Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех сахна және кино актрисасы (1910–1991)
Czech stage and film actress (1910–1991)
Адина Мандлова (28 қаңтар 1910 – 16 маусым 1991) – чех сахна және кино актрисасы. Ол 1930-1940 жылдардағы чех киносының басты жұлдыздарының бірі болды. Ол көптеген даулы оқиғалар мен махаббат әуесінің ішінде болған.
Adina Mandlová (28 January 1910 – 16 June 1991) was a Czech stage and film actress. She was one of the leading stars of 1930s and 1940s Czech cinema. She was involved in a number of scandals and love affairs.
Алғашқы жылдары
Ол Млада-Болеслав қаласында орта таптық отбасында туды. Оның әкесі Ян Мандл талантты пианист еді, Венада музыка оқығысы келген, бірақ әкесі қайтыс болған соң теміржол инспекторы болды. Ол алғашқы әйелімен үйленіп, екі ұл – Ян мен Карелді дүниеге келтірді. Әйелі туберкулезден қайтыс болғаннан кейін, Мандлованың анасы Анна Крыжоваға үйленді. Ол қонақүй иесінің қызы еді. Олардың ұлы – Жири, содан кейін қызы Адина дүниеге келді. Әкесі Гаэтано Доницеттидің «Сүйіспеншілік эликсирі» операсынан шабыттанған есім таңдады. Ол Адинаны классикалық музыка тыңдап, фортепианода ойнауға үйретті. Ол 7 жаста болғанда, әкесі испан тұмауынан қайтыс болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін анасы Адинаны фортепиано сабақтарынан айырды. Отбасы қаржылық қиындыққа тап болғандықтан, анасы көршісі Вацлав Клементтің бақшасынан тамақ ұрлап алатын. Кейін анасы үйлерінде студенттерге бөлме жалға берді. Адина Францияның Париж қаласындағы пансионға оқуға жіберілді, бірақ бітірмей шығарылды. Сол жерде жүкті болып, түсік жасады. Ол модельер Улли Розенбаум үшін модель болып жұмыс істеді. Хаас оны Гюстав Махатидің «Экстази» (1933) фильміндегі басты рөлден бас тартуға мәжбүр етті, бұл рөл Хеди Ламаррды әйгілі етті. Олар 1937 жылы ажырасып кетті. «Қыз ба, ұл ба?» (1938) фильмі коммерциялық тұрғыдан өте табысты болды және оны Чехословакияның жетекші актрисасына айналдырды.
She was born Jarmila Anna Františka Marie Mandlová in a middle class family in Mladá Boleslav. Her father Jan Mandl was a talented pianist who wanted to study music in Vienna, but when his father died, he became a railway inspector. He married his first wife and had two sons – Jan and Karel. When his wife died of tuberculosis, he married Mandlová's mother Anna Krýžová. She was an innkeeper's daughter. Together they had a son Jiří, and finally a daughter Adina. Her father chose her name inspired by Gaetano Donizetti's opera L'elisir d'amore. He made Adina listen to classical music and to play the piano. When she was 7 years old, her father died of Spanish influenza. After his death her mother made Adina stop playing the piano. The family struggled financially, so her mother was stealing food from their neighbour Václav Klement's garden. After that her mother rented rooms in their house to students. Adina was sent to study at a boarding school in France at Paris, but was expelled before graduation. She got pregnant there and had an abortion. She worked as a model for a fashion designer Ulli Rosenbaum. Haas made her to refuse the main role in Gustav Machatý's movie Ecstasy (1933), which made Hedy Lamarr famous. They broke up in 1937. The movie Holka nebo kluk? (1938) was commercially very successful and made her the leading actress in Czechoslovakia.
Жұлдыздық атақ
1930 жылдардың аяғы мен 1940 жылдардың басында ол өзінің ең жақсы фильмдерін өзі түсірген – «Virginity», «Kouzelný dům» немесе «Nocturnal Butterfly». 1940 жылдардың басында және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мандлова Баррандов студиясының неміс кинорежиссері Вилли Сёнельмен қарым-қатынаста болды. Ол сондай-ақ рейхспротектор Карл Герман Франкпен де кездескен деген жалған қауесет тарағаннан кейін оның беделі құлдырады. 1942 жылы ол «Мен әйелімді саған сеніремін» атты неміс фильмінде түсуге шақырылды. Актер Хайнц Руманн онымен кездескен соң ол ұсынысты қабылдады. Жозеф Геббельс Гитлердің неміс фильмдерінде славяндық дыбысты есімдерді ұнатпайтынын, ал «Мандл» есімінің тым еврейлік естілетінін айтты. Ертесі күні Мандлова енді Лиль Адина деп аталатынын білді, бұл есімді Геббельс жеке өзі таңдаған. Түсірілім аяқталғаннан кейін Франк Геббельске Мандлованы неміс фильмдеріне түсіруге қарсылық білдіріп хат жолдады. Осы хаттан кейін ол неміс және чех фильмдерінің қара тізіміне еніп, тек театрларда ғана ойнады. Ол өзі және Франк туралы қауесеттерді тоқтату үшін суретші және жақтас коммунист Зденек Тумаға үйленді. 1943 жылы ол келесі «Бақытты сапар» фильміне түсуге келісті. Күйеуінің өзіне-өзі қол жұмсауынан кейін ол үлкен стресске ұшырады. 1944 жылы ол өзінің театр әріптесі, үйленген актер Владимир Шмералға ғашық болды. Ол жүкті болды, бірақ Шмерал концлагерге жіберілгеннен кейін және ол әйелімен бірге қалуды жоспарлағанын білген соң, түсік тартты. Дегенмен, ол Шмерал концлагерден қашып кеткенге дейін оны жасыруға көмектесті. Соғыстан кейін Мандлова Германия азаматы болған деген күдікпен тұтқындалды. Ол жалтақтап берушілікпен айыпталды және екі айдан кейін сотталып, өткізген уақытымен жазаланды.
