Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Жапон макрелі (Scomber japonicus) – тунецтер мен макрельдер тұқымдасының (Scombridae) балық түрі. Бұл макрель түрі Атлантикалық макрельге өте ұқсас.
The chub mackerel, Pacific mackerel, or Pacific chub mackerel (Scomber japonicus) is a species of fish in the tuna and mackerel family, Scombridae. This species of mackerel closely resembles the Atlantic chub mackerel.
Сипаттамалары
Шаб макрелінің жұтқыншақпен байланысқан жақсы дамыған жүзу қуысы бар, бұл Scomber туысына жататын "нағыз макрельдерінде" жоқ. Шаб пен Атлантика шабы арасында ерекше түс айырмашылығы байқалады: Атлантика шабының орта сызығынан төменгі бөлігі күміс түсті, ал шабтың бүйірлерінің төменгі жағы (басқаша Атлантика шабына ұқсас түстес) ұсақ қара дақтармен мозаикаланып, Атлантика шабына қарағанда көзі ірілеу болады. Одан да аз байқалатын айырмашылық – шабтың арқа қанаттары біріне-бірі жақын орналасқан, ал бірінші арқа қанатында 9 немесе 10 тікен болса, Атлантика макрелінде әдетте 11 немесе одан да көп тікен кездеседі. Көптеген түрлерінде макрельдер үлкен топтарда жүзеді. Бұл балық өз туыстарына қарағанда кішірек, ұзындығы шамамен .
The chub mackerel has a well developed swim bladder attached with the esophagus, which the "true mackerels" in the genus Scomber lack, and a characteristic color difference is seen between the chub and the Atlantic chub, the latter being silvery sided below the midline, whereas the lower part of the sides of the chub (otherwise colored somewhat like the Atlantic) are mottled with small dusky blotches, and the chub has a larger eye than the Atlantic. Less obvious differences are that the dorsal fins are closer together in the chub and only 9 or 10 spines are in its first dorsal fin instead of 11 or more, which is the usual count in the Atlantic mackerel. In most species, the mackerel is known to travel in large schools. It is a smaller fish than its better known relatives, growing to a length around .
Әдет-ғұрыптар
Chub макрелі Атлантика макреліне ұқсас, және олардың тамақтану әдеттері шамалы ғана ерекшеленеді, бірдей пелагикалық шаябақтар мен Sagittae-лерді жейді. Вудс-Холда ұсталған Атлантика макрелінің үлгілері негізінен копеподтармен, сондай-ақ аз мөлшерде амфиподтармен, салптармен, апендикулярлармен және жас сельдьмен қоректенген. Chub макрелі лақтырылған жемді Атлантика макрелі сияқты оңай қуып жетеді және олармен бірдей ашкөздікпен шағады. Олардың өрбу әдеттері зерттелмеген.
Chub mackerel school like Atlantic mackerel, and their feeding habits are much the same, eating the same species of pelagic crustaceans and Sagittae. Specimens of Atlantic Mackerel taken at Woods Hole ate chiefly copepods, and to a lesser extent amphipods, salps, appendicularians, and young herring. Chub mackerel follow thrown bait as readily and bite quite as greedily as Atlantic mackerel do. Their breeding habits have not been studied.
Қалдық деректері
Scomber japonicus қазбалары Италияның плиоцендік қабаттарында табылды (жасы 3-тен 2,2 миллион жылға дейін).
Fossils of Scomber japonicus have been found in the Pliocene of Italy (age range: from 3 to 2.2 million years ago. ).
Тарату
Индо-Тынық мұхитында кеңінен таралған. Олар Үнді мұхитында кездеспейді, тек Оңтүстік Африканың Квазулу-Наталдан Батыс Кейпке дейінгі шағын аймағында ғана табылған. Атлантика мұхитында олардың орнын жақын туысы – Атлантикалық шабақты макрель алады. Шалқар макрель кеңінен тараған, көбінесе Солтүстік-Батыс, Оңтүстік-Шығыс және Солтүстік-Шығыс Тынық мұхитында кездеседі. Тынық мұхитының шығысында Алясканың оңтүстік-шығысынан Мексиканың орталық бөлігіне дейін таралған. Шалқар макрель әдетте жағалаудан 20 миль (37 км) қашықтықта, 10-22 °C (50-72 °F) температуралы суларда кездеседі. Жас макрель құмды жағалауларда немесе ламинариялы ормандарда тіршілік етеді, ал ересек макрельдер 300 метрге дейін тереңдіктегі жағалаудың терең емес бөліктерінде кездеседі. Шалқар макрель басқа пелагикалық түрлермен, мысалы, макрельдің басқа түрлерімен және сардиналармен бірігіп жүзеді. 2015 жылы Үнді мұхитында Scomber indicus деп аталатын макрельдің жаңа түрі табылды.
