Кіріспе

Корольдік әскери-теңіз флотының ауыр крейсері

HMS Raleigh – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әскери-теңіз флоты үшін салынған бес ауыр крейсердің бірі, алайда кеме 1921 жылға дейін толыққан жоқ. Ол Солтүстік Америка және Батыс Индия станциясына жіберілді және көбінесе флагмандық кеме ретінде қызмет етті. 1921–1922 жылдары Кариб теңізіндегі порттарға, Мексика шығанағына, сондай-ақ АҚШ пен Канаданың екі жағалауына сапар жасағаннан кейін, 1922 жылдың тамызында Ралейх Лабрадор жағалауында қарап қалды, нәтижесінде оннан астам экипаж мүшесі қаза тапты. Кеме жартылай құтқарылды, ал 1926 жылы жарылғыш заттармен жарылыс жасалды, бірақ ол өте шалқаятын суларда су астында зерттеуге болатын күйінде қалды.

Дизайн және сипаттама

Хокинс класының крейсерлері ашық мұхитта коммерциялық рейдерлерді іздеуге арналған, олар үшін ауыр қару-жарақ, жоғары жылдамдық және ұзақ қашықтық қажет болды. Кемелердің жалпы ұзындығы 605 фут (184 м), ені 65 фут (20 м) және суға батып тұру тереңдігі 19 фут (6 м) болды. Олар қалыпты жүктемеде және толық жүктемеде ығысты. Олардың экипажы 712 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемелер бастапқыда бу машинасымен жабдықталған, бірақ 1917 жылы Адмиралтейство төрт көмірмен жұмыс істейтін қазандықты жақсырақ маймен жұмыс істейтін қазандықтармен ауыстыруға шешім қабылдады. Бұл өзгеріс ең кем жетілген үш кемеге ғана, соның ішінде «Рейлиге» қолданылды, бірақ толық жаңартуды алған жалғыз кеме ол болды. Кеме төрт «Браун-Кертис» тісті бу турбинасымен қозғалды, олардың әрқайсысы бір жетекті білікке айналды, буды он екі «Ярроу» қазандығынан алды. Турбиналар 1920 жылы «Рейли» теңіз сынақтарын өткізген кезде жобаланған жылдамдыққа жетті, бірақ одан аспады. «Хокинс» класының кемелерінің негізгі қару-жарағы жеті Mk VI зеңбірегінен тұрды, олар жеке орнатылған және зеңбірек қалқандарымен қоршалған. Олар орталық сызықта бес зеңбірекпен орналасқан, олардың төртеуі суперпозициялық жұптарда ғимараттың алдында және артында, бесінші зеңбірек төртінші палубада, ал соңғы екеуі артқы түтікпен қатар орналасқан. Олардың қосалқы қару-жарағы он 20 cwt зеңбірегінен тұрды. Олардың алтауы төмен бұрышта, екеуі алдыңғы 7,5 дюймдік зеңбіректер арасындағы казематтарда, тағы бір жұп бақылау мұнарасының жанындағы платформада және қалған зеңбіректер түтіктер арасындағы платформада орналасқан, бірақ соңғы екі зеңбірек 1921 жылы алынып тасталды. Соңғы төртеуі әуе шабуылына қарсы (АА) зеңбіректері ретінде қолданылды және бас мачтаның табанына орналастырылған. Олардың әуе шабуылына қарсы құралдарының қалғаны 2 фунттық АА зеңбіректерінен тұрды. Кемелерге сондай-ақ, әрбір жағында су астында және су үстінде орналасқан алты 21 дюймдік (533 мм) торпедалық түтік орнатылған. Бірінші үш «Хокинс» класының кемелері, «Рейли» және «Гаук» механикалық Mark I Dreyer отты басқару кестесімен басқарылды. Ол үш аяқты мачтаның басындағы бақылау мұнарасының астына орналасқан пьедестал типті зеңбірек директорының 15 фут (5 м) сәйкес қашықтық өлшегішінде алынған деректерді пайдаланды. Кемелерге сондай-ақ 4 метрлік және 3 метрлік қашықтық өлшегіш орнатылған. «Хокинс» класының кемелерін кемелердің көп бөлігін жабатын толық ұзындықтағы су сызығы бойынша броньды белдеу қорғады. Ол қазандық пен машина бөлімшелерінің үстінде ең қалың болды, қалыңдығы 1 дюймге дейін. Олардың боеприпастарын қосымша бронямен қорғалған. Артқы бөлігінде 1 дюймдік көлденең бөлімше және бақылау мұнарасы 3 дюймдік броньды пластиналармен қоршалған. Кемелердің палубасын қорғау үшін 1-1,5 дюймдік жоғары тартымдылық болаттан жасалған.

