Базель добулының тарихы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Базель барабаны (немесе Базельдік барабан) – екі жақты, арқанмен керілген барабан. Оның атауы Базель қаласындағы шығу тегінен келген. Бұл соққылы аспап Базель карнавалында 2000-нан астам барабаншының ойнауымен ең жақсы танымал. Швейцариялық неміс тілінде оларды "Tambouren" деп, ал француз тілінде "Tambourins" деп атайды. Бұл аспапты қамтитын марш-оркестрлерде ойнатушылардың нақты саны белгіленбеген. Мұндай құралымда үштен елуға дейін барабаншылар кездесуі мүмкін. Швейцарияның барлық аймақтарында бір үлгідегі барабандар флейта мен барабан (немесе тек барабан) үйірмелерінде, сондай-ақ Швейцария армиясының оркестрлерінде қолданылады. Оларды "швейцариялық барабандар" немесе "Ордонанс 82" деп те атайды.

Құрылыс әдісі

18 ғасырдың соңына дейін барабандар негізінен ағаштан жасалатын. Дегенмен, Пруссияда 18 ғасырдың басынан бері мыс жақтаулар қолданылғаны дәлелденген. 19 ғасырда мыс, қалайы және никель күмісі де пайдаланылды. Бүгінде жақтау әдетте хромдалған мыстан жасалады. Сондай-ақ, хромдалмаған мыстан, алюминийден (жеңілдігі артықшылық), және соңғы кезде көміртек талшығынан жасалған жақтаулар да бар. Бір кездері ағаш барабанның танымалдылығы артып келеді. Тек сыртқы түрі үшін ғана емес, сонымен қатар салмағының айтарлықтай жеңілдігіне байланысты. Сонымен қатар, ағаш барабанның құрғақ дыбысы көптеген барабаншыларға ұнайды. Металл барабандардың шеңберлері көбінесе қара және ақ диагональ жолақтармен боялады – қара және ақ түстер Базель қаласының геральдикалық түстері. Швейцарияның басқа кантондарында (аумақтарында) тиісінше басқа түстер қолданылады. Швейцария армиясы қызыл және ақ жолақты шеңберлерді пайдаланады. Гилдиялардың немесе отбасылық елтаңбалардың түстері қазіргі кезде сирек қолданылады. Ағаш барабандардың шеңберлері көбінесе өз түсінде қалдырылады. Бұрын геральдика талаптарына қатаң бағынушылық болған және тек ағаш барабандарға ғана ерекшелік жасалса, бүгінде кез келген түс қолданылуы мүмкін. Дегенмен, қара және ақ шиналары бар хромдалған жақтаулар және қара немесе ақ иінтіректері әлі де басымдық танытады. Жақтаудың екі ашық ұшына тартылған екі барабан қабықшасы бар (Базельде «қазан» немесе «шелек» деп те аталады). Қабықшалар пластиктен немесе бұзау терісінен жасалған паршменттен жасалады. Бұзау терісінің жұмсақтығы ойнауға қолайлы жағдай жасайды. Алайда, табиғи қабықшаларды тек құрғақ ауа райында ғана қолдануға болады, әйтпесе олар жұмсарып кетеді. Сондықтан, практикада бұзау терісінен жасалған барабанды ойнаушы пластиктен жасалған екінші барабанға ие болуы керек. Барабан қабықшаларын полиэстерден немесе қымыздан жасалған арқанмен біріктіріп, тартылады, ол шеңберлердегі тесіктерден өтеді. Бүгінде қымыз арқанның көміртек ядросы бар, ол ауа райына байланысты кернеудің өзгеруін азайтады. Бұрын арқанды дөңгелектің айналасына орап немесе темір ілгекпен бекітетін. Арқандарды кернеу үшін шеңберлер арнайы «қолмен, пневматикалық пресс-жүйеде» қысылады. 19 ғасырға дейін Еуропада және отарларда шеру барабандары осы құрылымға ие болды. Уақыт өте келе арқандар «кернеу таяқтары» деп аталатын бұрандалармен ауыстырылды. Снарт дыбысы төменгі барабан қабықшасына соқтығысып, дірілдейтін ішек және металл сымдар арқылы туындайды. Жоғарғы барабан қабықшасы терінің астына бекітілген кірмекшемен демптелген. Раманың сыртындағы дөңгелектің көмегімен демптеудің күші реттеледі. Басқа демптеу әдісі – қамыр жолағын барабан қабықшасының астына көлденең қысып қою. Барабанның диаметрі жақтаудың сыртқы жағында өлшенеді және әдетте 40 немесе 41 см (шамамен 16 дюйм), кейде 42 немесе тіпті 43 см (17 дюймге дейін) болады. Жақтаудың биіктігі әдетте диаметріне сәйкес келеді.

