Кіріспе

Чех суретшісі және жазушысы, чех футболшысы (1902–1983)

Йозеф Чапек (23 наурыз 1887 – сәуір 1945) – чех суретшісі, ең көп танымал суретші ретінде, бірақ жазушы және ақын ретінде де белгілі болған. Ол «робот» сөзін ойлап тапты, оны әдебиетке оның інісі Карел Чапек енгізді.

Өмір

Чапек 1887 жылы Богемияның Хронов қаласында (Австрия-Мажарстан, кейін Чехословакия, қазіргі Чехия) дүниеге келген. Бастапқыда кубистік мектептің суретшісі болған ол, кейіннен өзінің ойыншыл, минималистік стилін дамытты. Ол ағасы Карелмен бірнеше пьеса және қысқа әңгімелер жазды; жеке өзі "Көптеген аттардың елі" атты утопиялық пьесаны, сондай-ақ бірнеше роман мен санасыз, балалар және "жабайылар" өнерін қолдайтын сын мақалалар жазды. Ағасы оны "робот" терминін ойлап тапқан нағыз адам деп атады. Картинист ретінде Прагада жарық көретін "Лидове новины" газетінде жұмыс істеді. Оның "Кош пен Мысықтың әңгімелері" (ағылшын тілінен аударғанда) атты суреттелген әңгімелері чех балалар әдебиетінің классикасы саналады.

Өлім

Ұлттық социализмге және Адольф Гитлерге сынды көзқарасы болғандықтан, ол 1939 жылы немістер Чехословакияны басып алғаннан кейін тұтқындалды. Берген-Белсен концлагерінде "Концентрациялық лагерден өлеңдер" атты өлеңдер жинағын жазды, ол 1945 жылы сол жерде қайтыс болды. 1945 жылғы маусым айында Рудольф Марголиус Чапектің әйелі Ярмила Чапковамен бірге оны іздеу үшін Берген-Белсенге барды. Оның дене қалдықтары табылған жоқ. 1948 жылы сот оның қайтыс болған күнін 30 сәуір 1947 жыл деп ресми түрде белгіледі.