Құрылыс және мансап

Рали есімі Елизавета дәуірінің зерттеушісі және мемлекет қайраткері сэр Уолтер Ралидің құрметіне берілген. Кемені Уильям Бердмор және компания 1915 жылғы 9 желтоқсанда Далмуир кеме жасаушылығында құрастырған. Кемені 1919 жылғы 28 тамызда суға түсіріп, 1921 жылғы шілдеде аяқтаған. 1920 жылғы 14 ақпанда капитан сэр Артур Бромли командалық қызметке тағайындалды. Рали Солтүстік Америка және Батыс Үндістан станциясының бас қолбасшысы вице-адмирал Тревильян Нейпирдің флагманы ретінде қызмет етуге арналған (бұл станция 1926 жылы Оңтүстік Америка суларын қосып, Тынық мұхит станциясын сіңіргеннен кейін Америка және Батыс Үндістан станциясы болады), және 26 шілдеде жаңа базасына, Бермудадағы Императорлық бекініс колониясындағы Корольдік теңіз доктарына, адмиралмен кездесуге аттанды, бірақ ол 30 шілдеде қайтыс болды. Америка және Батыс Үндістан станциясының жаңа командирі сэр Уильям Пакенхэм 12 тамызда кемеге өз туын көтеріп, 1 қыркүйекте Монреальге (Квебек) жол тартты. Екі айдан кейін Рали Бермудаға қайта оралып, Ямайкаға сапарлады. 1922 жылғы қаңтарда Панама каналы арқылы өтіп, солтүстікке қарай Сан-Францискоға (Калифорния) 21-сі күні жетіп, түйір салды. Кеме келесі айда Бермудаға оралды, содан кейін мамыр айында Вашингтонды қоса алғанда, Чесапик шығанағындағы порттарды аралады. Екі айдан кейін Рали Канадаға оралды, онда көпшілік кемені аралап көрді. 3 тамызда Пакенхэм жеңіл крейсерге ауысты, ал Рали жеке кемеге айналды. 8 тамызда Рали Ньюфаундлендтегі Хоукс шығанағынан Лабрадордың Фортео қаласына бағыт алды. Кеме сол күні түстен кейін Л'Анс Амурға (Лабрадор) қарай беттегенде, Бель-Айл жоғалауындағы қалың тұманға тап болды. Кеме сол күні 15 минуттан кейін тұманға енгеннен кейін Лабрадордың Л'Анс Амур жеріне жағаға отырды. Соққы күшті болған жоқ, бірақ қатты жел кеменің корпусын жартасқа ұрып, бірнеше тесіктер жасады және оны сегіз градусқа бұрды. Дүркіреген толқындардан бірнеше теңізші суға батып, суықтан қайтыс болды, ал экипаж кемені тастап кетті. Көптеген адамдар жағаға сиынып, қалғандары жылыну үшін от жақты. Олар келесі күні таңертең кемеге оралып, оның жағдайын бағалауға және жеке заттарын алып қашуға тырысты, бірақ кеме қабығында 79 метрлік жарық пен жанар майдың ағып кетуінен бүлінген жеке заттарды тапты. Жеңіл крейсерлер мен Калькутта сол күні кешке келіп, экипаж мүшелерін тамақтандырды. Ауа райы нашар болғандықтан бірден көп нәрсе жасау мүмкін болмады, сондықтан аман қалғандардың көпшілігі Фортеоға көшіріліп, Ұлыбританияға қайтарылды. 10 тамызда RMS Empress of France мұхит кемесі келді, бірақ капитан барлық адамдарға жеткілікті азық-түлік болмағандықтан, оларды жүктеп алудан бас тартты. 16 402 тонналық жаңа мұхит кемесі келгенше олар тағы бірнеше күн күтуге мәжбүр болды. Бірнеше жүз адам Ралиді құтқаруға және оны апатты жерлестерден қорғауға қалды. Кеме барлық пайдалы заттардан айырылып, сол жерде тасталып қалды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Бромли мен оның навигаторы кінәлі деп танылды, олар қызметтерінен алынып, сөгіс алды. Мансаптары аяқталды, екеуі де зейнетке шығуға өтініш берді. Кез келген кемеден көрінетін, зардап шеккен Рали кемесінің көрінісіне ұялудан, Адмиралтейство Кеңесі 1926 жылы кемені кеме қатынасына қауіпті деп есептеп, оны қайтадан суға көтеруге бұйырды. Салдарынан бұл мүмкін емес екені анықталды, және Кейптаун мен Калькуттаның капитандарына кемеден мүмкіндігінше көп нәрсені алып тастау және қалдықтарын танымас етіп бұзу тапсырылды. Бірінші кеме экипажы бірінші тапсырманы орындады, ал екінші кеме экипажы капитан Эндрю Каннингхэмнің басшылығымен 23 қыркүйектен бастап бес күн бойы тереңдік зарядтарын қолданып, Ралидің қалдықтарын жарылдырды. Кеме қай кезде қиратылғаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Әскери-теңіз тарихшысы М. Дж. Уитли Ралидің 1928 жылғы шілдеде жарылғанын айтады, ал әскери-теңіз тарихшысы Энтони Престон бұл 1927 жылы болғанын мәлімдейді.