Until the late 18th century drums were primarily made of wood. However, it has been demonstrated that brass frames were in use in Prussia since the early 18th century. In the 19th century, copper, tin, and nickel silver were also used. Nowadays, the frame is usually made of chromed brass. There are also frames made from non chromed brass, aluminum (weight advantage), and recently even carbon fiber. For some time, the wooden drum has been gaining popularity. Not only because of the look, but also because of its much lower weight. In addition, the drier sound of the wooden drum is perceived as pleasant by many drummers. The counterhoops of the metal drums are mostly painted in black and white diagonal stripes – black and white being the heraldic colors of Basel. In other cantons (districts) of Switzerland other colors are used accordingly. The Swiss army uses red and white striped hoops. Colors of guilds or family crests are only rarely used today. The hoops on wooden drums are usually left natural. While the color scheme formerly strictly obeyed heraldry and an exception was tolerated only for wooden drums, today anything goes. However, chrome frames with black and white tires and black or white tugs continue to dominate the scene. There are two drumheads, which are stretched over the two open ends of the frame (also called "kettle" or "bucket" in Basel). The heads are made of plastic or calfskin parchment. Calf skins are enjoyable to play on due to their softer rebound. However, natural drumheads can be used only in dry weather, otherwise they will be flabby. In practice, therefore, the player of a calfskin headed drum needs to have access to a second drum with plastic heads. The drumheads are held together and tuned by a rope, made of polyester or hemp, which passes through the holes in the hoops. Today, the hemp rope has a carbon core to minimize weather related tension differences. In earlier times the rope was simply wrapped around the tires or attached by means of an iron hook on it. To tension the ropes, the hoops are compressed in a special 'manual, pneumatic press system'. Until the 19th century marching drums in Europe and the colonies in general had this type of construction. In the course of time, the ropes were replaced by tuning screws called "tension rods". The snare sound is produced by gut and metal strings, which vibrate against the bottom drumhead. The top batter head can be damped with a felt pad which is fixed under the skin. With the help of a wheel on the outside of the frame, the intensity of the damping can be adjusted. Another damping method involves a strip of felt, which is clamped transversely under the batter head. The diameter of the drum is measured on the outside of the frame and is usually 40 or 41 cm (about 16 inches), sometimes 42 or even 43 cm (up to 17 inches). The height of the frame generally corresponds to the diameter.

Тарих

Бұл типтегі ең көне барабан 1571 жылға дейін сақталып келген. Оны Базель музыка мұражайында көруге болады. Швейцарияда шіркеу мерекелері, карнавал шерулері, гильдиялардың рәсімдері және би, ойындар мен көңіл көтерулерді қамтитын қоғамдық шаралар дәстүрлі түрде барабанның үнімен сүйемелденген.

Ойнау

Барабанды оң иықтан сол жамбасқа дейін тағылатын сүйемдікке (салға) іледі. Барабан дөңгелегінен бекітілгендіктен, барабаншының көзімен оң жаққа қарай көлбеу (диагональ) түрінде төмен қарай ілінеді. Барабанның көлбеу орналасуына байланысты, дәстүрлі ұстау тәсілі қолданылуы тиіс.