанын үлкен ирония деп жазды. Джонсон 1954 жылы қарсы болған резолюция 1964 жылы президент болып сайланғаннан кейін қабылдаған Тонкин шығанағының резолюциясына өте ұқсас еді. Эйзенхауэр өз тарапынан, Британияның қатысуы маңызды деп санады, өйткені екінші дүниежүзілік соғыста генерал болған тәжірибесіне сүйене отырып: «Одақтастар мен серіктестерсіз, көшбасшы – Джингис хан сияқты жай ғана авантюрист» деді. Эйзенхауэрдің бас кеңесшісі Шерман Адамс кейіннен 1981 жылы Карноуға берген сұхбатында: «Бір жыл бұрын Кореяда Қызыл Қытаймен толыққанды соғыстан аулақ болғандықтан, Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен, ол британдықтар мен басқа батыс одақтастары болмаса, Үндіқытайда тағы бір соғысты бастауға құштар емес еді» деді. Бұдан өзге, Эйзенхауэр Францияның Вьетнамдағы саясатына наразы болды. 1949 жылы француздар Вьетнамға номиналды тәуелсіздік берді, император Бао Дай басқаратын Вьетнам мемлекетін құрды. 1950 жылдың ақпанында АҚШ Вьетнам мемлекетін Вьетнамның заңды үкіметі ретінде мойындады және Дональд Р. Хитті Сайгондағы алғашқы американдық елші етіп тағайындады. Алайда Вьетнам мемлекетінің императормен бірге қуыршақ үкімет екені және француз отаршыл шенеуніктерінің әлі де билікте екені баршаға мәлім болды. Император әскери және экономикалық салаға бақылау жасай алмады, олардың екеуі де француздық шенеуніктердің бақылауында болды. Вьетнам мемлекетінің номиналды тәуелсіздігіне қарамастан, ел іс жүзінде француз колониясы болып қала берді және Эйзенхауэр император Бао Дайға көбірек билік беру үшін француздарға жиі қысым жасады, бұл коммунистік Вьетминнің ықпалын азайтудың ең тиімді жолы деп санады. Эйзенхауэрдің пікірінше, француздар Вьетнам мемлекетіне көбірек тәуелсіздік беру туралы уәде бермесе, араласу АҚШ-ты Франция атынан отаршылдық соғысқа баруға мәжбүр етеді. Эйзенхауэр Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилльге хат жазып, Ұлыбританияны араласуға шақырды, бұл жағдай 1930 жылдардағы жағдайдан ешқандай айырмасы жоқ екенін, онда басқа елдер «бірлікте және уақтылы әрекет етпеу арқылы» нацистік Германияны тоқтатуға күш жеткізбеді деді. Даллес Лондонға араласу мәселесін талқылауға жіберілді, бірақ оны салқын қабылдады. Сыртқы істер министрі сэр Энтони Иден, алдағы Женева конференциясының тең төрағасы ретінде кеңес сыртқы істер министрі Вячеслав Молотовпен бірге жұмыс істеуге тиіс болды, ол араласуға қарсы болды және Даллеске өз елінің «жарқын емес әскери шешімдерге асығыс түспейтінін» айтты. Палатада сөйлеген сөзінде Черчилль Ұлыбританияның «Женеваның нәтижелеріне байланысты Индокитайда ешқандай міндеттеме беруге дайын емес екенін» мәлімдеді. Ең көп дегенде, Черчилль мен Иден Даллеске Ұлыбританияның Оңтүстік-Шығыс Азия үшін НАТО сияқты ұйымға қосылуға дайын екенін уәде етті, ол кейіннен 1954 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік-Шығыс Азия келісім ұйымы (SEATO) ретінде құрылды.
