Кіріспе

Жапон поэзиясының орындалуы – жапон немесе қытай поэмасын жапон тілінде оқу өнері. Әр өлең (詩 shi) көбінесе жеке немесе топтап әндету арқылы (吟 gin) орындалады. Оқу үлкен көрермен алдында дауыстап, жақын достарға үндемей немесе тіпті оқығанның өзіне іштей айтылуы мүмкін. Әр оқу да джин деп аталады. Жапон және қытай поэзиясының кез келген түрі оқуға қолданылады. Канши және классикалық қытай өлеңдері әдетте қытай таңбаларынан немесе канджиден (漢字) тұрады, онда әр жолда таңбалардың саны бірдей болады. Әрқайсысы жеті таңбадан тұратын төрт фразалы джин (ең көп таралғаны) – (七言絶句) деп жіктеледі. Бір ғана стандартты мелодия бар, бірақ көптеген өлеңдер осы мелодиядан шағын өзгерістермен ерекшеленеді. Вьетнамда "Shigin" (詩吟) "Thơ Ngâm" (詩吟) деген атпен кездеседі.

Өнер көрсету

Шигин тобының мүшелері әдетте вашицуда, яғни татами төселген жапон стиліндегі бөлмеде жаттығулар өткізеді. Қатысушылар лотос немесе сеиза позасында тізе бүгіп отырады, бұл ән айту кезінде күшті әрі тұрақты дыбыс беруге қолайлы ең жақсы поза деп саналады. Олар энергияларын ішектеріне (зен дәстүрінде күштің ортасы деп есептеледі) шоғырландырып, осы энергияны баяу шығару арқылы ән айтуға ынталандырылады. Керісінше, классикалық батыс операсы сияқты көкірекпен ән айту нағыз емес деп есептеледі. Жаттығу кезінде қатысушылар жадыларын сергіту үшін жазылған джинге жүгіне алады. Әдетте, әрбір таңбаның оң жағындағы белгілер дауыстың ұзақтығы бойында тон қалай өзгеруі керектігін көрсетеді. Тыныс алу аралықтары таңбаның сол жағындағы тік сызықтармен белгіленеді (бір джин әдетте төрт деммен шамамен бір жарым минутқа созылады). Сонымен қатар, жапон және қытай тілдеріндегі сөздердің реті әртүрлі болғандықтан, кейбір таңбалардың сол жағындағы сандық белгілер олардың дұрыс тізбегін көрсетеді. Джин ресми түрде тұрып, жатқа айтылады. Сондықтан ұзақ джинды орындау кейде шеберлікпен жасалған деп есептеледі (оның есте сақталуы қиын және стандартты мелодиялық үлгіден ауытқуы мүмкін). Әнге кото немесе шакухачи сияқты дәстүрлі жапон аспаптарымен сүйемелдеу мүмкін. Киімдер батыс стилінде (костюм) немесе дәстүрлі (кимоно немесе юката) болуы мүмкін. Джин кейбір жапон билерін орындауда, мысалы, кеншибу биінде де қолданылады. Мұндай жағдайларда джин тікелей орындалуы немесе жазбадан ойнатылуы мүмкін.

Тарих

Шигин бірінші мыңжылдықтың басында Қытайда пайда болған деп есептеледі және 5-ші ғасырда Қытайдан әкелінген басқа да мәтіндермен бірге Жапонияға енген болуы мүмкін. Олар бастапқыда қытай тілінде орындалған, бірақ кейін жапон тілінде оқылды, және осы оқылулары қазіргі орындалуларында қолданылады. Жаңа джин өлеңдері жазылды, көбінесе нақты жапондық ұғымдарды немесе оқиғаларды көрсетеді, бірақ стандартты жазу форматы өзгеріссіз қалды. Осылайша, шигин Хайку сияқты басқа, көбірек танымал жапон поэзиясынан әлдеқайда ертерек туындаған. Қазіргі таңда осы өнердің өкілдері аз, көбінесе егде жастағы адамдармен шектеледі және жас ұрпақ арасында көп танымал емес. Дегенмен, жыл бойы бірнеше шигин фестивалі өткізіледі, оның ішінде Шиогама және Шинджо қалаларындағы (Жапонияның Солтүстік-Шығыс – Тохоку аймағында) Күзгі шигин фестивалі (秋吟会). Джин өлеңдері Жапонияда буддалық рәсімдерде және діни жиындарда да орындалады. Сонымен қатар, авторлық құқығы көрсетілмейтін жағдайда да, шигин жапон мәдениетіне елеулі әсер етеді. Жеке өлеңдер жиі жапон оқулықтарында зерттеледі және жапон каллиграфиясы көрмелерінде үнемі көрсетіледі. 2013 жылдан бастап "Wagakki Band" деп аталатын жапондық фьюжн тобы белсенділік танытып, ел ішінде және онлайн кеңістікте тез танымал болды. Топтың құрамында шигин, вокалоид, вагаки (дәстүрлі жапон аспаптары) және рок элементтері бар. Вокалисті Сузухана Юуко – шигин шебері, ол жастардың және бүкіл әлемнің қызығушылығын ояту мақсатымен өнер көрсетулерінде шигин техникасын пайдаланады. Олардың кейбір әндерінде шигин бөлімдері бар.