Chub mackerel are widespread in the Indo Pacific. They are absent from the Indian Ocean except for a small range in South Africa from KwaZulu Natal to Western Cape. In the Atlantic, they are replaced by the closely related Atlantic chub mackerel. The chub mackerel is widely distributed, usually found in the northwestern, southeastern, and northeastern Pacific. In the eastern Pacific, it can be found from Southeast Alaska to central Mexico. Chub mackerel are generally found within 20 miles (37 km) off the coast in waters between 50 and 72 °F (10 to 22 °C). Young mackerel live around sandy beaches or kelp beds, while adults are found in deeper waters in shallow banks to 1000 feet (300 m) deep. Chub mackerel school with other pelagic species, such as other types of mackerels and sardines. In 2015, a new species of mackerels were found in the Indian Ocean classified as Scomber indicus.
Диета
Шалпан макрелінің дернәсілдері негізінен сопаподтар мен ротиферлермен, кейде тіпті өздерінің кіші дернәсілдерімен қоректенеді. Шалпан макрелі дернәсілдері күніне өз құрғақ дене салмағының 87%-ға дейін жем ала алады. Жастар негізінен зоопланктонмен қоректенеді. Ересек шалпан макрельдері мизидтер мен эуфаузидтермен қоректенеді.
As larvae, chub mackerel feed mainly on copepods and rotifers and sometimes even smaller larvae of their own kind. Chub mackerel larvae can consume up to 87% of their dry body weight a day. As juveniles, chub mackerel feed mainly on zooplankton. As adults, they feed on mysids and euphausids.
Ұрықтану және жетілу
Жас макрельдер арасындағы шағылысу әдетте 59-68 °F температурада жүзеге асады. Бұл өз кезегінде, олардың жарты шардың қай бөлігінде орналасқанына байланысты әртүрлі көбейту маусымдарына алып келеді. Аналықтары көбейту маусымында 100 000-дан 400 000-ға дейін жұмыртқа шашады. Макрель үнемі басқа балықтармен тамақ үшін бәсекелеседі. Шаб макрельдің пісіп-жетілуі толыққанды зерттелмеген, бірақ мәліметтер наурыздан қазанға дейін шағылысу мүмкін екенін көрсетеді, бірақ көбінесе сәуірден тамызға дейін болады. Кейде аналықтарында дамып келе жатқан жұмыртқалармен бірге пісіп дайын жұмыртқалар да кездеседі; мұндай жағдай Атлантика макрелінде де байқалады.
Spawning between chub mackerel typically occurs at temperatures of 59 to 68 °F. This in turn, leads to different mating seasons depending on what part of the hemisphere they are located. Females lay about 100,000 to 400,000 eggs during breeding season. The mackerel is constantly competing with other fish for food. Although maturation of chub mackerel has never been thoroughly documented, data show that spawning can happen from March through October, but mostly happens from April through August. Sometimes in females, ripe translucent eggs appear simultaneously with unripe ova in early stages of development; this is also seen with the Atlantic mackerel.
Қорғаныс тетіктері
Бұл скумбрия өз денесін жасыру арқылы жыртқыштарынан жасырынады. Оның арқа жағының өрнегі толқындар мен күн сәулесінің жарығына ұқсас. Қауіп сезгенде балықтар су бетіне жақындап, күннің шағылысқан сәулесімен біртегі болып, жоғарыдан көруді қиындатады, осылайша жыртқыш құстардан қорғанады. Олардың ішкі жағындағы қарсы көлеңке де тунец және барракуда сияқты ірі жыртқыш балықтарға оларды аңдауды қиындатады.
The chub mackerel relies on camouflaging itself to stay hidden from its predators. It has a dorsal pattern very similar to the light pattern of the waves and sun. When in danger, the fish move close to the surface of the water to merge with the flickering light of the sun making them difficult to see from above, which protects them from predatory birds. The countershading on their ventral surfaces likewise makes it difficult for larger predatory fish like tuna and barracuda to pick them out from the background.
