Кіріспе

Ағаш түрлері, жемісі қызыл мамей деп те аталады. Поутэрия сапота, мамей сапота – Мексика мен Орталық Америкаға тән ағаш түрі. Бұл ағаш Кариб аймағында да өсіріледі. Оның жемісін көптеген Латын Америка елдері тұтынады. Жемісінен сүт коктейлі және балмұздақ сияқты тағамдар дайындалады. Латын Америка елдеріндегі кейбір атаулары, мысалы, mamey colorado (Куба), zapote colorado (Коста-Рика) және zapote rojo (Оңтүстік Америка), оның етінің қызғылт түсін көрсетеді, бұл оны туыс емес, бірақ сыртқы түрі ұқсас Mammea americana жемісінен ажыратуға көмектеседі, оның жемісі көбінесе "сары мамей" (lang es) деп аталады. Австралия және Квинсленд үкіметтерінің ғылыми-зерттеу және дамыту бағдарламалары Австралияда мамей сапотаны өсірді.

Сипаттама

Мамей сапоты – жетілген кезде биіктігі 18 метрге дейін жететін үлкен және әдемі мәңгі жасыл ағаш. Ол негізінен қаламшалау арқылы көбейтіледі, бұл жаңа өсімдіктің аталық анасымен бірдей қасиеттерге ие болуын қамтамасыз етеді, әсіресе оның жемісі, себебі ол тұқымнан өсіргенде өз сипаттамаларын сақтай алмайды. Сондай-ақ, тұқымнан өсірілген ағаштарға қарағанда оны өсіру әлдеқайда жылдам, 3–5 жылда жеміс береді; тұқымнан өсірілген ағаштар жеміс беру үшін 7 жыл өседі. Флоридада жемістер мамырдан шілдеге дейін жиналады, ал кейбір сорттары жыл бойы қолжетімді. Жемісі – техникалық тұрғыдан жидек, ұзындығы шамамен 10-25 см, ені 8-12 см және еті қызғылт, қызғылт-сары немесе қызыл түсті болады. Қоңыр қабығы құмқағаз бен шабдалының жұмсақтығы арасындағы текстураға ие. Жемістің текстурасы кремовой және жұмсақ, ал дәмі тәтті картоп, тығызқұмық, бал, құрғақ мейіз, шабдалы, абрикос, қызыл қарбыз, шие және бадамның араласуынан құралған. Мамей сапоты піскен кезде, қабығынан бір бөлігі алынғанда, еті жарқын лосось түсіне ие болады. Еті піскен авокадо сияқты аздап иілгіш болуы керек. Жапырақтары екі басында да сүйір, ұзындығы 10-30 см және бұтақтардың ұштарында топталып өседі. Мамей сапоты саподилла (Manilkara zapota), абиу (P. caimito) және канистель (P. campechiana) сияқты басқа сапоттармен туыс, бірақ қара сапота (Diospyros digyna) және ақ сапота (Casimiroa edulis) -мен туыс емес.

Қолданылуы

Жемісті шикі жеуге болады немесе одан сүт коктейлі, смузи, балмұздақ және жеміс таяқшалары дайындалады. Одан мармелад пен желе жасауға да қолдануға болады. Сонымен қатар, оны бекон сияқты қуырып та жеуге болады. Кейбір сұлулық өнімдеріне тұқымнан сығылған май, яғни сапайыл майы қосылады.

Тамақ

Бұл жеміс В6 және С витаминдерінің өте жақсы көзі, сонымен қатар рибофлавин, ниацин, Е витамині, марганец, калий және талшықтың да жақсы көзі болып табылады. Зерттеулер піскен жемістен бірнеше жаңа каротиноидтарды анықтаған.