The plan included as many as 98 B 29s from Okinawa and the Philippines that would drop 1,400 tonnes of bombs on positions held by the Viet Minh. Another version of the plan envisioned sending 60 B 29s from US bases in the region, supported by as many as 150 fighters launched from US Seventh Fleet carriers, to bomb Giap's positions. Radford, the top American military officer, gave this nuclear option his backing. US B 29s, B 36s, and B 47s could have executed a nuclear strike, as could carrier aircraft from the Seventh Fleet. Eisenhower was referring to the clause in the American constitution that gave the power to declare war to Congress. The leaders of both houses of Congress gave an equivocal answer to Eisenhower's request for approval, opposed to the idea of Vulture as an American operation, but willing to accept it as an Anglo American operation. The congressional leaders rejected Nixon's lobbying to pass a resolution giving the president the power to use nuclear weapons in Vietnam at his own discretion, but were willing to reconsider if the British joined in. One of the congressional leaders opposed to the resolution was the Senate Minority Leader Lyndon B. Johnson. The American journalist Stanley Karnow wrote that it was a major irony that Johnson in 1954 was opposed to passing a resolution giving Eisenhower the power to wage war in Indochina. The resolution that Johnson was against in 1954 was very similar to the Gulf of Tonkin resolution that he successfully sought as president in 1964. Eisenhower for his part felt that it was essential that Britain join in, saying that based on his experiences as a general in World War Two that: "Without allies and associates, the leader is just an adventurer, like Genghis Khan". Eisenhower's chief of staff, Sherman Adams, later told Karnow in an interview in 1981: "Having avoided one total war with Red China the year before in Korea, when he had United Nations support, he was in no mood to provoke another in Indochina without the British and other Western allies". Beyond that, Eisenhower was dissatisfied with French policies in Vietnam. In 1949, the French had granted nominal independence to Vietnam, creating the State of Vietnam headed by the Emperor Bao Dai. In February 1950 the State of Vietnam was recognized by the United States as the legitimate government of Vietnam with Donald R. Heath being appointed the first American ambassador in Saigon. However it was widely known that the State of Vietnam was a sham with the Emperor a puppet leader and French colonial civil servants still in charge. The Emperor had no control over his military and the economy, both of which were the dominion of French officials. Despite the nominal independence of the State of Vietnam, the country was in effect still a French colony and Eisenhower had often pressed the French to no avail to give more power to the Emperor Bao Dai, arguing that this was the best way to curb the appeal of the Communist Vietminh. From Eisenhower's viewpoint to intervene without promises from the French to give more independence to the State of Vietnam would commit the United States to fighting a colonial war on behalf of France. Eisenhower wrote the British Prime Minister Winston Churchill a letter urging the United Kingdom to intervene, saying the situation was no different from the 1930s when other nations "by not acting in unit and in time" failed to stop Nazi Germany. Dulles was dispatched to London to make the case for intervention, but he was coldly received. The Foreign Secretary, Sir Anthony Eden, who was to serve as co chairman of the upcoming Geneva Conference alongside the Soviet Foreign Minister Vyacheslav Molotov, was opposed to intervention, telling Dulles that his country would not be "hustled into injudicious military decisions". In a speech before the House of Commons, Churchill stated that Great Britain "was not prepared to give any undertakings in Indochina in advance of the results of Geneva". At most, Churchill and Eden promised Dulles that Britain was prepared to join a NATO type organization for Southeast Asia, which was later created in September 1954 as the Southeast Asia Treaty Organization (SEATO).
Операцияға қарсы шешім
Вице-президент Никсон, Вьетнамдағы жағдай бойынша "жұмсақ емес" саясатты қолдайтын адам ретінде, АҚШ-қа "американдық жауынгерлерді жіберуге" болатынын ұсынды. Президент Эйзенхауэр американдық қатысуды британдықтардың қолдауына байланысты етті, бірақ Лондон бұған қарсы болды. Соңында, Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль Вьетнамға британдық әскерді кіргізу идеясын қабылдамады, бұл жобаны тоқтатты. Нәтижесінде, саяси тәуекелдер ықтимал пайдадан басым екеніне көз жеткізген Эйзенхауэр араласудан бас тартты.
Vice president Nixon, a so called "hawk" on Vietnam, suggested that the U. S. might have to "put American boys in". President Eisenhower made American participation contingent on British support, but London was opposed. Finally, the British Prime Minister Winston Churchill rejected the idea of British intervention in Vietnam, which killed Vulture. In the end, convinced that the political risks outweighed the possible benefits, Eisenhower decided against the intervention.