Кіріспе

сүтқоректілер түрі

Саздық валлаби (Wallabia bicolor) – Австралияның шығысында кездесетін шағын макроподты сүтқоректі жануар. Бұл валлаби көбінесе қара валлаби деп аталады, сондай-ақ қара құйрықты валлаби, папоротник валлаби, қара падемелон, иісті (Квинслендте) және қара иісті (Жаңа Оңтүстік Уэльсте) деп те атайды, себебі оның ерекше батпақты иісі болады. Саздық валлаби – Wallabia туысының жалғыз тірі өкілі.

Этимология

Саздық валлабиінің бұрынғы атауларына Арое кенгуруі және Macropus ualabatus, сондай-ақ Дхаравал тілінде бангарай кіреді.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Саздық валлаби Квинсленд штатындағы Кейп-Йорк түбегінің ең солтүстік аймақтарынан бастап, бүкіл шығыс жағалау бойымен және оңтүстік-батыс Викторияға дейін таралған. Бұрын Оңтүстік Австралияның оңтүстік-шығысында да кездесетін, бірақ қазір бұл аймақта сирек немесе толығымен жоқ.

Көбею

Саздық валлаби 15-18 айлық шамасында репродуктивтік жағынан жетіледі және жыл бойы көбейе алады. Жүктілік мерзімі 33-38 күнге созылады, нәтижесінде бір жас туады. Жас бала 8-9 ай бойы аналық қапшықта көтеріледі, бірақ шамамен 15 айға дейін ана сүтімен қоректенеді. Саздық валлаби эмбрионалдық тоқтаудың ерекше түрін көрсетеді, ол басқа марсупиалдардан жүктілік мерзімі эстростық циклдан ұзаққа созылуымен ерекшеленеді. Саздық валлабидің жыныс хромосомалары жүйесі көптеген басқа Theria (марсупиалдар мен плаценталық сүтқоректілерді қамтитын кіші топ) өкілдерінен ерекшеленеді. Ұрғашылардың хромосомалық жиынтығы териандарға тән XX жұбынан тұрады, ал еркектерде бір X хромосомасы және екі гомологиялық емес Y хромосомасы болады. Бұл жүйенің соңғы 6 миллион жыл ішінде хромосомалық бірігулер тізбегінен пайда болғандығы болжанып тұр.

Тамақ

Саздық валлаби көбінесе жеке өмір сүреді, бірақ тамақтану кезінде жиі топтасады.

Таксономия

Бірнеше физикалық және мінез-құлық ерекшеліктері батпақ валлабиін басқа валлабилерден оқшаулайды, сондықтан ол жеке туысқа – Wallabia-ға жатқызылады. Батпақ валлабиіне қауіп тудыратын тағы бір фактор – оның жыртқыштары, оларға динголар, бүркіттер және жабайы итттер жатады.