Балық шаруашылығы
Балықшылардың "қатты басты" деп білетін шалқар скумбриясы тұтыну үшін, үй жануарларына жем ретінде, әйбат ретінде немесе таза күйінде жиі ауланып, консервіленеді. 1980 жылдан 1989 жылға дейін Калифорнияда ойын-сауық үшін ауланған балықтың орташа мөлшері 1462 тоннаны құрады. Шақар скумбрияны аулау басталғаннан бері, 1978 жылы 3,412,602 тонналық ең жоғары деңгейге жетті. 1978 жылдан бері аулау көлемі азайып келеді, бірақ 1995 жылы қысқа ғана уақытқа қайта өсті. Шақар скумбрияны аулаудың ең тиімді тәсілі – қоршау торлары сияқты дөңгелек аулау құралдарын пайдалану. Торлар балық үйірлеріне тікелей орналасқандықтан, басқа балықтардың аулануы аз. Шақар скумбрияны жыл бойы аулауға болады, бірақ маусым мен қараша айларында ең көп ауланады. Олар Солтүстік Американың екі жағасында да кездеседі, бірақ Калифорния мен Мексикадағы балық шаруашылығы ең маңыздысы болып табылады.
Known to fisherman as the hardhead, the chub mackerel is regularly fished and canned for human consumption, pet food, bait, or served fresh. From 1980 to 1989, the recreational catch average in California was 1,462 tons. Since they have begun being fished, the chub mackerel reached its catching peak in 1978 with 3,412,602 tons. Since 1978, the catch ratings have continued to decrease, but picked back up a little in 1995. The ideal method for catching chub mackerel is round haul gear such as purse seines. Bycatch is low because nets are placed directly on schools of fish. Chub mackerel are caught all year round, but especially between June and November. They can be caught on both sides of North America, but the most important fisheries commercially are in California and Mexico.
Тамақ ретінде
Диетологтардың пікірінше, скумбрия – пайдалы тағам, құрамында жоғары мөлшерде ақуыз, омега-3 және қанықпаған май қышқылдары бар. Жоғары энергетикалық және ақуыздық құндылығы, сондай-ақ төмен көмірсулар мөлшеріне байланысты, ол өсіп келе жатқан балалар мен жүкті әйелдердің диетасында қолданылуы ұсынылады, бірақ оның құрамында ауыр металдардың жоғары деңгейі болуы мүмкін. Скумбрия сицилиялық асүйдің танымал тағамы, оны түрліше дайындауға болады. Сицилия мәдениетінде скумбрияны "strummu ucchiutu", "varatulu scrummu" немесе "occhiutu" деп атайды. Асханада және базарда балықтың еті серіппелі және көздері айқын, түсі жарқын болса, ол ең жақсы сапада болады. Көбінесе оны жаңа күйінде жейді, бірақ сондай-ақ маринадталған немесе мұздатылған түрде де кездеседі. Сицилиялық асүйінде оны филеленген және шикі күйінде, май, лимон, тұз және бұрыш қосып маринадталған түрде де ұсынады. Жорим – тофу, көкөніс, ет және теңіз өнімдерінен жасалатын корей тағамы. Скумбрия кореялықтардың ең танымал тағамдарының бірі, және оны жорим ретінде де жиі дайындайды.
According to nutrition specialists, the chub mackerel is a healthy meal, high in protein and rich in omega 3 and unsaturated fatty acids. Due to its high energy and protein intake, and low carbohydrate value, it is recommended in the diets of growing children and pregnant women, although it may contain high levels of heavy metals. The chub mackerel is a popular dish in Sicilian cuisine, in which it is served in a variety of ways. In the Sicilian culture, the chub mackerel is called a variety of names, strummu ucchiutu, varatulu scrummu, or occhiutu. In the kitchen and market, the fish is in the best condition if the meat is firm and the eyes are clear with the colors bright. For the most part, it is eaten fresh, but can be seen pickled or frozen. In Sicilian cuisine, it is also served filleted and raw, marinated in oil, lemon, salt, and pepper. Jorim is a Korean dish made with tofu, vegetables, meat and seafood. Mackerel is also one of the most popular foods for Koreans as jorim.
Қосымша сілтемелер
Тынық мұхиты макрелі NOAA FishWatch. 2012 жылдың 11 қарашасында алынды. Collette, B., және басқалар. 2011 жыл. Scomber japonicus. IUCN 2012. IUCN қауіпті түрлердің қызыл тізімі. 2012.2 нұсқасы. 2013 жылдың 7 маусымында жүктелді.
Pacific mackerel NOAA FishWatch. Retrieved 11 November 2012. Collette, B., et al. 2011. Scomber japonicus. In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. Downloaded on 7 June 2013.