In the late 1930s and early 1940s she made her best movies by her own account – Virginity, Kouzelný dům or Nocturnal Butterfly. During the early 1940s and Second World War Mandlová dated German film director Willy Söhnel of Barrandov Studios. After a false rumour that she also dated a Reichsprotektor Karl Hermann Frank, her public image suffered. She was asked to act in a German movie I Entrust My Wife to You in 1942. She accepted the offer after the actor Heinz Rühmann came to meet her. Joseph Goebbels told her, that Hitler did not approve of Slavic sounding names in German movies and the name "Mandl" sounded too Jewish. The next day Mandlová found out she would be known as Lil Adina, a name that Goebbels personally chose for her. After the shooting was finished Frank sent a letter to Goebbels objecting that Mandlová should be cast in German films. Following the letter she was blacklisted from German and also Czech movies and acted only in theatres. She married a painter and ardent communist Zdeněk Tůma to silence the rumors about her and Frank. In 1943 she was finally cast in her next movie Happy Journey. After her husband committed suicide, she had a breakdown. In 1944 she fell in love with a married actor Vladimír Šmeral, her theatre colleague. She got pregnant, but after Šméral was transported to a concentration camp and she learned he planned to stay with his wife, she suffered a miscarriage. Nevertheless, she helped to hide Šméral until the end of the war when he escaped from the concentration camp. After the war Mandlová was arrested for suspicion she had become a German citizen. She was charged with collaboration and after two months sentenced to the time served.
Ұлыбританиядағы мансап
Оған Базиль Дирденнің "Өлі ғашықтарға арналған сарабанд" фильмінде роль ұсынылды, бірақ коммунистік ақпарат министрі Вацлав Копецкий оған паспорт беруден бас тартты. Ол британдық азаматтығы бар чех ұшқыш-инженері Йозеф Кочварекке тұрмысқа шығып, 1947 жылы Ұлыбританияға көшті. Ол актерлік карьерасын орташа деңгейде жалғастырды. 1948 жылы "Ақымақ пен ханшайым" фильмінде түсті. Ол өзімен бірге ойнаған Брюс Лестерге ғашық болып, ажырасып кетті. Лестер көп ұзамай Голливудқа қайтып кетті, ал Мандлова Англияда қалды. Кейін ол продюсер Александр Кордамен танысты. Ол Джеффри есімді бай ағылшынға тұрмысқа шықты, бірақ бірден өкініп, екі жылдан кейін ажырасып кетті. 1950 жылы Мандлова туберкулезбен ауырып, емделу үшін Швейцарияға кетті. Содан кейін ол Radio Free Europe радиосында жұмыс істеді, кейін сәндік дизайнер Бен Пирсонның хатшысы болды, оған 1954 жылы үйленді. 1960 жылдары ол британдық телешоулардағы "Адамдық отряд" ("Rich Ruby Wine") және "The Saint" ("The Rhine Maiden") эпизодтарында шағын рөлдерде ойнады және театрларда актерлік өнерін жалғастырды. Ол сондай-ақ мүсін жасаумен айналыса бастады.
She was offered a role in Basil Dearden's movie Saraband for Dead Lovers, but a Communist Minister of Information Václav Kopecký refused to give her a passport. She married a Czech flight engineer Josef Kočvárek who had British citizenship and moved to UK in 1947. There she continued her acting career with only a moderate success. In 1948, she acted in the movie The Fool and the Princess. She fell in love with her co star Bruce Lester and got divorced. Lester soon moved back to Hollywood and Mandlová stayed in England. Later she dated a producer Alexander Korda. She married a wealthy Englishman named Geoffrey, but immediately regretted it and the marriage ended in divorce after two years. In 1950 Mandlová got ill with tuberculosis and left to get a treatment in Switzerland. She then worked in Radio Free Europe and later as a secretary of a fashion designer Ben Pearson, whom she married in 1954. During the 1960s, she had small roles in the British TV shows Ghost Squad (in the episode "Rich Ruby Wine") and The Saint (in the episode "The Rhine Maiden") and continued acting in theatres. She also started sculpting.
Кейінгі жылдар
Кейін ол Пирсонмен бірге Мальтаға көшіп, 1977 жылы "Dnes se tomu směju" атты өмірбаян жазды. 1981 жылы олар Канадаға қоныс аударды. Күйеуі қайтыс болған соң, денсаулығы нашарлаған Мандлова 1991 жылы Чехословакияға оралды. Ол 1991 жылғы 16 маусымда дүниеден өтті.
Afterwards, she retired with Pearson to Malta, where she wrote her autobiography Dnes se tomu směju in 1977. In 1981 they moved to Canada. After the death of her husband, Mandlová, already very ill, moved back to Czechoslovkia in 1991. She died on 16 June 1991.